Adil Qeybulla: "Stress çarxı"nın toksiki təsirləri müxtəlif ola bilər"
Bahar Qafarova: "Sağlam bir uşaqda "stress çarxı" diqqət dağınıqlığı, fikrini toplaya bilməmə kimi problemlərə yol aça bilər"
Son zamanlar dünya ölkələri ilə yanaşı, Azərbaycanda da "stress çarxı" adlanan oyuncaq trend halına gəlib. Bir çox ölkələrdə, demək olar ki, insanlar əl-əl bu oyuncağı axtarır.
Məlumat üçün bildirək ki, gündəmi zəbt edən oyuncağı ABŞ-ın Florida ştatında yaşayan 62 yaşlı Ketrin Hettinger ixtira edib. "Stress çarxı" adlanan və əldə döndərilən mexanizmdən ibarət oyuncaq həm böyüklərin, həm də balacaların əlindən düşmür. Hettinger deyir ki, ixtirasının dünya miqyasında populyarlaşmasından məmnundur.
Ancaq onu da qeyd edək ki, dünya miqyasında getdikcə yayılan "stress çarxı"nın, uşaqların diqqətini yayındırdığı istiqamətində iddialar gündəmə gəldikdən sonra, ABŞ-ın bəzi ştatları, Böyük Britaniya və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində bu oyuncağın satışına qadağa qoyulub.
Təəssüf ki, bizdə bu oyuncaqdan hələ də istifadə olunur. Böyükdən tutmuş, kiçiyə qədər əksər insanların əlində "stress çarxı" adlanan oyuncaq var.
Psixoloqların fikrincə, adıçəkilən oyuncaq insanı stressdən azad etmir, əksinə, daha da əsəbi edir.
Psixoloq Bahar Qafarova bizimlə söhbətində bildirdi ki,
"stress çarxı"ndan yalnız bəzi xəstəliklərin müalicəsində istifadə oluna bilər: "Xüsusilə uşaqlarda olan diqqət əksikliyi, hiperaktivlik, qayğı pozuntusu, autizm kimi problemləri olan uşaqlarda qayğılarını azaltmaq üçün bu tərz materiallardan istifadə oluna bilər. Bu isə mütəxəssis nəzarəti altında həyata keçirilməlidir. "Stress çarxı" bu kimi problemli uşaqların narahatlığını azaltmaq, diqqətini bir nöqtədə cəmləyə bilməsi üçün nəzərdə tutulub. Ancaq sağlam bir uşaqda, yəni hər hansı problemi və xəstəliyi olmayan uşaqda "stress çarxı" diqqət dağınıqlığı, fikrini toplaya bilməmə kimi problemlərə yol aça bilər. "Stress çarxı" kiçik olduğu, cibdə asanlıqla daşındığı üçün, uşaqlar davamlı boş qaldıqca, canları sıxıldıqca, bu, bir nömrəli oyuncaqları olur. Tam zərərsiz kimi görünən bu oyuncaq uşaqlar üçün əyləncəli gəlsə də, psixoloji problemlər yaradır. Bu oyuncaq uşaqlarda psixoloji problemləri artırır və bu barədə valideynləri xəbərdar etmək mütəxəssis olaraq bizlərin üzərinə düşür".
Professor, tibb eksperti Adil Qeybulla isə bildirdi ki, "stress çarxı" oyuncağının barmaq hərəkətliliyi və beyin fəaliyyətinə müsbət təsiri ilə bağlı səslənən fikirlər yanlışdır: "Bu oyuncağın toksiki təsirləri müxtəlif ola bilər. Əlimizdə laboratoriya ilə əlaqəli məlumatlar yoxdur ki, birmənalı olaraq qərar verək. Amma belə bir iddialar ortaya çıxıbsa, bundan narahat olmalıyıq. Hesab edirəm ki, heç bir iddia əsassız olmur, hansısa bir əsas var ki, məsələ şişirdilir və gəlib bu səviyyəyə çatır".
Günel CƏLİLOVA
