Və­tən eş­qi ilə dö­yü­nür­sə ürək... - FOTO

Da­xi­li Qo­şun­la­rın res­pub­li­ka­mı­zın əra­zi bü­töv­lü­yü uğ­run­da keç­di­yi şə­rəf­li dö­yüş yo­lu fə­da­kar­lıq nü­mu­nə­lə­ri ilə zən­gin­dir. Er­mə­ni iş­ğal­çı­la­rı­na qar­şı ölüm-di­rim sa­va­şın­da biz xalq qey­rə­ti­ni çə­kən, ürə­yi Və­tən eş­qi ilə dö­yü­nən, son nə­fə­si­nə­dək hər­bi an­da sa­diq qa­lan cə­sur hər­bi qul­luq­çu­la­rı­mı­zı itir­mi­şik. Ley­te­nant Pə­lən­gov Bün­ya­də­li Qu­lam oğ­lu da şə­hid­lik zir­və­si­nə ucal­mış hər­bi qul­luq­çu­la­rı­mız­dan bi­ri­dir. O, 4 ap­rel 1957-ci il­də Le­rik ra­yo­nu­nun Zü­vüç kən­din­də ana­dan olub. Ya­şa­say­dı, öz doğ­ma­la­rı­nın əha­tə­sin­də bu il 60 ya­şı­nı qeyd edə­cək­di. Bu gün onu ya­şa­dan unu­dul­maz xa­ti­rə­lər­dir.

Şə­hid za­bi­tin mə­na­lı ömür yo­lu bu­gün­kü və gə­lə­cək za­bit­lər üçün ör­nək­dir. Hə­yat onu çox sı­naq­la­ra çək­miş­di. Bu sı­naq­lar onu xa­rak­ter­cə mə­tin­ləş­dir­miş­di.

1964-1974-cü il­lər­də B.Pə­lən­gov or­ta mək­təb­də oxu­yub. Mək­təb­də aşa­ğı si­nif­də oxu­yar­kən ana­sı dün­ya­sı­nı də­yi­şib. Ana it­ki­si­nin ağ­rı-acı­sı onu heç za­man tərk et­mə­yib.

B.Pə­lən­gov 1975-1977-ci il­lər­də so­vet or­du­su sı­ra­la­rın­da hər­bi xid­mət­də olub. Azər­bay­can­dan çox-çox uzaq­lar­da -Ar­xan­gelsk vi­la­yə­tin­də hər­bi xid­mət ke­çib. Hər­bi xid­mət­dən qa­yıt­dıq­dan son­ra bir müd­dət Le­rik ra­yo­nu Sə­məd Vur­ğun adı­na üzüm­çü­lük sov­xo­zun­da iş­lə­yib. 1979-1984-cü il­lər­də isə Zü­vüç kən­din­də­ki or­ta mək­təb­də la­bo­rant ki­mi ça­lı­şıb. 1983-cü il­də o, ar­tıq Ba­kı­da Mir­zə Fə­tə­li Axun­dov adı­na Azər­bay­can Döv­lət Pe­da­qo­ji İns­ti­tu­tun­da qi­ya­bi ola­raq ali təh­sil al­ma­ğa baş­la­mış­dı. 1988-ci il­də ins­ti­tu­tu bi­ti­rə­rək, rus di­li və ədə­biy­ya­tı mü­əl­li­mi ix­ti­sa­sı­na yi­yə­lən­miş­di.

