Xəstələrə verilən narkozun dozası ilə bağlı narahat ritorikalar başlayıb

Tarix: 04.08.2015 / 02:21
Bölmə: Sosial

Araz Bayramov: "Xəstələrə narkoz cərrahın təcrübəsindən asılı olaraq verilir"

"Bir cərrah olaraq bu əməliyyatı endoskopik üsulla həyata keçirirəm və bu üsulla xəstəyə narkoz, demək olar, verilmir"

İnsanların əksəriyyəti onlara cərrahiyyə əməliyyatı təyin olunduqda əməliyyatdan çox narkozdan qorxur. "Birdən mən əməliyyatdan sonra ayılmaram?", "narkozdan çıxmayacağam?" və ya "mən narkozdan sonra əsəbi olacağam?, "mənim yaddaşım pozulacaq?", "narkozsuz əməliyyat etmək mümkündürmü?". Bu və digər sualları əməliyyata hazırlaşan insanların 90 faizi özünə, ətrafdakılara və həkimlərə verir.

Belə qorxu, həyəcan çox təhlükəlidir və hətta əməliyyatın gedişatına mənfi təsir edə bilər. Qorxu insan orqanizmində adrenalin hormonunun güclü ifrazına səbəb olur ki, nəticədə xəstənin ürək fəaliyyətində, nəfəsalmada və s. pozulmalar yaranır. Bu səbəbdən əməliyyata gedən insan tam sakit və rahat olmalıdır və heç nədən qorxmamalıdır.

Əməliyyat olunacaq insanın qorxu hissi keçirməsi normaldır. Çünki əməliyyatdan sonra əsəbi olanlar, huşunu itirənlər az deyil.

Bu günlərdə baş anestezioloq-reanimotoloq, Sertifikasiya Şurasının İxtisas Komissiyasının sədri, əməkdar həkim Aydın Qədirov mediaya açıqlamasında bildirib ki, bəzən əməliyyat olunmuş xəstə əməliyyatdan sonra yaranan narahatlıqlarını, əsəbiliyini "narkozu qusmaması" ilə əlaqələndirir: "Bəzən xəstə "narkozu qusmadığını" deyir. Bunu bəzən hətta cərrahların özləri deyir. Amma bu, tamamilə yanlış fikirdir. Narkoz qusulmur, o, dərmanlar verilməklə orqanizmdə neytrallaşdırılır".

A.Qədirli əlavə edib ki, bəzi hallarda insanlar hansısa xəstənin narkozdan ayılmadığını söyləyirlər: "Lakin bu mümkün deyil. Çünki hazırkı dövrdə istifadə edilən narkoz çoxkomponentlidir. Narkoz vurularkən dərmanların farmakoloji effektləri nəzərə alınmaqla kombinasiyalar yaradılır: "Əgər narkoz çoxkomponentlidirsə, onun birinin dozasını artıq edə bilərsən. Bu isə xəstəni öldürmür. Xəstənin ölümü bu kombinasiyaların düzgün qurulmamasından mümkün ola bilər. Yaxud xəstənin sağlamlıq durumu nəzərə alınmaya bilər. Məsələn, xəstədə hər hansı patologiya - infarkt, qan azlığı, aşağı, yaxud yüksək təzyiq ola bilər. Belə hallarda narkozun seçimi düzgün edilməyəndə fəsad yarana bilər. Bu isə artıq narkozun dozası ilə əlaqədar deyil. Ola bilər ki, verilən narkoz sağlam adam üçün normal olsun, amma xəstə adamda bu, patologiya törədə, onun ürək-damar sistemində, mərkəzi sinir sistemində olan problemləri ortaya çıxara bilər. Narkozun dozalaşdırılmasına ciddi göstərişlər və yanaşmalar var. Narkozun dərmanlarının dozalarını bizim yanımızda işləyən tibb bacıları da bilir. Ən naşı həkimlər də bilir ki, dərmanı hansı dozada vurmaq lazımdır".

Baş anestezioloq-reanimotoloq deyib ki, belə halların baş verməməsi üçün xəstələr əməliyyata getməmişdən əvvəl geniş şəkildə tibbi müayinə olunmalıdır: "Bu daha çox narkozun seçiminin düzgün aparılması üçün lazımdır. Lakin bəzi hallarda bu müayinələr də tam aparılmır. Təəssüf ki, Azərbaycan əhalisi arasında bununla bağlı maarifləndirmə işi aparılmır".

