Dünya maliyyə bazarlarında qeyri-müəyyənlik qızıla yenidən marağın artmasına və onun sürətlə bahalaşmasına rəvac verməkdədir. Bu səbəbdən əksər maliyyə qurumları qızıla sərmayə yatırılmasını tövsiyə edir, bahalaşmanın davam edəcəyini proqnozlaşdırır. Məsələn, İsveçrənin "Credit Suisse" bankı qızıl üçün qiymət proqnozunu artırıb. Bank qızılın qiymət proqnozunu gələn il üçün bir unsiyayaya görə 2500 dollara qaldırıb.
Bankın təhlilçisi Fahad Tariq qızıl qiymətlərini rekord həddə yüksəltməyə səbəb olan amillərə diqqət çəkib:“Zəifləyən dollar, ABŞ xəzinədarlıq istiqrazlarının gəlirinin aşağı düşməsi və geniş yayılmış inflyasiya gözləntiləri qızıldakı yüksəlişə dəstək verəcək. Qızıl üçün orta müddətli proqnozumuz yuxarı qalmaqda davam edir və ideal bir dəst təşkil edən makroiqtisadi amillər bunu dəstəkləyir”. Bankın 2021-ci il üçün əvvəlki qiymət proqnozu bir unsiya üçün 1800 dollar idi. Amma indi bu göstərici xeyli artırılıb. “Credit Suisse” 2020-ci ilin qalan müddətində qızılın qiymətinin orta hesabla 2000 dollara, 2021-ci illə müqayisədə 2022-ci ildə isə 2200 dollara düşəcəyini gözləyir.
“Goldman Sachs” investisiya bankı da qızılın qiyməti ilə bağlı maraqlı proqnoz verib. Koronavirus böhranına baxmayaraq, sözügedən bankın təhlilçiləri hesab edirlər ki, dolların zəifləməsilə qızılın qiyməti arta bilər. "Bloomberg" agentliyi də qızılın əsas maliyyə aləti olacağını düşünür. Qeyd edilir ki, investorlar qlobal valyuta və səhm bazarlarında qeyri-sabit vəziyyətin yaranması fonunda məhz bu aktivə sərmayə yatırır. ABŞ-ın qlobal investisiya bankı “Morgan Stanley” qızılın dəstəkləyici maliyyə şərtlərinin təsiri ilə 2020-ci ilin qalan dövründə, eləcə də 2021-ci ilin ilk yarısında bahalaşacağını gözləyir. Bankın analitiklərinə görə, virusdan qaynaqlanan qeyri-müəyyənlik, güclü qlobal maliyyə siyasətləri dəstəyi, mənfi faizlər və zəifləyən ABŞ dolları ilə əlaqədar olaraq qızıl bahalaşacaq. Hazırda qızılın unsiyası orta hesabla 1770 dollardan ticarət olunur. Hesab edilir ki, bahalaşan qızıla Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının tərkibi də təsir edəcək. Hazırda Azərbaycan 100 tondan çox qızl ehtiyatına malikdir və ilin sonuna kimi daha 50 ton qızıl alışı gözlənir. Bu ehtiyatların pul vahidində ifadəsi isə Azərbaycanın malik olduğu sərmayənin həcminin artması deməkdir.
Amma baş verənlərin qızıl məmulatlarının qiymət artımına rəvac verməsi də qaçılmaz sayılır. Çünki dünyada təkcə qızılın yox, əksər məhsulların qiyməti qalxdıqda Azərbaycanın daxili istehlak bazarında da adekvat vəziyyət yaranır. Hazırda qızıl bazarında da bahalaşma müşahidə olunur. Düzdür, tələb aşağı olduğundan qızıl alışı yüksək deyil. Azərbaycan Zərgərlər Assosiasiyasının sədri Toğrul Abbasquliyev də bildirir ki, ümumilikdə zərgərlik məhsullarının satışında pandemiyadan əvvəlki dövrlə müqayisədə 90-95% geriləmə var:“Bütün biznes sektorları kimi zərgərlik məhsullarının satışına da pandemiya təsirsiz ötüşmədi. Son günlərdə bir sıra zərgərlik mağazaları açılsa da, vəziyyətin düzəlməsi və satışların bərpası haqda yekun informasiya vermək üçün çox tezdir. Bazarın pandemiyadan əvvəlki vəziyyəti əsasən toy-nişan mərasimlərinin keçirilməsinə bağlı idi. Bu gün toy-nişan mərasimləri olmadığından, bazarda vəziyyət zəifdir. Vəziyyətin zəif olmasına turist gəlişinin dayanması, insanların hədiyyə alışının azalması kimi amillər də təsir edib. Özləri üçün bəzək əşyaları alan insanların da sayı azdır. Pandemiyadan öncəki satışlarla müqayisədə 90-95%-lik geriləmə olub. Zərgərlik məmulatlarının onlayn satışı isə çox zəifdir. Paltar, ayaqqabı və ya qida məhsullarından fərqli olaraq, zərgərlik məhsulunu almaq istəyən şəxs gərək onu özü görüb parlaqlığına, keyfiyyətinə baxsın”. Amma bu şəraitdə dünya bazarında qızılın bahalaşması mütləq mənada zərgərlik məmulatlarının da qiymətini artırır. Bunun qarşısının alınması üçün isə yerli istehsal saf qızılın zərgərliklə məşğul olanlara satılması vacib sayılır. Bu fonda yayılan məlumatlara görə, qarşıdakı illərdə "Anglo Asian Mining” şirkəti və “Azergold” QSC-nin yerli zərgərlərə qızıl satacağı gözlənir. Toğrul Abbasquliyev bu xüsusda bildirib:“Anglo Asian Mining” şirkəti və “Azergold” QSC ilə əməkdaşlıq etmək məsələlərini müzakirə etmişik. İstəyirik bu şirkətləri yerli sənayeyə də cəlb edək. Yəqin ki, irəlidəki illərdə belə bir potensialın reallaşdırılması mümkün olacaq”.
Xatırladaq ki, “Anglo Asian Mining”və “Azergold” Azərbaycanda qiymətli və əlvan metal filizi yataqlarının öyrənilməsi, tədqiqi, kəşfiyyatı, idarə olunması, qiymətli və nəcib metalların hasilatı, emalı və satışı, bu sahədə yeni texnologiyaların tətbiqi, maddi-texniki bazanın müasirləşdirilməsi və ondan səmərəli istifadə, habelə bu sahənin inkişafı ilə bağlı digər işləri yerinə yetirir. Hazırda bu müəssisələr daxili bazara deyil, yalnız xarici bazarlara qızıl və digər qiymətləri metalları ixrac edirlər. Ümumilikdə isə bu ilin ilk altı ayı ərzində ölkədə 3 862 kiloqram qızıl və gümüş hasılatı olub ki, bu da keçən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 12,3% artım deməkdir. 2020-ci ilin yanvar-iyun ayları ərzində Azərbaycandan 85,7 milyon dollar məbləğində qızıl ixrac edilib. Qızılın yerli zərgərlərə satışı isə zərgərlik məmulatlarının daha ucuz başa gəlməsini şərtləndirən səbəblərdən sayılır.
Samirə SƏFƏROVA