B.Pə­lən­go­vun so­nun­cu mül­ki işi "Ba­kı Mü­hən­dis­ti­kin­ti" Bir­li­yin­də fəh­lə olub. O bu­ra­da 1985-ci il­də iş­lə­yib. Hə­min ilin av­qust ayı­nın 7-dən eti­ba­rən SSRİ Da­xi­li İş­lər Na­zir­li­yi Da­xi­li Qo­şun­la­rı­nın sı­ra­la­rın­da müd­dət­dən ar­tıq hər­bi xid­mə­tə qə­bul olu­nub. Be­lə­lik­lə, onun hə­ya­tın­da ye­ni mər­hə­lə baş­la­yıb. Hə­yat­da bə­zən in­san öz ix­ti­sa­sı üz­rə kar­ye­ra­sı­nı qur­mur, ye­ni bir sa­hə­də, xa­rak­te­ri­nə və dün­ya­gö­rü­şü­nə uy­ğun baş­qa bir müs­tə­vi­də də bi­lik və ba­ca­rıq­la­rı­nı sı­na­maq is­tə­yir. Mü­əl­lim və hərb­çi mü­qəd­dəs pe­şə­lər­dir. O bu pe­şə­lə­rin hər bi­ri­nə rəğ­bət bəs­lə­yir­di.

Ki­çik ça­vuş hər­bi rüt­bə­sin­də müd­dət­dən ar­tıq hər­bi xid­mət keç­di­yi 6500 say­lı hər­bi his­sə­nin (ha­zır­da Əd­liy­yə Na­zir­li­yi Pe­ni­ten­si­ar Xid­mə­ti­nin tər­ki­bin­də­dir - Y.A.) 7-ci bö­lü­yün­də nə­za­rət­çi və­zi­fə­si­nə tə­yin olu­nub. 1987-ci il­də isə gi­zir­lər mək­tə­bi­ni bi­tir­miş­di. Hə­min il sen­tyab­rın 24-də ona gi­zir hər­bi rüt­bə­si ve­ri­lib. 10.10.1988-14.03.1989-cu il­lər­də 6500 say­lı hər­bi his­sə­nin 7-ci bö­lü­yü­nün star­şi­na­sı (baş­ça­vu­şu) və­zi­fə­sin­də xid­mət edib.

Da­ha son­ra fəa­liy­yə­ti­ni SSRİ Da­xi­li Qo­şun­la­rı­nın 3645 say­lı hər­bi his­sə­sin­də da­vam et­di­rə­rək, ər­zaq xid­mə­ti rəi­si­nin kö­mək­çi­si və­zi­fə­si­nə irə­li çə­ki­lib. 1991-ci il ap­re­lin 16-dan isə SSRİ Da­xi­li Qo­şun­la­rı­nın 5456 say­lı hər­bi his­sə­si­nə ke­çi­ri­lə­rək, ki­no­ra­dio­qov­şaq rəi­si və­zi­fə­si­nə tə­yin edi­lib. Hə­min hər­bi his­sə­də ona zi­reh­li trans­par­tyor­lar bö­lü­yün­də ta­qım ko­man­di­ri və­zi­fə­si də hə­va­lə olu­nub. 1991-ci ilin sen­tyabr ayı­nın 30-da SSRİ Da­xi­li Qo­şun­la­rı­nın 7535 say­lı hər­bi his­sə­sin­də ər­zaq xid­mə­ti­nin rəi­si və­zi­fə­si­nə yük­sə­lib, bu­nun­la ona növ­bə­ti də­fə eti­mad gös­tə­ri­lib.

Gö­rün­dü­yü ki­mi, onun SSRİ Da­xi­li Qo­şun­la­rı­nın tər­ki­bin­də hər­bi xid­mə­ti ay­rı-ay­rı hər­bi his­sə­lər­də ke­çib və fəa­liy­yə­ti çox­şa­xə­li­li­yi ilə fərq­lə­nib. Hə­min il­lər­də qa­zan­dı­ğı təc­rü­bə­dən bəh­rə­lə­nə­rək, 1991-ci ilin de­kabr ayın­da Azər­bay­can Da­xi­li İş­lər Na­zir­li­yi Da­xi­li Qo­şun­la­rı­nın for­ma­laş­ma­sın­da ya­xın­dan iş­ti­rak edib. Bu çə­tin və gər­gin pro­ses­də öz əmə­yi­ni əsir­gə­mə­yib. 1991-ci il onun hə­ya­tın­da bir tə­rəf­dən hər­bi xid­mə­ti üz­rə ye­ni mər­hə­lə­nin baş­lan­ma­sı­nın do­ğur­du­ğu coş­qu, di­gər tə­rəf­dən, ata­sı Qu­lam Pə­lən­go­vun və­fat et­mə­si­nin sar­sın­tı­sı ilə də­rin iz qo­yub. Hə­yat acı­ma­sız olur, bə­zən in­sa­nın se­vinc­li gün­lə­ri­nin üzə­ri­ni qa­ra bu­lud­lar alır...