Əməliyyat olunacaq xəstələrə narkozun hansı dozada vurulmasını aydınlaşdırmaq məqsədilə tanınmış cərrah Araz Bayramova müraciət etdik. Avropa Uroloqlar Cəmiyyəti İdarə Heyətinin üzvü, uroloq-androloq Araz Bayramov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, xəstələrə narkoz cərrahın təcrübəsindən asılı olaraq verilir. Narkozun hansı dozada verilməsini cərrah müəyyən edir.

Həmsöhbətimiz qeyd etdi ki, hazırda önəmli olan məsələ cərrahi əməliyyatların müasir üsullarla həyata keçirilməsidir: "Məsələn, böyrək daşlarının çıxarılması əməliyyatı barədə onu deyə bilərəm ki, mən bir cərrah olaraq bu əməliyyatı endoskopik üsulla həyata keçirirəm. Böyrək daşları endoskopik üsullarla çıxarıldıqda spinal anesteziya ilə daşların holmium lazerlə müalicəsi mümkündür. Bu endoskopik mini invaziv üsullar zamanı narkoz, demək olar, verilmir".

Cərrah onu da bildirdi ki, cərrahiyyə əməliyyatı yüngül və ağır ola bilər: "Elə buna görə də xəstəni ağrılardan azad etmək üçün anesteziyadan istifadə olunur. Bu isə müxtəlif formada baş verir. Narkoz "dərin yuxu" deməkdir. Anesteziya bir neçə formada olunur. Kiçik əməliyyatlarda yerli (lokal) anesteziyadan istifadə olunur ki, bu da yalnız cərrahi müdaxilə olunan hissənin keyidilməsidir. Bu zaman xəstə ayıq olur, sadəcə ağrını hiss etmir. Diş çəkilməsi də buna misal ola bilər. Biri də var ümumi anesteziya və ya ümumi narkoz. Bu isə mərkəzi sinir sisteminin "söndürülməsidir", dərman preparatlarının vena daxilinə yeridilməsi və inqalyasiya vasitəsilə xəstənin süni yatızdırılmasıdır. Bu zaman xəstə istənilən həmlədə belə oyana bilməz. Onun əzələləri boşalır, hissiyyat ölür. Bu vəziyyətdə saxlanma əməliyyatın vaxtına və cərrahların tapşırığına əsasən davam edir. Peşəkar anestezioloq xəstənin sağlamlığı haqqında məlumat toplamalıdır. Hansısa xəstəliyi keçiribmi, hansısa orqanında problem varmı, hər hansı dərman preparatına allergik reaksiyası olubmu və s. Bu məlumatlar həkim-anestezioloq üçün çox vacibdir. Çünki çıxarılan nəticəyə uyğun olaraq xəstəyə narkoz məsləhət görülür. Hər kəsin fərdi orqanizminə, yaşına, çəkisinə, sağlamlıq durumuna görə narkoz verilir".

Günel CƏLİLOVA

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

Tarix: 01.10.2026 / 16:19

Nazir Vilayət Eyvazov MDB-nin DİN Şurasının iclasında iştirak edib - FOTO

Tarix: 01.10.2026 / 15:39

Əbədiyyət günəşinə dönən Vətən sevdalıları...

Tarix: 01.10.2026 / 14:56

“Universitetdən çıxarılmağımın qarşısını Mir Cəlal Paşayev aldı” – Nizami Təhməzov

Tarix: 01.10.2026 / 11:00

Kürdəmirdə toyda zəhərlənənlərin sayı 91-ə çatdı - AQTA araşdırmalara başladı...

Tarix: 01.10.2026 / 00:25

Kürdəmirdə toyda kütləvi zəhərlənmə - 30 nəfər xəstəxanaya müraciət etdi...

Tarix: 30.09.2026 / 21:47

Kolleclərə qəbul planı da, tələbə marağı da azalıb...

Tarix: 30.09.2026 / 17:34

“Nar” “AiNar” rəqəmsal köməkçisini istifadəyə verdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...