Hafiz Cabbarov: “Bunlar ermənilərin növbəti uydurma epopeyalarından biridir”
Naxçıvan döyüşü 1406-cı ildə Qaraqoyunlu hökmdarı Qara Yusiflə Teymuri hakimi Əbu Bəkr mirzə arasında Naxçıvan yaxınlığında baş vermiş tarixi döyüşdür. Bu döyüşdə Qara Yusifin qələbəsi Qaraqoyunlu dövlətinin bərpasında və güclənməsində mühüm rol oynayıb. Bir sözlə, Qara Yusifin qələbəsi nəticəsində Teymuri qüvvələri məğlub oldu və bu bölgədə Qaraqoyunlu hakimiyyəti möhkəmləndi.
Bu gün ermənilər sosial şəbəkə platformalarından istifadə edərək Naxçıvan döyüşünün tarixini və tərəflərini saxtalaşdırmaqla məşğuldur. Süni intellektdən istifadə edərək qondarma filmlər, mətnlər hazırlayıb bir neçə dildə yayırlar.
Ermənilər son dövrlər “qədim erməni tarixinin” və “qədim erməni dövlətinin” təbliğatına başlayıblar. Yalan, saxta məlumatlarla insanlarda yanlış təsəvvürlər yaratmağa çalışırlar. Onların süni intellekt vasitəsilə hazırladıqları saxta videolardan birində Naxçıvan döyüşündən danışılır. Özü də elə qələmə verib ki, guya bu döyüşdə tərəflərdən biri ermənilər olub.
Yenə utopik “Böyük Ermənistan” məsələsini ortaya artıblar, bu döyüş guya “erməni çarlığının yaranmasının əsasını qoyub”.
Döyüşün Naxçıvan ərazisində baş verdiyindən danışan ermənilər yazırlar ki, guya Ermənistan çarı olmuş II Arşakın əsir götürülməsindən və hakimiyyətinin süqutundan sonra “Ermənistan dövləti” zəifləyib, onlar üzərində farsların təsiri isə getdikcə güclənib. Erməni yalanından nümunə: “ Bir çox feodal zadəganlar parçalandı, dövlətin gələcəyi isə qeyri-müəyyən görünürdü.
Elə həmin vaxtda tarixin səhnəsinə gənc çar Pap daxil oldu. Onun yanında böyük Muşeq Mamikonyan, erməni tarixinin ən adlı-sanlı komandanlarından biri dayanırdı. Onlar birlikdə erməni bayraqlarını qaldıraraq döyüşçüləri doğma torpaq uğrunda savaşa apardı.
Naxçıvanda iki qüvvə qarşı-qarşıya gəldi - bir tərəfdə öz azadlığı, öz yurdu və gələcəyi üçün döyüşən ermənilər, digər tərəfdə Ermənistanı öz nəzarətində saxlamağa çalışan düşmən.
Döyüş çox ağır oldu, lakin ermənilər geri çəkilmədi. Pap və Mamikonyandan ilham alan döyüşçülər elə qəhrəmanlıqla döyüşdülər ki, savaşın yönünü dəyişib qələbə qazanmağı bacardılar.
Bu döyüş ona görə əhəmiyyətlidir ki, məhz onun sayəsində gənc çar öz hakimiyyətini saxlaya bildi, eyni zamanda bu savaş erməni xalqının döyüş ruhunu qaldırdı”. Guya tarixdə belə adamlar və döyüş olub.
Bu azmış kimi, iddia edirlər ki, Naxçıvan döyüşündən sonra 371-ci ildə Dzirav döyüşündə “ermənilər tarixi qələbə qazanıb”, guya bu da “Böyük Ermənistan dövlətinin əsasını qoyub”. Bu saxtakarlar öz yalanlarına o qədər aludə olublar ki, 371-ci ildə Dzirav çölündə baş verən döyüşün Sasani imperiyası və Roma imperiyası arasında getdiyini unudurlar. Gerçək tarixi bu cür təhrif edərək özlərindən min bir yalan uydururlar.
Tarixçi Hafiz Cabbarov baki-xeber.com-a bildirdi ki, ermənilərin dövriyyəyə buraxdığı bu dezinformasiya həm tarixin təhrif edilməsidir, həm də erməni yalanlarının növbəti dəfə tirajlanmasıdır. “Bu ermənilərin növbəti “elmi” sayıqlamasıdır. Həqiqətən də, bunu elmi abırsızlıq, həyasızlıq da adlandırmaq olar.
Birincisi, oxuculara Dizrav döyüşü haqqında məlumat vermək istəyirəm. Şəxsən mən bunu araşdırdım və bununla bağlı bir neçə reportajım da var.
