Azərbaycan və Özbəkistan arasında enerji əməkdaşlığı son dövrdə strateji xarakter almağa başlayıb. Daşkənddə keçirilən son görüşlərdə neft-qaz sahəsində birgə layihələrin həyata keçirilməsi ilə bağlı mühüm razılaşmalar əldə olunub. Prezident İlham Əliyev də neft-qaz ehtiyatlarının kəşfiyyatı üzrə layihələrdə artıq yekun mərhələyə yaxınlaşıldığını və müsbət nəticələr əldə olunacağı təqdirdə hasilat quyularının qazılmasına başlanmasının gözlənildiyini bildirib.
Bu əməkdaşlıq Azərbaycan üçün yalnız Özbəkistanın enerji sektoruna investisiya qoymaq baxımından deyil, həm də Mərkəzi Asiyanın enerji resurslarının Xəzər üzərindən dünya bazarlarına çıxarılması baxımından əhəmiyyət daşıya bilər. Azərbaycan artıq Trans-Xəzər nəqliyyat bağlantılarının inkişafında mühüm mövqeyə malikdir və Bakı ilə Daşkənd arasında enerji və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi gündəmdədir.
Bu baxımdan, Özbəkistan neftinin gələcəkdə Azərbaycan üzərindən daşınması məsələsi həm Bakı-Tbilisi-Ceyhan kimi mövcud infrastrukturun imkanları, həm də Xəzər dənizi üzərindən tanker daşımalarının genişləndirilməsi baxımından diqqət çəkir. Belə bir perspektiv reallaşarsa, Azərbaycanın tranzit və enerji-logistika gəlirlərinin artmasına, ölkənin Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında enerji körpüsü rolunun güclənməsinə əlavə imkan yarada bilər.
Azərbaycan və Özbəkistan arasında neft hasilatı sahəsində birgə layihələrin bu il reallaşmağa başlaması iki ölkənin iqtisadi və enerji əməkdaşlığına hansı yeni imkanlar verəcək və gələcəkdə Özbəkistanda hasil olunan neftin Xəzər üzərindən Azərbaycan vasitəsilə Avropa bazarlarına nəql edilməsi nə dərəcədə realdır?
İlham Şaban: “Özbəkistan neftinin Azərbaycan üzərindən Avropa bazarlarına çıxarılması real perspektivdir”
Neft sənayesi üzrə ekspert İlham Şaban “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasında neft hasilatı sahəsində birgə layihələrin reallaşması iki ölkənin enerji əməkdaşlığını yeni mərhələyə çıxara bilər. Onun sözlərinə görə, bu layihələr Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistanın enerji sektorunda iştirakını genişləndirməklə yanaşı, yeni yataqların kəşfiyyatı və işlənməsi üçün də imkanlar yarada bilər.
Ekspert qeyd edib ki, Özbəkistan neftinin gələcəkdə Xəzər üzərindən Azərbaycana, oradan isə Avropa bazarlarına nəql edilməsi prinsip etibarilə mümkündür. Bu marşrutda tanker daşımaları ilə yanaşı, Azərbaycanın mövcud boru kəməri və logistika infrastrukturundan, o cümlədən Bakı-Tbilisi-Ceyhan sistemindən istifadə imkanları nəzərdən keçirilə bilər.
İlham Şabanın fikrincə, belə bir layihənin reallaşması üçün əsas şərtlər hasilat həcminin, neft axınının davamlılığının və daşınmanın iqtisadi səmərəliliyinin təmin edilməsidir. Özbəkistanda hasilat artarsa və Xəzər üzərindən nəql rəqabətqabiliyyətli olarsa, Azərbaycan Mərkəzi Asiyanın enerji resurslarının Avropa bazarlarına çıxarılmasında daha mühüm tranzit və logistika mərkəzinə çevrilə bilər.
Ekspert hesab edir ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasında enerji və nəqliyyat əməkdaşlığının dərinləşməsi iki ölkə arasında daha geniş regional enerji-logistika zəncirinin formalaşmasına şərait yarada bilər.
Dəniz NƏSİRLİ