O, res­pub­li­ka­mı­zın Da­xi­li Qo­şun­la­rı­nın ilk za­bit­lə­rin­dən bi­ri ki­mi də hə­mi­şə xa­tır­la­na­caq. 1992-ci il fev­ra­lın 8-də B.Pə­lən­go­va ley­te­nant hər­bi rüt­bə­si ve­ri­lib.

7535 say­lı hər­bi his­sə­də (ha­zır­da fəa­liy­yət gös­tər­mir- Y.A.) Da­xi­li Qo­şun­la­rın ilk əs­gər­lə­rin­dən bi­ri ki­mi xid­mət edər­kən mən ley­te­nant B.Pə­lən­go­vu və­tən­pər­vər ruh­lu, qə­tiy­yət­li bir za­bit ki­mi ta­nı­mı­şam. Şəx­si he­yət ara­sın­da bö­yük nü­fu­zu var idi. Hər­bi his­sə­nin təd­bir­lə­rin­də fə­al iş­ti­rak edir­di. Ya­dım­da­dır, ilk də­fə Azər­bay­can di­lin­də hər­bi and iç­dik­dən son­ra əs­gər­lə­rin sı­ra­sı­na ya­xın­la­şıb "Si­zin­lə fəxr edi­rəm"-de­di. Hə­mi­şə bi­zə hər­bi xid­mət­lə bağ­lı də­yər­li töv­si­yə­lə­ri­ni ve­rir­di.

Ley­te­nant B.Pə­lən­gov 1990-1991-ci il­lər­də 3645 say­lı hər­bi his­sə­dən Nax­çı­van Mux­tar Res­pub­li­ka­sı­na bir ne­çə də­fə ezam olu­nub. Bu­ra­da Er­mə­nis­tan­la sər­həd­də, Sə­də­rək is­ti­qa­mə­tin­də tor­paq­la­rı­mı­zın mü­da­fiə­sin­də da­ya­nıb.

Hə­mi­şə ön cəb­hə­yə can atan də­ya­nət­li za­bit özü­nü sən­gər­lər­də­ki dö­yüş­çü­lər­dən ayır­maz­dı. Cə­sa­rət­li və qay­ğı­keş ol­ma­sı onu dö­yüş­çü­lə­rin gö­zün­də ucal­dır­dı.

1992-ci ilin bi­rin­ci ya­rı­mil­li­yin­də 7535 say­lı hər­bi his­sə­dən Ağ­dam cəb­hə böl­gə­si­nə də­fə­lər­lə ezam olun­muş­du. Ağ­da­mın Pap­ra­vənd, Qa­lay­çı­lar kənd­lə­ri­nin mü­da­fiə­sin­də, Əs­gə­ran is­ti­qa­mə­tin­də­ki Aran­zə­min­li, Pir­ca­mal, Nax­çı­va­nik kənd­lə­ri uğ­run­da dö­yüş­lər­də o, düş­mə­nin az­ğın­lı­ğı­nın şa­hi­di ol­muş, tor­paq­la­rı­mı­zın iş­ğa­lı­na son qoy­maq ama­lı ilə vu­ruş­muş­du.

