Le­gio­ner id­man­çı­la­rın Azər­bay­can di­li­ni sis­tem­li qay­da­da öy­rən­mə­si zə­ru­rə­tə çev­ri­lib...

Bu­lud­xan Xə­li­lov: "Çox ak­tu­al bir mə­sə­lə­ni gün­də­mə gə­tir­mi­si­niz"

Tə­ra­nə Xu­da­bax­şi­ye­va: "İd­man fe­de­ra­si­ya­la­rı le­gio­ner id­man­çı­lar qar­şı­sın­da..."

El­xan Qa­ra­yev: "Tə­əs­süf­lə qeyd edim ki, xa­ric­dən gə­ti­ri­lən id­man­çı­lar ana di­li­mi­zi öy­rən­mək is­tə­mir"

Cey­hun Mu­sa­oğ­lu: "Gə­rək klub və fe­de­ra­si­ya­lar bi­zə mü­ra­ci­ət et­sin"

Bu gün bü­tün dün­ya üçün ma­raq kəsb edən Azər­bay­can to­le­rant­lı­ğın yük­sək sə­viy­yə­də pər­və­riş tap­dı­ğı öl­kə ki­mi ta­nı­nır və təq­dir olu­nur.

Bil­di­yi­miz ki­mi, öl­kə­miz­də id­ma­na və id­man­çı­la­ra həd­siz qay­ğı, diq­qət gös­tə­ri­lir. Bu gün öl­kə­miz bir sı­ra gös­tə­ri­ci­lə­ri­nə gö­rə qon­şu döv­lət­lər­dən xey­li də­rə­cə­də fərq­lə­nir. İd­ma­na mü­na­si­bət isə res­pub­li­ka­mı­zı bir id­man öl­kə­si ki­mi ta­nı­dır. Azər­bay­can­da id­ma­nın ən müx­tə­lif is­ti­qa­mət­lə­ri­nə döv­lət ma­ra­ğı var və yer­li ko­man­da­lar, id­man klub­la­rı, id­ma­nın ay­rı-ay­rı növ­lə­ri bu­ra­da in­ki­şaf edir. Azər­bay­can ko­man­da­la­rın­da yer­li id­man­çı­lar­la ya­na­şı, le­gio­ner id­man­çı­lar da az de­yil. Müx­tə­lif öl­kə­lər­dən gə­ti­ri­lən bu id­man­çı­lar Azər­bay­can adın­dan çı­xış edir. Əl­bət­tə, bu, dün­ya id­man təc­rü­bə­sin­də qə­bul olun­muş bir qay­da­dır və elə bir klub, yığ­ma ko­man­da ta­pıl­maz ki, ora­da le­gio­ner id­man­çı­lar təm­sil olun­ma­sın. Ol­sa be­lə, be­lə klub­lar az­dır. Azər­bay­ca­na le­gio­ner id­man­çı­la­rın ma­raq gös­tər­mə­si tə­bii­dir. Çün­ki öl­kə­mi­zin id­man hə­ya­tı­nın ta­ma­mi­lə par­laq gö­rün­mə­si, bu­ra­da id­man­çı­la­ra bəs­lə­nən xoş mü­na­si­bət le­gio­ner­lə­ri cəlb edir. Ha­zır­da is­tər fut­bol ko­man­da­la­rı­mız­da, is­tər­sə də di­gər id­man növ­lə­ri üz­rə ko­man­da­lar­da ça­lı­şan le­gio­ner­lər Azər­bay­can­dan hə­mi­şə ra­zı­lıq edib.  

Le­gio­ner id­man­çı­la­rın Azər­bay­can ko­man­da­la­rı­na ma­raq gös­tər­mə­si yax­şı hal­dır. Bu id­man­çı­lar ko­man­da­la­rı­mız­da təm­sil olu­nur, id­ma­nı­mı­za uğur­lar gə­ti­rir, dün­ya­da bay­ra­ğı­mı­zı qal­dı­rır, him­ni­mi­zi səs­lən­di­rir. Am­ma Azər­bay­ca­nı təm­sil edən le­gio­ner­lə­rin ana di­li­mi­zi, döv­lə­ti­mi­zin rəs­mi di­li­ni öy­rən­mə­mə­si ak­tu­al bir mə­sə­lə ki­mi gün­dəm­də­dir. Azər­bay­can döv­lə­ti­nin adın­dan çı­xış edən, bay­ra­ğı­mı­zı uca­la­ra qal­dı­ran le­gio­ner id­man­çı­la­rın rəs­mi döv­lət di­li­ni öy­rən­mə­si zə­ru­ri­dir. Çün­ki is­tə­ni­lən döv­lət­də le­gio­ner id­man­çı­la­rın qar­şı­sı­na qo­yu­lan tə­ləb­lər­dən bi­ri on­la­rın yer­li di­li heç ol­ma­sa da­nı­şıq sə­viy­yə­sin­də öy­rən­mə­si mə­sə­lə­si­dir. Mə­lu­mat­la­ra gö­rə, xa­ri­ci klub­lar le­gio­ner id­man­çı də­vət edən­də on­dan döv­lət di­li­ni bil­mə­si­ni, ya­xud öy­rən­mə­si­ni tə­ləb edir. Biz­də fəa­liy­yət gös­tə­rən le­gio­ner­lər isə adə­tən tər­cü­mə­çi­lə­rin xid­mə­tin­dən ya­rar­la­nır. İd­man­çı­lar var ki, uzun il­lər­dir bu­ra­da ya­şa­yıb ça­lı­şır, an­caq döv­lət di­li­mi­zi bil­mir, hət­ta öy­rən­mə­yə be­lə cəhd et­mir­lər.

