Britaniyanın "The Economist" nəşri yazır ki, Türkiyənin Şimali Atlantika Alyansına marağı, eləcə də NATO daxilində əhəmiyyəti Yaxın Şərqdəki vəziyyətin pisləşməsi və Ukraynadakı müharibə fonunda artıb. Nəşr qeyd edib ki, Türkiyənin NATO ilə münasibətlərindəki əsas dəyişikliklər müdafiə sahəsində əməkdaşlığın və alyansın ölkədəki hərbi mövcudluğunun artması ilə bağlıdır. Mart ayında NATO qüvvələri ölkəyə yönəlmiş dörd İran ballistik raketini ələ keçirib. Almaniyanın "Patriot" hava hücumundan müdafiə sistemi və 150 əsgər tezliklə ölkənin cənubuna yerləşdiriləcək və bölgədə yeni çoxmillətli korpus qərargahı yaradılacaq.
Ankara ilə Vaşinqton arasında münasibətlər də sabitləşir. ABŞ administrasiyasının Suriyadan qoşunlarını çıxarmaq qərarından sonra, iki ölkə arasında gərginlik azalıb. Bundan əlavə, Türkiyə ABŞ-ın 2019-cu ildə Ankaranın Rusiyadan S-400 sistemlərini aldıqdan sonra alışını dayandırdığı F-35 qırıcı təyyarələri almağa ümid edir. Digər NATO üzvləri ABŞ-ın alyansdakı rolunun azalması ilə bağlı narahatlıqlar fonunda Türkiyə ilə əməkdaşlığı gücləndirməyə çalışırlar. Avropa dövlətləri sui-istifadə ittihamlarına baxmayaraq, Türkiyənin daxili siyasətində təmkin nümayiş etdiriblər. Türkiyənin silahlı qüvvələri Avropanın ən böyük və ən yaxşı təlim keçmiş qüvvələri arasında qalır, Bosfor və Dardanel boğazlarına nəzarət Qara dəniz bölgəsində strateji üstünlük təmin edir. Son bir ildə Türkiyənin müdafiə şirkətləri Fransa, İtaliya, İspaniya və Estoniya ilə hərbi texnika üçün müqavilələr və İspaniya Hərbi Hava Qüvvələrinə 3 milyard dollar dəyərində təlim təyyarələri satmaq üçün böyük bir müqavilə imzalayıblar. Eyni zamanda, ittifaq tərəfdaşları ilə münasibətlərin yaxşılaşmasına baxmayaraq, qarşılıqlı inamsızlıq davam edir. Türkiyə NATO-nu kürd qruplaşmaları da daxil olmaqla, ölkənin cənub sərhədlərindəki təhdidlərə kifayət qədər diqqət yetirməməkdə ittiham edir. Avropa hökumətləri də öz növbəsində Ankaranın İsveç və Finlandiyanın ittifaqa qəbul prosesinin uzun müddət bloklanmasından narazılıqlarını bildiriblər. Rusiya məsələsində iki tərəf razılaşmır: Avropa dövlətləri Moskvanı əsas təhlükə hesab etsələr də, Türkiyə Kremllə əlaqələrini saxlayır və enerji və turizm sahəsində əməkdaşlığı davam etdirir. Lakin NATO sammiti ərəfəsində Ankaranın getdikcə Rusiyadan uzaqlaşdığı qeyd olunur. 2016-cı ildən bəri Türkiyənin ittifaqla münasibətləri uğursuz çevriliş cəhdi və Qərb NATO tərəfdaşlarına qarşı ittihamlardan sonra gərginləşib.
Tahir TAĞIYEV