1992-ci ilin iyun ayın­da Aran­zə­min­li, Pir­ca­mal, Nax­çı­va­nik kənd­lə­ri ət­ra­fın­da qız­ğın dö­yüş­lər sən­gi­mir­di. Be­lə ağır və­ziy­yət­də dö­yüş­çü­lə­ri­miz ara­sın­da şə­hid olan­lar və ya­ra­la­nan­lar var idi. İyu­nun 26-sı ön­cə­si dö­yüş­çü­lə­ri­mi­zin ər­zaq və sur­sa­tı­nın tü­kən­mək­də ol­ma­sı ba­rə­də qə­rar­ga­ha mə­lu­mat ve­ril­miş­di. Ko­man­dan­lıq tə­rə­fin­dən on­la­rın zə­ru­ri ər­zaq və sur­sat­la təc­hiz edil­mə­si qə­ra­ra alın­mış­dı. An­caq düş­mə­nin da­vam­lı atəş al­tın­da sax­la­dı­ğı yol­dan ke­çib dö­yüş­çü­lə­ri­mi­zə ye­tiş­mək çox təh­lü­kə­li idi. Bu mü­hüm tap­şı­rı­ğı ye­ri­nə ye­tir­mə­yi ley­te­nant B.Pə­lən­gov öz üzə­ri­nə gö­tü­rüb. Be­lə­cə, iyu­nun 26-da onun rəh­bər­li­yi ilə bir qrup şəx­si he­yət ZİL-131 hər­bi av­to­mo­bi­lin­də dö­yüş möv­qe­lə­ri­nə doğ­ru hə­rə­kət edib­lər. Aran­zə­min­li kən­di­nin ya­xın­lı­ğın­da hər­bi av­to­mo­bil düş­mə­nin PDM-2 zi­reh­li tex­ni­ka­sın­dan atı­lan mər­mi ilə vu­ru­lub. Nə­ti­cə­də hər­bi av­to­mo­bi­lin ka­bi­nə­sin­də olan ley­te­nant B.Pə­lən­gov və da­ha bir ne­çə hər­bi qul­luq­çu ağır qəl­pə ya­ra­lan­ma­sın­dan hə­lak olub­lar. Be­lə­cə, hə­min gün ley­te­nant B.Pə­lən­gov şə­hid­lik zir­və­si­nə ucal­dı, xal­qı­mız da­ha bir fə­dai oğ­lu­nu itir­di.

Şə­hid za­bit haq­qın­da bu mə­qa­lə­ni ha­zır­la­yar­kən, ley­te­nant B.Pə­lən­go­vun Sə­fər­bər­lik və Hər­bi Xid­mə­tə Ça­ğı­rış üz­rə Döv­lət Xid­mə­ti­nin Su­ra­xa­nı Ra­yon İda­rə­sin­də sax­la­nan şəx­si işi ilə ta­nış ol­dum. Şəx­si işin­də diq­qət ye­tir­di­yim sə­nəd­lər onun ma­raq­lı xid­mət bi­oq­ra­fi­ya­sı ba­rə­də mə­qam­la­rı əks et­di­rir. Müx­tə­lif il­lər­də ya­zıl­mış xid­mə­ti xa­siy­yət­na­mə­lər və təq­di­mat­lar­da ley­te­nant B.Pə­lən­go­vun hərb­çi ni­za­mı və mə­su­liy­yə­ti, özü­nə tə­ləb­kar­lı­ğı, prin­si­pi­al­lı­ğı, təş­ki­lat­çı­lı­ğı, xid­mət et­di­yi sa­hə­lər­də iş­gü­zar­lı­ğı, dü­rüst­lü­yü xü­su­si vur­ğu­la­nır.