Onu da vur­ğu­la­yaq ki, Azər­bay­can­da fəa­liy­yət gös­tə­rən xa­ri­ci şir­kət­lə­rin əmək­daş­la­rı bu­ra­da ça­lış­dıq­la­rı müd­dət­də Azər­bay­can di­li­ni öy­rə­nir. Hət­ta bir müd­dət əv­vəl xa­ri­ci şir­kət­lər­də fəa­liy­yət gös­tə­rən əc­nə­bi­lə­rin Azər­bay­can di­li­ni öy­rən­mə­si üçün xü­su­si ki­tab da nəşr olu­nub və bu nəşr­lər­dən is­ti­fa­də edə­rək di­li­mi­zi mə­nim­sə­yən əc­nə­bi­lər çox­dur. 

Azər­bay­can­da fəa­liy­yət gös­tə­rən le­gio­ner id­man­çı­la­rın döv­lət di­li­mi­zi öy­rən­mə­si­nə tə­rəf­dar olan mü­tə­xəs­sis­lər bil­di­rir ki, bu va­cib mə­sə­lə­dir.

"İd­man­çı Azər­bay­can döv­lə­ti­ni təm­sil edir­sə..."

Azər­bay­can Döv­lət Pe­da­qo­ji Uni­ver­si­te­ti­nin de­ka­nı, dil­çi alim, pro­fes­sor Bu­lud­xan Xə­li­lov "Ba­kı-Xə­bər"ə açıq­la­ma­sın­da qə­ze­ti­mi­zin irə­li sür­dü­yü tək­li­fi, tə­şəb­bü­sü yük­sək qiy­mət­lən­dir­di. Alim qeyd et­di ki, klub və ko­man­da­lar­dan tək­lif gə­lər­sə, is­tə­ni­lən vaxt dil öy­rən­mək is­tə­yən le­gio­ner­lər­lə iş­lə­mə­yə ha­zır­dır­lar: "Çox ak­tu­al bir mə­sə­lə­ni gün­də­mə gə­tir­mi­si­niz. Azər­bay­can klub­la­rın­da fəa­liy­yət gös­tə­rən le­gio­ner id­man­çı­la­rın ana di­li­mi­zi öy­rən­mə­si çox va­cib­dir. Çün­ki bu bü­tün dün­ya­da be­lə­dir. Bir id­man­çı Fran­sa, İn­gil­tə­rə, Ru­si­ya, ABŞ və s. döv­lət­lə­rin klu­bu­na də­vət edi­lir­sə, onu gə­ti­rən klu­bun o id­man­çı­nın qar­şı­sı­na qoy­du­ğu tə­ləb­lər­dən bi­ri onun rəs­mi döv­lət di­li­ni öy­rən­mə­si ilə bağ­lı olur. Bi­zim klub­lar da id­man­çı gə­ti­rən­də müt­ləq dil mə­sə­lə­si­ni şərt ki­mi qoy­ma­lı­dır. İd­man­çı Azər­bay­can döv­lə­ti­ni təm­sil edir­sə, dün­ya­ya Azər­bay­can id­man­çı­sı ki­mi təq­dim edi­lir­sə, qa­lib gə­lən­də bay­ra­ğı­mı­zı qal­dı­rıb him­ni­mi­zi səs­lən­di­rir­sə, o bu­nu ürə­yi ilə hiss et­mə­li­dir. Adam di­li bil­mə­yən­də o qü­ru­ru elə də ürək­dən ya­şa­ya bil­mir".