371-ci il Dizrav döyüşü sadəcə olaraq uydurmadır, əfsanədir. Belə ki, o dövrdə Roma ilə Sasanlar arasında Canubi Qafqaz uğrunda mübarizə gedirdi və bu mübarizə ətrafında bir sıra döyüşlər baş vermişdi. Bu döyüşlərdən əsası Amid döyüşüdür. 359-cu ildə Amiddə baş verib. Amid də Şərqi Anadoluda indiki Diyarbəkir ərazisidir. Bu döyüşdə bizim əcdadlarımız albanlar, eləcə də hunlar Sasanlərlə birgə vuruşublar. Bu döyüşün nəticəsində qalib gələrək Amid qalasını ələ keçiriblər. Bu bütün ilkin mənbələrdə var, hətta döyüşün iştirakçı olmuş Roma tarixçi Amiyan Marselin də bunu yazmışdı. Amma o ki, qaldı 371-ci il Dizrav döyüşünə, bu döyüş tamamilə ermənilərin uydurmasıdır. Mən yalnız mən demirəm. Məşhur ermənişünas, Amerika alimi Nino Qarsoyan da deyir. O, dünyada ermənişünaslıq üzrə ən böyük mütəxəssislərdən biri sayılır. O, öz əsərində yazır ki, ümumiyyətlə, belə bir döyüş olmayıb. Baqavan adlı kiçik bir döyüş olub. Bagavan da Van gölü ətrafında olan bir düzənlikdir və bu döyüşün də heç bir tarixi əhəmiyyəti olmayıb. Yəni ermənilərin uydurduğu kimi, bu döyüşdə ermənilər qalib gəliblər və böyük bir ərazinə ilə keçirdiblər. Amma burada heç bir böyük bir döyüş olmayıb. Ümumiyyətlə, döyüşün tərəfləri kimi ermənilər bir müstəqil tərəf deyildi. Bu döyüş də romalılar ilə Sasanlıq arasında baş verib. Yeri gəlmişkən, ermənilər deyəndə bugünkü etnik ermənilərdən söhbət getmir. O zaman Şərq Anadoluda Armeniya deyilən tarixi coğrafi ərazi var idi. Sizinlə əvvəlki müsahibələrimizdə də qeyd etmişik ki, “Armeniya” sözü yüksək yer deməkdir. Məsafatomyanın şimalında, yəni indiki Cənub-Şərqi Anadoluda bir ərazidir və bu söz də qədim aramı dilində yüksək yer demək. Yəni etnik mənsubiyyəti bildirmir.
Amid-Dizrav döyüşünün baş verdiyi dövrdə də, Armeniya yarım müstəqil, yəni asılı bir ərazi idi və burada da heç ermənilər yox, Parfiya mənşəli Arşakilər sülaləsi hakimiyyətdə idi. Ona görə də bu ermənilərin uydurmasıdır”.
H.Cabbarov qeyd etdi ki, Dzirav döyüşü erməni tarixşünaslığında uydurulur. Ermənilər iddia edirlər ki, Dizrav döyüşü zamanı guya Kür çayına qədər geniş bir ərazini ələ keçiriblər.
“Amma heç bir mötəbər mənbədə bununla bağlı məlumat yoxdur. Nino Qarsoyan yazır və etiraf edir ki, bu sadəcə erməni tarixşünaslığının bir növ mifik arzusudur, uydurmasıdır. Çünki döyüşün əsas iştirakçıları olan nə Roma mənbələrində, nə Sasani mənbələrində belə döyüşün adı keçmir. Yalnız erməni tarixçisi Favstos Buzant və olmayan, uydurma erməni tarixinin “atası” Moisey Xorenetsi bunları qeyd edirlər. Bunu “erməni tarixinin atası” adlandırırlar, amma onun fəaliyyəti də əfsanələr və uydurmalardan ibarətdir.
O uydurmalar və əfsanələri yazdığı, ermənilərə süni tarix yaraddığı üçün əslində bu da onu göstərir ki, “erməni tarixinin atası” əgər əfsanələrlə və mifik uydurmalarla məşğul idisə demək ermənin tarixinin heç bir əsası yoxdur.
O ki, qaldı Naxçıvan döyüşünə. Yəni Naxçıvan döyüşü barədə yazdıqları da həqiqətən olduqca gülməli bir yanaşmadır. Yəni, belə bir döyüş demək olar ki, baş verməyib. Bunlar ermənilərin növbəti uydurma epopeyalarından biridir. Amma yalan ayaq tutar yeriməz. Bu heç vaxt da bu belə olmayıb və bu da növbəti sayıqlamadır, uydurmadır, heç bir əsası da yoxdur”-deyə H.Cabbarov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