Ley­te­nant B.Pə­lən­go­vun si­lah­daş­la­rı, onu ya­xın­dan ta­nı­yan­lar sə­mi­mi, sö­zü və əmə­li bir olan, dost qəd­ri bi­lən, ai­lə­can­lı, mil­lə­ti­ni, doğ­ma tor­pa­ğı­nı se­vən, mü­ha­ri­bə sı­naq­la­rı qar­şı­sın­da heç vaxt büd­rə­mə­yən və güc­lü ira­də­si­nə söy­kə­nən in­san ki­mi xa­rak­te­ri­zə edir­lər.

Şə­hi­din ai­lə­si­nə də baş çək­dim. Pə­lən­gov­lar ai­lə­si Ba­kı­nın Ye­ni Gü­nəş­li qə­sə­bə­sin­də ya­şa­yır­lar. Hə­yat yol­da­şı Qə­ti­bə Pə­lən­go­va onun haq­qın­da xa­ti­rə­lə­ri­ni da­nış­dı. Qeyd et­di ki, on­da əsl Azər­bay­can ki­şi­si­nə xas cə­hət­lər var­dı, öv­lad­la­rı­na qay­ğı­keş ata idi, hə­yat­se­vər­li­yi, nik­bin­li­yi, on­dan kö­mək uman hər kə­sə əl uzat­ma­sı, mil­li adət-ənə­nə­lə­ri­mi­zi də­yər­lən­dir­mə­si, ali­cə­nab­lı­ğı ilə yad­daş­lar­da qa­lıb.

Qə­ti­bə xa­nım hə­yat yol­da­şı­nın ölü­mün­dən son­ra ai­lə­yə diq­qət və qay­ğı­sı­nı əsir­gə­mə­yən, ona mə­nə­vi da­yaq olan B.Pə­lən­go­vun qar­daş­la­rı - Na­ba­tə­li Pə­lən­gov və Əbül­fət Pə­lən­go­va də­rin min­nət­dar­lı­ğı­nı bil­dir­di.

Ley­te­nant B.Pə­lən­go­vun bir oğul, iki qız ya­di­ga­rı qa­lıb. Anar, Rö­ya və Gü­nay onun yox­lu­ğu acı­sı ilə ya­şa­sa­lar da, şə­hid bir za­bi­tin öv­lad­la­rı ol­duq­la­rın­dan qü­rur du­yur­lar. On­lar ata­ya də­rin eh­ti­ram əla­mə­ti ola­raq, Bün­yad so­ya­dı­nı da­şı­yır­lar. Hər üçü də ali təh­sil­li­dir, ai­lə qu­rub­lar. Şə­hid za­bi­tin dörd nə­və­si var. Anar əs­gə­ri xid­mə­ti­ni Da­xi­li Qo­şun­lar­da ke­çib. O, mu­si­qi­çi­dir. Vax­ti­lə B.Pə­lən­gov da gi­ta­ra­da ifa edib.

Onu da qeyd edim ki, Ye­ni Gü­nəş­li­də­ki 285 say­lı or­ta mək­təb və Le­ri­kin Zü­vüç kən­din­də­ki or­ta mək­təb ley­te­nant B.Pə­lən­go­vun adı­nı da­şı­yır­lar. Hər iki mək­təb­də mü­va­fiq xa­ti­rə löv­hə­si vu­ru­lub. 

Ley­te­nant B.Pə­lən­gov haq­qın­da müx­tə­lif mü­əl­lif­lə­rin ki­tab­la­rın­da ya­zı­lar və poe­ma­lar dərc olu­nub.

Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Pre­zi­den­ti­nin 9 mart 2007-ci il ta­rix­li Sə­rən­ca­mı ilə ley­te­nant Pə­lən­gov Bün­ya­də­li Qu­lam oğ­lu ölü­mün­dən son­ra "İgid­li­yə gö­rə" me­da­lı­na la­yiq gö­rü­lüb.

Şə­hid za­bit Ba­kı­da Şə­hid­lər Xi­ya­ba­nın­da dəfn olu­nub.

Al­lah rəh­mət elə­sin!

Yal­çın QA­YA