"Biz­də ana di­li­mi­zi yük­sək sə­viy­yə­də öy­rət­mək ba­ca­rı­ğı olan..."

B.Xə­li­lo­vun söz­lə­ri­nə gö­rə, Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın "Bi­lik" Fon­du Azər­bay­can di­li­ni öy­rət­mək­lə bağ­lı müx­tə­lif müd­dət­li la­yi­hə­lər hə­ya­ta ke­çi­rir. Bu la­yi­hə­lə­rin bö­yük nə­ti­cə ver­di­yi­ni de­yən pro­fes­sor Xə­li­lo­vun bil­dir­di­yi­nə gö­rə, bu­ra­da dil­çi­lə­ri­mi­zin də ro­lu olub: "Öl­kə­mi­zə iş­lə­mə­yə gə­lən, bu­ra­da fəa­liy­yət gös­tə­rən əc­nə­bi­lə­rin ana di­li­mi­zi öy­rən­mə­si on­dan xə­bər ve­rir ki, on­lar rəs­mi döv­lət di­li­mi­zə say­ğı ilə ya­na­şır. İd­man­çı­la­rın da di­li­mi­zi öy­rən­mə­si bu an­la­ma gə­lir. "Bi­lik" Fon­du­nun bu sa­hə­də təc­rü­bə­si bö­yük­dür. On­lar rus­dil­li­lər üçün be­lə kurs­lar təş­kil edir. Hət­ta bi­zə mü­tə­xəs­sis üçün mü­ra­ci­ət et­di­lər, biz on­la­ra mü­əl­lim­lər ver­dik. İn­di id­man­çı­lar­la bağ­lı be­lə bir la­yi­hə, tə­şəb­büs ol­sa, biz ye­nə də mü­əl­lim ver­mə­yə ha­zı­rıq. Biz­də ana di­li­mi­zi yük­sək sə­viy­yə­də öy­rət­mək ba­ca­rı­ğı olan mü­əl­lim­lər var, on­lar le­gio­ner­lər­lə məş­ğul ola bi­lər. Le­gio­ner id­man­çı­lar bu­ra­da iş­lə­yir­sə, yük­sək əmək­haq­qı alır, şan-şöh­rə­tə ça­tır, so­si­al tə­mi­na­tı­nı dü­zəl­dir, ta­nı­nır. O, Azər­bay­can döv­lə­tin­dən ma­aş alır­sa, di­li­mi­zi müt­ləq mə­na­da öy­rən­mə­li­dir ki, bu­nun­la bi­zim xal­qa, döv­lə­tə hör­mət­lə ya­naş­dı­ğı­nı or­ta­ya qo­ya bil­sin. Ümu­miy­yət­lə, le­gio­ner id­man­çı­la­rın ana di­li­mi­zi öy­rən­mə­si gü­nün tə­lə­bi­dir. Həm də Azər­bay­can müs­tə­qil döv­lət­dir və onun döv­lət di­li var. On­lar ana di­li­mi­zi öy­rən­sə, ta­ri­xi­miz­lə, mə­də­niy­yə­ti­miz­lə bağ­lı bir­ba­şa mə­lu­mat ala­caq­lar. Azər­bay­ca­nı təm­sil edən id­man­çı Azər­bay­ca­nı təq­dim et­mə­yi də ba­car­ma­lı­dır".

"İd­man fe­de­ra­si­ya­la­rı bu mə­sə­lə­ni ay­rı­ca bənd ki­mi mü­qa­vi­lə­də..."

Ta­ek­van­do id­man nö­vü üz­rə ha­kim Tə­ra­nə Xu­da­bax­şi­ye­va da bi­zim­lə söh­bə­tin­də tə­şəb­bü­sü­mü­zü yük­sək də­yər­lən­dir­di­yi­ni qeyd et­di. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, Azər­bay­can di­li­ni öy­rən­mək, bu dil­də ün­siy­yət qur­maq le­gio­ner id­man­çı­la­rın bor­cu­dur: "Tam ye­rin­də olan prob­le­mə to­xun­mu­su­nuz. Bə­li, dü­şü­nü­rəm ki, le­gio­ner id­man­çı­lar təm­sil et­di­yi öl­kə­nin di­li­ni, ən azı, or­ta sə­viy­yə­də öy­rən­mə­li və ey­ni za­man­da, him­ni­ni əz­bər­lə­mə­li­dir­lər. Biz­də isə, tə­əs­süf­lər ol­sun ki, bu mə­sə­lə­yə bi­ga­nə ya­na­şır­lar. İd­man­çı var ki, 5 il­dən çox­dur bi­zim öl­kə­də ya­şa­yır, am­ma iki kəl­mə be­lə bil­mir. İd­man fe­de­ra­si­ya­la­rı bu mə­sə­lə­ni ay­rı­ca bənd ki­mi mü­qa­vi­lə­də qeyd edə­rək, le­gio­ner­lə­rin ana di­li­mi­zi öy­rən­mə­si­ni id­man­çı­lar qar­şı­sın­da tə­ləb ki­mi qoy­ma­lı­dır. Hər kəs də bu tə­lə­bə əməl et­mə­li­dir. La­zım gə­lər­sə, fe­de­ra­si­ya və klub­lar Azər­bay­can di­li­ni öy­rət­mək­lə bağ­lı kurs­lar təş­kil edib le­gio­ner­lə­rin di­li­miz­lə bağ­lı prob­le­mi­nin həl­li­nə kö­mək et­mə­li­dir".

