Adil Qeybulla: "Ürək xəstəliklərindən ölənlərin sayı şiş xəstəliklərindən dünyasını dəyişənlərlə müqayisədə..."
Bu gün, bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da ürək-damar xəstəliklərindən ölənlərin sayı digər xəstəliklərdən ölənlərin sayından daha çoxdur. Bunu Azərbaycan Ürək-Damar Cərrahiyyəsi Cəmiyyətinin sədri, Mərkəzi Klinik Xəstəxananın baş həkimi, tibb elmləri doktoru Kamran Musayev media nümayəndələrinə açıqlamasında deyib.
O bildirib ki, Azərbaycanda da bu xəstəliklər ölümə səbəb olan xəstəliklər arasında birinci yeri tutur: "Dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da ürək-damar xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanlara kifayət qədər çox rast gəlinir. Ona görə də ürək-damar xəstəliklərinin profilaktikası, diaqnostikası, müalicəsi hər zaman aktuallığını saxlayır".
Ürək-damar xəstəliklərindən ölənlərin sayı nə səbəbdən çoxdur? Məsələ ilə bağlı mütəxəssisə müraciət etdik.
Tibbi ekspert, professor Adil Qeybulla bizimlə söhbətində bildirdi ki, bu xəstəliklərin cavanlaşmasının mühüm səbəbi piylənmə-metabolik sindromla bağlıdır: "Bunun da qarşısını uşaq yaşlarından almaq lazımdır. Uşaqlar dərsdən sonra dönər yeyirsə, qazlı şirəli içkilər içirsə, bu, piylənməyə səbəb olacaq və nəticədə ürək-damar xəstəlikləri yaranacaq. Bəzi ölkələrdə məktəb, universitetlərdə qazlı, şirin içkilərin, şokoladın satışına icazə verilmir. Bu məsələ hökumət səviyyəsində Azərbaycanda da tətbiq edilsəydi, çox yaxşı olardı. Çünki xəstəliklərin qarşısını almaq üçün Azərbaycanda da belə işlərin görülməsinə ehtiyac var. Xəstəliklərin qarşısını almaq üçün bəzi yerlərdə sağlamlığa zərər verən məhsulların satışına qadağa qoyulmalıdır.
Səhiyyə Nazirliyi xəstəxanalardakı yeməklərə nəzarət edir. Amma tibb müəssisələrindən kənarda qazlı, şirəli içkilərin, pirojkilərin satılmasının qarşısını ala bilməz. Bu məsələlər hökumət tərəfindən tənzimlənməlidir. Şagirdlər arasında müəyyən təbliğat aparılmalıdır və daha yüksək səviyyədə tənzimlənməlidir.
Əvvəllər əhali daha çox göyərti yeyirdi, nəinki indi. İndi sən göyərti yeyirsənsə, sənə kənddən gələn kimi baxırlar. Normal qidalanmada göyərti, tərəvəz məhsulları üstünlük təşkil etməlidir. Bunlar nəinki ürək-damar xəstəlikləri, eyni zamanda, onkoloji xəstəliklərin risqini azalda bilər.
Ümumi faizlə götürdükdə ürək-damar xəstəliklərinə yaşlı insanlarda daha çox rast gəlinir. Əvvəllər bu xəstəliklərin vaxtında diaqnozu qoyulmurdusa, indi onları erkən diaqnostika ilə müəyyən etmək olur. Əvvəllər cavanların diaqnozu, ölüm səbəbləri məlum deyildisə, indi biz onları bilirik. Ölkə nə qədər çox inkişaf edirsə, orada bu xəstəliklər də daha çox artır. Kompyuterlə işləmə, fiziki aktivliyin azalması, psixoloji gərginliyin artması bu xəstəliklərin çoxalmasına səbəb olur. Ofis işi normal qidalanmanı da pozur. Bir zamanlar işdə 1 saatlıq yemək fasiləsi var idi. Bu gün həmin vaxt 10 dəqiqə davam edir və yemək ayaqüstü olur. İnsanlar zehni gücləndirmək üçün daha çox şirin şeylərdən istifadə edir".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, Azərbaycanda ürək-damar sistemi xəstəlikləri ilə bağlı vəziyyət heç də xarici ölkələrdəkindən fərqlənmir: "Xəstəliklərin cavanlaşması və artması səbəblərindən biri erkən diaqnostikanın aparılmasıdır. Ürək-damar xəstəlikləri təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın bütün ölkələrində artır. Ürək xəstələrinin dünyada qəbul olunmuş statistikası var. Bu statistikaya uyğun olaraq, Azərbaycanda da onkoloji xəstəliklərlə bərabər, ürək xəstəlikləri də çox yayılıb. Ürək xəstəliklərindən ölənlərin sayı şiş xəstəliklərindən dünyasını dəyişənlərlə müqayisədə iki-üç dəfə çoxdur. Ürək-damar xəstəlikləri hələ də dünyada ən çox ölümə və əlilliyə səbəb olan xəstəliklərdir".
Günel CƏLİLOVA
