Natiq Cəfərli: “Rusiyanın idarəetməsində olduğu üçün Ermənistan öz daxilində...”
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, Rusiya Ermənistan Dəmir Yollarını idarə etməyə davam edərsə Ermənistan beynəlxalq dəmir yolu şəbəkələrinə inteqrasiya imkanını itirəcəkb. O, Rusiyadan konsessiya hüquqlarını üçüncü ölkəyə satmağı xahiş edib.
“Ermənistanın dəmir yolları Rusiyanın nəzarəti altında olduğundan, biz indi beynəlxalq dəmir yolu şəbəkələrinə inteqrasiya etmək üçün tarixi fürsəti itirmək təhlükəsi ilə üzləşirik", - deyə Paşinyan parlamentdə hökumətin proqramını təqdim edərkən bildirib. O, əlavə edib ki, Ermənistan bu fürsəti əldən verə bilməz.
"Rusiyadakı həmkarlarımızdan çeviklik göstərmələrini və konsessiya hüquqlarını həm Ermənistan, həm də Rusiya üçün məqbul olan üçüncü ölkəyə satmalarını xahiş edirik", - deyə Paşinyan bildirib.
Paşinyan əvvəllər Rusiyanın Ermənistan dəmir yolları üçün güzəşt məsələsini dostluq atmosferində həll etmək istədiyini bildirmişdi. "Bu, Ermənistanın beynəlxalq nəqliyyat şəbəkəsinə inteqrasiya edə bilməsi üçün lazımdır. Biz Rusiya ilə mövcud müqaviləni pozmaq istəmirik. Mənim Rusiya və ya onun maraqları ilə heç bir problemim yoxdur, amma mövcud vəziyyət dəmir yolumuzun beynəlxalq nəqliyyat şəbəkəsinə inteqrasiyasına mane olur. Səbəb onun Rusiyanın güzəştində olmasıdır. Problem bizdə deyil, bu dəmir yolundan istifadə edəcəklərin, yəni bu, əsasən Ermənistanı keçərək başqa marşrutlar axtarmasındadır", - deyə Paşinyan bildirib.
Ermənistanda fəaliyyət göstərən Cənubi Qafqaz Dəmir Yolu (CQD) QSC Rusiya Dəmir Yollarının (RYD) tam mülkiyyətində olan törəmə müəssisəsidir. CQD Ermənistanın dəmir yolu nəqliyyat sistemini 2008-ci ildə RYD ilə Ermənistan arasında bağlanmış güzəşt müqaviləsi əsasında idarə edir. Müqavilə 30 il müddətinə imzalanıb və daha 10 il uzadılması imkanı var.
Paşinyan əvvəllər Rusiyanın razılığı alınacağı təqdirdə Ermənistanın Qazaxıstanın Ermənistan dəmir yolları üçün Rusiya güzəştini əldə etməsinə etiraz etməyəcəyini bildirmişdi.
Paşinyan deyib ki, nə qədər ki, Ermənistanın dəmir yolları Rusiyanın əlindədir beynəlxalq dəmir yolu şəbəkəsinə inteqrasiya ola bilməyəcək. Paşinyanın bu bəyanatı o deməkdir ki, əgər Ermənistan dəmir yolları üzərindən konsessiya hüquqları üçüncü ölkəyə verilməsə nə Zəngəzur dəhlizi, nə də dəmir yolu olacaq? Paşinyan nə demək istəyir?
Ekspertlərə görə, Paşinyanın bu bəyanatından aydın olur ki, dəmir yollarının Rusiya tərəfindən idarə olunması ölkənin beynəlxalq nəqliyyat şəbəkələrinə və Zəngəzur dəhlizi istiqamətindəki layihələrə qoşulmasına mane ola bilər
Paşinyan Rusiyadan bu konsessiya hüququnu həm Moskva, həm də İrəvan üçün uyğun olan üçüncü bir ölkəyə təxminən 400 milyon dollara satmağı xahiş edib.
Söhbət Zəngəzur dəhlizinin Ermənistan ərazisindən (Nuvadi-Akarak marşrutu) keçən hissəsindən və ABŞ tərəfdaşlığı ilə müzakirə olunan layihələrdən gedir. Paşinyan qeyd edib ki, mövcud Rusiya idarəetmə modeli qalarsa, Ermənistan regional və beynəlxalq dəmir yolu xətlərinə inteqrasiya imkanlarını itirə bilər.
İqtisadçı Natiq Cəfərli baki-xeber.com-a bildirdi ki, birinci dəfə deyil Ermənistan tərəfi Rusiya tərəfini işlərin axsamasına görə birbaşa və ya dolayı yollarla ittiham edir. “Doğrudan da, 2008-ci ildə Ermənistan Dəmir Yollarının tamamı Rusiya Dəmir Yollarının törəmə şirkətinə çevrildi. Hardasa 30 illik müqavilə bağlanıb. Təqribən 2038-ci ilə qədər idarəetmə Rusiyada olacaq. Rusiyanın idarəetməsində olduğu üçün Ermənistan öz daxilində dəmir yollarına nə yatrım edə, nə də yeni dəmir yollarının açılması yönündə addım ata bilir. Ermənistan artıq iki ildir Rusiyaya təklif edir ki, Qazax-İcevan istiqamətində dəmir yolu bərpa olunsun. Amma Rusiya tərəfi bura yatırım qoymur. Ermənistan tərəfi də deyir ki, əgər yatırım qoymursuzsa onda geri qaytarın, ya da ki, başqa bir ölkəyə verin. Çünki müqavilədə bununla bağlı bəndlər var ki, Ermənistan tərəfi Rusiyanın işindən narazıdırsa müəyyən kompensasiya ödəməklə dəmir yollarını geri ala bilər”.
N.Cəfərli qeyd etdi ki, orada da Rusiyanın 400 milyon dollarlıq iddiası var. N.Cəfərlinin sözlərinə görə, Ermənistanın dəmir yollarında Qazaxıstan şirkətləri maraqlıdır. “Azərbaycana da sərf edər ki, Ermənistan Dəmir Yollarını Qazaxıstan şirkətləri idarə etsin. Yəni bu tələblər Ermənistanın suveren hüququdur. Ermənistan öz ərazisində Rusiya Dəmir Yollarının bu qədər gücə, təsir imkanlarına malik olmasından narazıdır”-deyə N.Cəfərli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
