Roza Əliqızı: "Bu məsələ məni də çox ciddi narahat edir" Firuz Mustafa: "Münasibətim mənfidir" Fariz Çobanoğlu: "Təəssüf ki, bəzi qurumlar şəhidlərimizin adına tikilən bulaqlara etinasızlıq göstərir" Yusif Məhəmmədoğlu-Osmanlı: "Belə quruyan bulaqları və bu bulaqlara biganəliyi çox görmüşəm" Adilə Nəzər: "Bu mənə çox pis təsir edir, sanki..." Aləmzər Sadıqqızı: "O gün eşitdim ki, bir şəhidin bulağını öz qardaşı..." Namiq Dəlidağlı: "Müqəddəs ruh daşıyıcısı olan şəhidlərimizin adı ilə bağlı nə varsa, bizə əzizdir"
Torpağa axan şəhid qanı heç zaman qurumur. Bəs şəhid bulaqları niyə qurumalıdır ki? Heç şəhid analarının da göz yaşları tükənməyib, nə vaxt baxsan qara yaylıqlı anaların yanağını nəmli görərsən.
Azərbaycanın paytaxtı Bakı da daxil olmaqla bütün şəhərlərdə, o cümlədən də rayon və qəsəbələrdə şəhid bulaqlarına rast gələrik. Ancaq təəssüf ki, şəhid bulaqlarının böyük əksəriyyətinin suyu quruyub, müəyyən bir hissəsi sınıx-salxaq vəziyyətdədir. Bu mənzərəni görəndə adamı, sözün əsl mənasında, dəhşət bürüyür. Şəhid bulaqları niyə bu vəziyyətdədir? İnsaf naminə deyək ki, bəzi şəhidlərin adına tikilən bulaqların suyu var, yoldan keçən adamlar o bulaqlardan su içib şəhidlərin ruhuna dua oxuyur. Əslində, bulaq, su ehsandır. Şəhidələrin adına ehsan naminə çəkilən bulaqlar insanların içməsi üçündür. Şəhid bulaqlarının yanından ötəndə adam bir qab su içmək istəyir, ancaq su kranına əl vuranda görür ki, burada su nə gəzir.
Şəhidlərin adı hər birimiz üçün əziz olduğu üçün, onların xatirəsinin əbədiləşdirldiyi bulaq da əziz olmalıdır.
Bilirik ki, keçən əsrin 90-cı illərindən başlayaraq şəhid bulaqlarının tikintisi həyata keçirilib. Bu bulaqlar ya yerli icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən, ya da şəhid ailələrinin vəsaiti hesabına inşa olunub. Lakin bu bulaqlara müəyyən vaxta qədər su verilsə də, son bir neçə ildə şəhid bulaqlarının böyük əksəriyyətinin suyu kəsilib. Təbii ki, bu xoşagəlməz hal bəzi aidiyyəti orqanların səhlənkarlığı və laqeydliyi nəticəsində yaranıb. Sözsüz ki, hər bir ictimaiyyət nümayəndəsinin borcu bu məsələyə sərt yanaşma sərgiləməkdir.
Məlumdur ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi üçün müvafiq sərəncamlar imzalayıb, dövlət səviyyəsində şəhidlərin ruhuna böyük sayğı və hörmət bəslənir. Bu da gizlin deyil ki, şəhid ailələrinə dövlətin sonsuz qayğısı var.
Ancaq bu gün bəzi qurumların şəhid bulaqlarına münasibəti şəhid ailələrini və ictimaiyyət nümayəndələrini incidir. Şəhid bulaqları hər zaman axar olmalıdır. Biz demirik ki, su gecə-gündüz axmalıdır. Hər bir bulağın kranı var, su içmək istəyən insan suyu içəndən sonra təbii ki, kranı bağlayıb yoluna davam edir.
Şəhid bulaqlarının qurumasına sərt münasibət bildirən qələm adamları, ictimaiyyət nümayəndələri hesab edir ki, bu bulaqlara münasibət dəyişməlidir.
