Abutalıb Səmədov: “Türkiyə bu hərbi əməliyyatların əleyhinə olar”
ABŞ prezidenti Donald Tramp Suriyanın ABŞ-la birgə “Hizbullah”a müharibəyə başlamasını təklif edib. Bu barədə Tramp və Qətər əmiri Təmim bin Həməd əl-Taninin Fransada G7 Zirvəsi çərçivəsində keçirilən ikitərəfli görüşünün təfərrüatları paylaşan İsrailin "Yerusəlim" qəzeti məlumat yayıb.
Bildirilir ki, Tramp Qətər əmirinə Livan müharibəsini əhəmiyyətsiz bir münaqişə hesab etdiyini və Netanyahunun rəhbərliyi altında İsrail təmkinli olmadığı təqdirdə Suriyanın ABŞ-la ortaq şəkildə “Hizbullah”la mübarizə apara biləcəyi deyib.
Tramp, İsrailin Livanda yaxşı bir iş görmədiyini bildirib: "İsrailə “Hizbullah”la Suriyanın məşğul olmasına icazə vermələrini təklif etdim, çünki düzünü desəm, onların bu işi daha yaxşı görəcəklərini düşünürəm".
ABŞ prezidenti əlavə edib ki, İsrail çox uzun müddətdir ki, “Hizbullah”la döyüşür və çoxlu insan həlak olur: “Hər dəfə kimisə axtaranda bütün bir binanı yıxmağa ehtiyac yoxdur, çünki həmin binalarda çoxlu insan var və sizə deyə bilərəm ki, onların hamısı “Hizbullah” üzvü deyil".
Tramp Suriya ilə Hizbullahın vuruşması barədə niyə belə fikirdədi? Suriya prezidenti buna gedər? Türkiyə buna necə baxar?Bu əslində Yaxın Şərqdə yeni bir münaqişənin əsasını qoymaq deyil?
“Alyans”SAM-ın sədri Abutalıb Səmədov baki-xeber.com-a bildirdi ki, İsrail ilə Livanda bir neçə il bundan əvvəl imzalanmış müqaviləyə görə, Livanda dövləti Hizbullahı təksilah etməli və onun siyasi partiya kimi ölkədə fəaliyyətinə, fəaliyyətini təmin etməlidir: “Ancaq o da məlumdur ki, Hizbullah Suriya və Livanda hakimiyyətindən asılı deyil. Dövlət içində dövlət kimi davranır və İran da onun arxasında dayanıb hər cür yardım göstərir. Bu səbəbdən İsrail Livanın cənubunda hərbi əməliyyatlar aparır və Hizbullahın hərbi qanadını sıradan çıxartmağa çalışır. Ancaq nə cür etdiyi göz qabağındadır və İsrailin istifadə etdiyi üsullar bütün dünyada narazılıq doğurur. Digər tərəfdən Suriya hakimiyyəti İranın Suriya üzərində təsirini azaltmaq üçün addımlar atır. Bunun bu məqsədlə ilk növbədə İranın proksi qüvvələrini, əsas da Hizbullahın təsirini azaltmağa çalışır. Tramp Suriyanı Hizbullah qarşı hərəkətə çağıranda bu məsələləri nəzərdə tutur. Bir tərəfdən Livanda Hizbullahın hərbi qanadının təksilah olunması və bunu Livanda hakimiyyətinin edə bilməməsi, digər tərəfdən İsrailin istifadə etdiyi üsulların onu və Türkiyəni qane etməməsi. Tramp güman edir ki, bu işi Suriyanın yeni hakimiyyət daha yaxşı görə bilər. Ancaq Suriya hakimiyyəti buna gedərmi? Əgər Hizbullah qarşı hərbi əməliyyatlar başlasa, bu, təbii ki, İranla ilk növbədə və həm də Livanda münasibətlərdə problemlər yarada bilər. Türkiyə bu hərbi əməliyyatların əleyhinə olar”.
A.Səmədovun fikrincə, baxmayaraq ki, Türkiyə də İranın Suriyada təsirinin minimuma endirilməsinin və ümumiyyətlə aradan qaldırılmasının tərəfdarıdır. “Ancaq digər tərəfdən Amerika Birləşmiş Ştatları əgər Suriya hakimiyyətini bu əməliyyatlara məcbur etməyə cəhd göstərsə, məlumdur ki, Amerikanın bu məsələdə istifadə edəcəyi vasitələr kifayət qədərdir. Türkiyənin mövqeyi və Suriya hakimiyyətinin tutacağı yol ondan ibarətdir ki, Hizbullah qarşı hərbi əməliyyatlar başlamaq əvəzinə onun ölkədəki imkanları məhdudlaşdırılsın. İranla sərhədlər möhkəmləndirilsin. Ancaq müharibəyə gedilməsin. Bu həm Suriya hakimiyyətinin, həm də Türkiyənin tutduğu mövqedir. Ancaq əgər Amerika Birləşmiş Ştatları Suriya hakimiyyətindən, hakimiyyəti qarşısında belə bir tələb qoysa, bu tələbə “yox” demək Suriya hakimiyyəti üçün asan olmayacaq. Və o da aydındır ki, belə bir addımın atılması və Suriyanın Hizbullah qarşı hərbi əməliyyatlara başlaması bölgədə gərginliyi xeyli artıracaq. Bu ilk növbədə Suriya üçün problemlər yaradacaq”-deyə A.Səmədov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
