Fatimə Hacıbəyli: "Erkən nikahla mübarizə 20-25 şagirdin və bir neçə valideynin əhatəsində deyil, ucqar bir kənd yerində hər kəsin toplaşdığı məkanda aparılmalıdır ki..."
Azərbaycanda yaşı 18-dək olan analar tərəfindən doğulan uşaqların sayına görə kənd yerləri şəhər yerlərini üstələyir. Bu, Statistika Komitəsinin açıqladığı məlumatda qeyd olunur. 2016-cı ildə 18 yaşadək analar tərəfindən 2809 uşaq doğulub. Bildirilir ki, onun 934-ü şəhər, 1875-i kənd yelərində doğulub.
2015-ci ildə yaşı 18-dək olan analar tərəfindən doğulan 2895 uşağın 1003-ü şəhər, 1892-si kənd, 2014-cü ildə - 3296 uşağın 1054-ü şəhər, 2242-si kənd yerlərində, 2013-cü ildə - 2855 uşağın 889-u şəhər, 1966-sı kənd yerlərində, 2012-ci ildə isə 3236 uşağın 1067-si şəhər, 2169-u kənd yerlərində dünyaya gəlib.
Kənd yerlərində yaşı 18-dək olan analar arasında doğulan uşaqların sayının artması əslində gözləniləndir. Çünki erkən nikah problemi əsasən kənd yerlərində qeydə alınır.
Vəfa Sosial İctimai Birliyinin rəhbəri Fatimə Hacıbəyli "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bəzi bölgələrdə qızların erkən yaşda ailə qurması dəb halını alıb: "Bəzi ailələr bundan həvəslənir, bunu adi hal kimi qəbul edir, bu "dəblə" ayaqlaşmağa çalışırlar. Təəssüf ki, bu sonradan cəmiyyət üçün böyük yaraya çevrilir. Qızlarını erkən yaşda ərə verən valideynlər düşünürlər ki, qızımızı erkən yaşda ərə verməsək, daha ərə verə bilməyəcəyik, "evdə qalacaq". Bu da əsas səbəblərdən biridir. Ucqar rayon və kəndlərdə insanlar ənənəvi stereotiplərdən xilas ola bilmir, elə düşünürlər ki, qız uşağı bəlli bir yaşa çatıbsa, keçmişdə olduğu kimi, mütləq ərə verilməlidir, qız onların başını aşağı edəcək nəsə etməyincə, ərə versələr yaxşıdır. Dilimizdə "Qız yükü duz yükü", "Tez evlənənlə tez yuxudan duran qazanar" deyimlərini əldə bayraq edən insanlar erkən yaşda övladlarının ailə qurmasına səbəbkar olur və bununla da öz valideynlik borclarını yerinə yetirmiş hesab edirlər. Və nəticədə 18 yaşına dolmayan gənc qız artıq bir və ya iki uşaq anası olur. Erkən yaşda ana olmağın fəsadları dəfələrlə ictimaiyyətə açıqlanıb. Analıq dövrü üçün ən azı 19 yaş həddi normal qəbul olunub. Hətta ailə anlayışını dərk edə bilməyən qızlar uğurlu ailəyə sahib ola bilmir. Həmçinin, onu da deyim ki, qızlarda qadınlıq və analıq dövrlərində, yaşı az olsa belə, qadınlaşma, püxtələşmə prosesləri başlayır. Beləliklə, orqanizmdə hormonal balanslaşma pozulur. Bu da qadının tez yaşlanmasına və xəstəliklərə tutulmasına səbəb olur. Təcrübədə qadın xəstəliklərinə əksər hallarda erkən yaşda ailə quran xanımlarda rast gəlinir. Həmin yaş həddində orqanizmdə formalaşma hələ tam başa çatmamış sayılır".
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, qızların erkən yaşda ərə verilməsinin qarşısının alınması istiqamətində həm dövlət, həm də vətəndaş cəmiyyəti institutları tərəfindən müəyyən işlər görülür: "Zənnimcə, bu iş 20-25 şagirdin və bir neçə valideynin əhatəsində deyil, ucqar bir kənd yerində hər kəsin toplaşdığı məkanda aparılmalıdır. Belə olarsa, hər kəs həmin məkana toplaşıb erkən nikahın fəsadı haqqında danışılanları eşidər".
Günel CƏLİLOVA