Hərbi jurnalist, şairə Roza Əliqızı bizimlə söhbətində bu faktın ürəkdağlayan olduğunu dedi. R.Əliqızının sözlərinə görə, şəhid bulaqlarının quruması halına olduqca mənfi yanaşır. O, həmçinin, qeyd etdi ki, bəzən şəhidlərin gənclər və yeniyetmələrə tanıdılması işində müəyyən lənglik var: "Bu məsələ məni də çox ciddi narahat edir. Hətta elə hallar olur ki, gənclər su içdiyi bulağın hansı şəhidə aid olduğunu bilmir. Belə olmaz. Şəhidlərin adına, xatirəsinə həsr edilən hər bir abidəyə hörmətlə yanaşılmalıdır. Şəhid bulaqları qurumamalıdır, onlar hər zaman çağlamalıdır. Şəhidlərin ruhuna hörmət, vəzifəsindən asılı olmayaraq, hər bir insanın borcudur. Borcumuzu yaxşı dərk etməli və bu sahədə olan problemləri həll etməliyik. Şəhid bulaqlarını qurumuş vəziyyətdə görəndə elə pis oluram ki... Mənə belə gəlir ki, bu bulaqlara su verilməli, təmirə ehtiyacı olanlar isə təmir edilərək içməli su ilə təmin edilməlidir. Bununla biz şəhidlərin ruhuna böyük ehtiram göstərmiş olarıq".
Yazıçı-dramaturq Firuz Mustafa da "Bakı-Xəbər"ə bu faktdan narahat olduğunu bildirdi: "Əgər öz-özünə quruyubsa, bu, təbiətlə bağlı işdir. Buna münasibətim də təbiidir. Əgər o bulağı kimsə qəsdən qurudubsa, buna münasibətim mənfidir".
Şair-publisist Fariz Çobanoğlunun fikrincə də şəhid bulaqları qurumamalıdır: "Şəhid bulaqlarının qurumasını mən də dəfələrlə görmüşəm. Bu məsələyə münasibətim olduqca mənfidir. Dövlət başçısı şəhidlərimizin ruhuna böyük ehtiram göstərir, onlara abidə qoyur, adlarını küçələrə, məktəblərə verir. Bu böyük işdir. Ancaq təəssüf ki, bəzi qurumlar şəhidlərimizin adına tikilən bulaqlara etinasızlıq göstərir.
Çox arzu edərdim ki, şəhid bulaqları yenidən bərpa olunsun. Bu, şəhidlərin uşaq və gənclər arasında təbliğatına da müsbət təsir göstərər. Şəhid Vətən yolunda canından keçib, amma onun adına tikilən bulağı bəziləri kor qoyur. Düşünürəm ki, bu etirazlardan sonra Milli Qəhrəman və şəhidlərimizin adına tikilən bulaqlara münasibət müsbət mənada dəyişəcək".
Şair Yusif Məhəmmədoğlu-Osmanlı da bizimlə söhbətində məsələdən narahat olduğunu bildirdi: "Çox yerində və zamanında araşdırılmaya layiq mövzudur. Mən işimlə əlaqəli rayonlarda ezamiyyətlərdə çox oluram. Belə quruyan bulaqları və bu bulaqlara biganəliyi çox görmüşəm. Bəzən həmin bulaqların çoxunun uçub dağıldığının da şahidi olmuşuq. Bu gün deyə bilmərik ki, şəhid adının əbədiləşdirilməsinə diqqət yoxdur. Dövlətin, hökumətin ən üst qurumlarına qədər diqqətin hər zaman şahidi oluruq. Amma xırda məmurların diqqətsizliyi üzündən belə hallara rast gəlirik. Deyək ki, hansısa bir rayonda şəhid bulağının suyu kəsilir və ya gəlmir. Ola bilər ki, rayonda aparılan abadlıq və şəhərsalma ilə bağlı həmin bulağın yeri də dəyişilə bilər. Amma bir on tonluq çənə su yığmaqla şəhid bulağını ay boyunca su ilə təmin etmək olar. Çox arzu edərdim ki, şəhidlərimizin adına yeni bulaqlar tikilsin. Mübariz İbrahimov adına bulağın da tikintisi arzuediləndir. Başqa Milli Qəhrəmanlarımızın da adına bulaqlar tikilsə yaxşı olar".
