Afsəddin Nəbiyev: “Hazırda Azərbaycan qazının Ukraynaya birbaşa nəqli üçün ayrıca boru kəməri mövcud deyil”
Zərurət yaranarsa, Azərbaycan Ukraynaya qaz tədarük edə bilər. Bunu Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov ukraynalı həmkarı Andriy Sibiqa ilə mətbuat konfransında deyib.
Nazir Azərbaycanın Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) uzun illərdir Ukrayna bazarında fəaliyyət göstərdiyini, şirkətin gələcək üçün böyük planlarının olduğuna inandığını bildirib: “Zərurət yaranarsa, dost Ukraynaya da qaz tədarük etməkdən məmnun olarıq. Eyni zamanda, daha geniş coğrafiyada enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında Azərbaycan ilə Ukrayna arasında böyük əməkdaşlıq potensialı var”.
Maraqlıdır, zərurət deyəndə nəyi nəzərdə tutur, zəruri deyilmi? Zərurət olsa qaz hansı marşrutla Ukraynaya çatdırılacaq?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyevin fikrincə, xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun "zərurət yaranarsa, Azərbaycan Ukraynaya qaz tədarük edə bilər" bəyanatı ilk baxışdan şərti xarakter daşısa da, əslində həm siyasi, həm də strateji məna daşıyır: “Burada "zərurət" dedikdə ilk növbədə Ukraynanın əlavə təbii qaza təcili ehtiyacının yaranması, Avropa bazarında enerji çatışmazlığının dərinləşməsi, mövcud təchizat marşrutlarının məhdudlaşması və ya Avropa İttifaqının Azərbaycan qazının Ukraynaya yönəldilməsi ilə bağlı konkret təşəbbüslərinin formalaşması nəzərdə tutula bilər. Əslində Ukraynanın qaz tələbatı bu gün də mövcuddur. Lakin məsələ təkcə qazın olması deyil, onun hansı marşrutla və hansı kommersiya mexanizmi ilə çatdırılmasıdır. Hazırda Azərbaycan qazının Ukraynaya birbaşa nəqli üçün ayrıca boru kəməri mövcud deyil. Bununla belə, bir neçə real alternativ var. Azərbaycan qazı Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Türkiyə və Avropaya çatdırıldıqdan sonra bunu həyata keçirmək olar. Yəni Avropa ölkələrinin qaz şəbəkələri üzərindən revers (əks istiqamətdə ötürməklə) axını təmin etməklə Ukraynaya ötürülə bilər. Rumıniya, Bolqarıstan, Macarıstan və Slovakiya istiqamətində fəaliyyət göstərən ötürücülər vasitəsilə Ukrayna Avropa bazarından Azərbaycan mənşəli qaz ala bilər. Gələcəkdə Qara dəniz regionunda yeni enerji layihələri və infrastruktur yaradılarsa, Azərbaycan qazının Ukraynaya çatdırılması daha da asanlaşa bilər. Bu baxımdan, Ceyhun Bayramovun bəyanatı yalnız enerji məsələsi deyil, həm də Azərbaycanın Ukraynanın enerji təhlükəsizliyinə siyasi dəstək verməyə hazır olduğunu göstərən diplomatik mesajdır”.
Sədr müavini onu da qeyd etdi ki, Azərbaycan uzun illərdir etibarlı enerji tərəfdaşı kimi tanınır: “Avropanın enerji təhlükəsizliyində rolu artdıqca, Ukraynanın da bu əməkdaşlıqdan faydalanması tamamilə mümkündür. Nəticə etibarilə, "zərurət yaranarsa" ifadəsi "bu gün mümkün deyil" anlamına gəlmir. Bu ifadə hüquqi, texniki, kommersiya və logistika şərtləri formalaşdığı halda Azərbaycanın Ukraynaya qaz ixracına hazır olduğunu bildirən ehtiyatlı diplomatik yanaşmadır. Bu, eyni zamanda Bakı ilə Kiyev arasında strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələyə keçə biləcəyinin də mühüm siqnalı hesab oluna bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
