Rusiya – Türkiyə əlaqələrinin gərginləşməsinin dünya mediasının gündəmində əsas yerlərdən birini tutduğu bir zamanda bu məsələnin Rusiyanın xeyrinə bitməyəcəyilə bağlı elə bu ölkənin öz mətbuatında müzakirələr və skeptik mülahizələr artmaqdadır. Bu gün belə bir yazı ilə gazeta.ru saytı çıxış edib.
Fransa prezidenti Fransua Ollandın Moskvaya səfərinin ardından yazılan yazıdan bu səfərin və Ollandın Putinlə görüşünün gözlənilən nəticələrə gətirmədiyi aşkar hiss olunur. "Mənə deyin, bizim dostumuz kimdir” adlandırılan məqalədə deyilir ki, təyyarə olayı ilə NATO ölkəsi Türkiyə ilə gərginləşən münasibət çox ciddi bir sualı gündəmə gətirdi: bizim dostumuz kimdir və ümumiyyətlə belə bir ölkə varmı? Məsələ burasındadır ki, məqalə müəllifinin də qeyd etdiyi kimi, Rusiyanın düşmənləri getdikcə artır və bu fonda dünyada elə bir ölkə qalmayıb ki, Rusiya onunla ittifaqa girsin. Məqalədən bəlli olur ki, Rusiyada Ollandın son səfərinə böyük ümidlər bəslənib, lakin tam fərqli nəticə əldə olunub. Bu isə Antalya sammiti ərəfəsində Rusiyanın böyük siyasətə triumfal qayıdışı və anti-İŞİD koalisiyasına mümkün başçılığı ilə bağlı deyilənlərin sadəcə boşboğazlıqdan o yana getmədiyini təsdiqləyir.
Putinlə görüşdə Olland Suriya məsələsində fəaliyyətlərin Rusiya ilə uzlaşdırılması barədə danışıb. Lakin görünən odur ki, bu uzlaşdırmanı yalnız Fransa həyata keçirəcək. ABŞ başda olmaqla 60 koalisiya üzvü dövlət isə kənarda qalacaq ki, bu da Rusiyanın bugünkü hesablamalarına qətiyyən cavab vermir. Üstəlik Ollandın "Suriyanın gələcəyində Əsədə yer yoxdur” deməsi bu yeganə ölkənin də "bütün qəlbi ilə” Rusiyanın yanında olmadığını göstərir, çünki Rusiya Əsəd barəsində tamamilə əks fikirdədir.
Nəhayət Fransa XİN başçısı Loran Fabius Ollandın Moskva səfərini şərh edərək deyib ki, iki prezidentin görüşündə tərəflər Rusiyaya qarşı sanksiyaların ləğvini müzakirə edib, lakin Fransanın mövqeyi dəyişməyib: ABŞ və Avropa Birliyinin düşündüyü kimi, Ukrayna ilə bağlı Minsk razılaşmasına tam əməl olunmayınca bu sanksiyalar qaldırılmamalıdır. Bu yerdə müəllif Rusiya imperatoru III Aleksandrın tarixə düşmüş sözlərini iqtibas gətirir:”Bizim iki dosumuz var – rus ordusu və Rusiya dəniz qüvvələri”. Maraqlıdır ki, bu fraza deyilən zaman Rusiya İmperiyasının müttəfiqləri olub, bu gün üçün isə bunu demək mümkün deyil. Müəllif yazır ki, bu kontekstdə Moskvanın ümid bağladığı ölkə yoxdur, MDB ölkələri, hətta Avrasiya birliyi ölkələri Rusiyaya aşkar şübhə ilə baxır, Ukrayna ssenarisinin özünə tətbiq oluna biləcəyindən ehtiyatlanır. Maraqlıdır ki, bu gün qaynayan Yaxın Şərq ölkələri də Rusiya ilə müqayisədə Avropa ölkələrini özünə daha yaxın sayır. Bunun təsdiqini Avropa ölkələrinə miqrant axını da təsdiqləyir. Rusiyaya isə hələ bu regiondan bir nəfərin belə miqrasiya etməsi barədə məlumat verilməyib. Görünür, Rusiyanın Krımı ilhaqı, Ukraynaya aqressiyası, Baltikyanı ölkələrə barmaq silkələməsi ilə yanaşı, son illər ölkə daxilində il-ildən sərtləşdirdiyi miqrant siyasəti də bu istiqamətdə öz sözünü deyir.
Bu gün Rusiyaya az-çox simpatiya bəslədiyi deyilən Çinə gəldikdə isə, bu ölkə çox praqmatik qiymətləndirilir: o yalnız öz ticarətinə sərfəli mühit yaradan ölkələrlə dostluq edir. Rusiya ilə isə bu ölkənin mal dövriyyəsi ilin əvvəlindən enməyə doğru gedir. Ötən ilin may ayında bu ölkə ilə bağlanan 400 milyard dollar dəyərində 30 illik qaz müqaviləsinin taleyi də xeyli qaranlıq görünür. Çünki Çin tərəfi hələlik bu layihənin inşası üçün vəsait ayırmağa tələsmir, Rusiyanın isə buna sadəcə imkanı yoxdur və yaxın illərdə də konturları görünmür. Yazıda Hindistan, Kuba, Argentinanın da Rusiya ilə münasibətlərinə nəzər salınır və belə görünür ki, bu ölkələr də Rusiyanın "günahlarına” ortaq olmaq istəmir: Hindistan hamı ilə əməkdaşlıq edərək öz geopolitik oyununu oynayır, dost Kuba sanksiyaların qaldırılmasından sonra ABŞ-la yaxınlaşma kursu götürüb, Argentinada isə son 12 ildə ilk dəfə amerikayönlü müxalifət qalib gələrək hakimiyyət başına keçib. Üstəlik o, Çinin rusiya ilə yaxınlaşmasının qatı əleyhdarlarından olub. Beləliklə, Rusiyanın yanında yalnız İran KXDR qalır, onların isə vəziyyəti heç də ürəkaçan deyil. Sanksiya yükü altından yenicə çıxmış İranın ciddi maliyyə problemi var. Üstəlik bu ölkə ilə yaxınlaşma ayətullahlara aşkar antipatiya bəsləyən bütün ərəb dünyası ilə münasibəti pisləşdirmək deməkdir. Eyni sözlər İsrail üçün də keçərlidir. Koreya Xalq Demokratik Respublikasına gəldikdə isə, dünyanın gözündə "yaramaz dövlət” sayılan bu ölkə ilə yaxınlaşma Rusiyanı yalnız lətifə qəhrəmanı edər. Beləliklə, bu gün güc nümayişilə gündəmdə olsa da, Rusiyanın əslində təkləndiyi faktdır.
Sonda Çörçilin məşhur "Siyasətdə daimi dostlar v düşmənlər yoxdur, siyasətdə daimi maraqlar var” frazasına diqqət çəkən müəllif XXI əsrdə izolə edilmiş vəziyyətdə qalan ölkəsinin heç bir halda belə bir daimi marağı olmadığını bildirir.
Görünən odur ki, Rusiyada artıq real vəziyyəti dərk edirlər. Ollandın dəstəyinə ümid bağlayan Putinin bu görüşdən məyus çıxması isə onun yürütdüyü sərt siyasətdə kəskin dönüş etməsinin qaçılmazlığını gündəmə gətirir. Putin buna gedəcəkmi?..
Samirə Səfərova