"Bi­zim id­man­çı­lar xa­ri­ci klub­lar­da iş­lə­yir­sə..."

Qay­da­sız dö­yüş üz­rə məşq­çi El­xan Qa­ra­ye­vin fik­rin­cə, le­gio­ner­lər Azər­bay­can di­li­ni heç ol­ma­sa da­nı­şıq sə­viy­yə­sin­də öy­rən­mə­li­dir: "Tə­əs­süf­lə qeyd edim ki, xa­ric­dən gə­ti­ri­lən id­man­çı­lar ana di­li­mi­zi öy­rən­mək is­tə­mir. On­lar tər­cü­mə­çi­lə­rin xid­mə­tin­dən ya­rar­la­nır. Am­ma hər bir le­gio­ner id­man­çı­dan Azər­bay­ca­nın rəs­mi döv­lət di­li­ni öy­rən­mək tə­ləb edil­mə­li­dir. Mən­cə, fe­de­ra­si­ya­lar öz­lə­ri on­la­rın di­li­mi­zi öy­rən­mə­si­nə dəs­tək gös­tər­mə­li­dir. Azər­bay­can di­li öl­kə­mi­zin rəs­mi di­li­dir və bu­ra­da ya­şa­yan, iş­lə­yən hər bir əc­nə­bi ana di­li­mi­zə, döv­lət at­ri­but­la­rı­mı­za hör­mət­lə ya­naş­ma­lı­dır. Bi­zim id­man­çı­lar xa­ri­ci klub­lar­da iş­lə­yir­sə, müt­ləq ilk ola­raq o öl­kə­lə­rin di­li ilə ma­raq­la­nır, mü­əl­lim tu­tur, di­li öy­rə­nir, son­ra klub­da, fe­de­ra­si­ya­da iş­lə­mə­yə ra­zı­lıq ve­rir. Çün­ki on­dan ilk tə­ləb olu­nan mə­sə­lə­lər­dən bi­ri döv­lət di­li ilə bağ­lı olur".

"Bi­lik" Fon­du le­gio­ner id­man­çı­lar üçün Azər­bay­can di­li kurs­la­rı təş­kil edə bi­lər­mi?

Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Pre­zi­den­ti ya­nın­da "Bi­lik" Fon­du­nun mət­bu­at ka­ti­bi Cey­hun Mu­sa­oğ­lu "Ba­kı-Xə­bər"ə açıq­la­ma­sın­da bil­dir­di ki, ana di­li­mi­zi öy­rən­mək­lə bağ­lı qu­ru­ma edi­lən mü­ra­ci­ət­lə­rin heç bi­ri ca­vab­sız qal­mır: "Bi­zim bu mə­sə­lə­də sə­riş­tə­miz, təc­rü­bə­miz var. Si­zin qə­ze­tin to­xun­du­ğu möv­zu da ma­raq­lı və ak­tu­al­dır. Le­gio­ner id­man­çı­la­ra Azər­bay­can di­li kurs­la­rı ke­çə bi­lə­rik. Sa­də­cə, gə­rək klub və fe­de­ra­si­ya­lar bi­zə mü­ra­ci­ət et­sin. Biz bu mü­ra­ciə­ti "Bi­lik" Fon­du­nun ida­rə he­yə­tin­də də­yər­lən­di­rək və rəh­bər­lik qə­rar ver­sin. Qə­rar ve­ri­lən­dən son­ra, tə­bii ki, bu kur­su təş­kil et­mək və le­gio­ner id­man­çı­la­ra Azər­bay­can di­li­ni öy­rət­mək olar. Bu çox va­cib mə­sə­lə­dir və zə­ru­ri­dir. Si­zin qə­ze­tin tə­şəb­bü­sü­nü yük­sək qiy­mət­lən­di­ri­rəm".

İra­də SA­RI­YE­VA