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, şairə Adilə Nəzər mövzu ilə bağlı "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında bu halı böyük ağrı ilə qarşıladığını dedi: "Bu məsələ ilə icra hakimiyyətləri maraqlanmalı və təmirə ehtiyacı olan bulaqları təmir etməlidir. Bu bulaqların bir də əlavə üstünlüyü var, çünki onlar şəhidlərimizin xatirəsinə çəkilib. Mənəvi yükü daha çoxdur. Bu bizim vətəndaşlıq borcumuzdur. Mən də bəzən belə bulaqlara rast gəlirəm və bu mənə çox pis təsir edir, sanki susuz həlak olan bir şəhidin o anını görürmüş kimi gözlərim dolur".
Şairə-yazıçı Aləmzər Sadıqqızının sözlərinə görə də şəhid bulaqlarına münasibət onu incidir: "Baxımsızlıq... Ağrıdıcı odur ki, illər keçir, o canından keçənlərin ruhu qarşısında hərəmiz bir cür günahkarıq... O gün eşitdim ki, bir şəhidin bulağını öz qardaşı söküb yerində kafemi, restoranmı tikib... Daha kimə nə deyəsən?
Bu da bir ömürdür axırı yoxdur,
Papağı gedənin abırı yoxdur,
A bala, fələyin təqsiri yoxdur,
Biz elə beləydik fələkdən qabaq!".
Şair Namiq Dəlidağlı da şəhid bulaqlarına münasibətdən narahat olduğunu bildirdi: "Ümumiyyətlə, müqəddəs ruh daşıyıcısı olan şəhidlərimizin adı ilə bağlı nə varsa, bizə əzizdir. Onların adına yaradılan xatirə bulaqları, abidə kompleksləri həmişə diqqətdə saxlanmalı, qorunmalıdır. Müəyyən vaxtlarda ayrı-ayrı məmurlar tərəfindən şəhid ailələrinə hansısa etinasızlıq hiss olunsa da, bütövlükdə, xalqımız müqəddəs əməl sahibi olan şəhidlərimizin adına, onların ailə üzvlərinə hörmət və ehtiramla yanaşır. Bu diqqət və qayğı özünü dövlət səviyyəsində də göstərməkdədir.
Dediyiniz kimi, şəhidlərimizin adını daşıyan çox sayda xatirə bulağı tikilib. Bunlar əsasən şəhidlərimizin oxuduğu təhsil ocaqlarının ətrafında, vaxtilə yaşadıqları binaların yaxınlığında yaradılıb, təbii ki, çox zaman valideynlərin, onların ailə üzvlərinin istəyilə. Bu əsasən bir təsəlli vasitəsi kimi nəzərə alındı. Təəssüf ki illər keçdikcə, həmin abidələr baxımsız hala düşdü. Bu, həmin əraziyə cavabdeh olan insanların məsuliyyətsizliyi, digər tərəfdən isə zaman keçdikcə həmin şəhidlərin valideynlərinin dünyasını dəyişməsi və buna oxşar başqa səbəblərdən baş verdi. Eləcə də ildən-ilə şəhərlər böyüyür, küçələr genişləndirilir, bütövlükdə, tikinti-quruculuq işləri aparılır. Təbii olaraq o işlərin düzgün və tələblərə uyğun aparılması üçün sözügedən abidələrin sökülməsinə zərurət yaranır. Bu da çox vaxt şəhid ailələrinin narazılığına səbəb olur. O üzdən, bundan sonra belə bulaq-komplekslərinin yaradılmasının əleyhinəyəm. Həm də bu, şəhidlərimizə olan hörmət və diqqəti gözümüzdə adiləşdirir. Təhsil, mədəniyyət, səhiyyə ocaqlarına, küçələrə şəhidlərimizin adının verilməsi, onların xatirəsinin əbədiləşdirilməsi daha məqsədəuyğundur.
Ancaq indiyə qədər olan abidələri qoruyub saxlamaq, onlara diqqət göstərmək də hər kəsin müqəddəs borcudur".
İradə SARIYEVA
