Həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilən internetdən istifadə edənlərin sayı sürətlə artmaqdadır. İnsanlar internetdən informasiya əldə etmək, məktublaşmaq, şəkillərə və videoroliklərə baxmaq, ünsiyyət yaratmaq, oyun oynamaq və s. məqsədlər üçün istifadə edir. Son vaxtlar isə dünyanın müxtəlif yerlərindən ən fərqli insanların bir-birilə ünsiyyət qurduğu sosial şəbəkələrə maraq daha da artıb. Sosial şəbəkələrin üzvləri arasında adi vətəndaşlarla yanaşı, uşaqlar da var.
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi uşaqların internetdən təhlükəsiz istifadəsi ilə bağlı həyəcan təbili çalıb. Komitənin uşaq şöbəsinin aparıcı məsləhətçisi Fərid Ədilov mediaya açıqlamasında bildirib ki, uşaqların erkən yaşlarda sosial şəbəkələrdən istifadə etməsi onların cinayətkar qruplara qoşulmasına gətirib çıxarır: "Aparılan araşdırmalar göstərir ki, uşaqlar sosial şəbəkələrdə qeydiyyatdan keçdikdən, özlərinə hesab açdıqdan sonra qruplarda müzakirələrə qoşulur. Qruplarda müzakirələr bəzən davalara səbəb olur. Bu isə onların cinayətkar qruplara qoşulması ilə nəticələnir".
F.Ədilov qeyd edib ki, ötən il qızların rayondan Bakıya gəlməsi də məhz uşaqların internetdən valideynlərin nəzarəti olmadan istifadəsinin nəticəsi idi: "İndi internetin imkanları uşaqların öz yaşlarından böyük insanlarla evdən çıxmadan virtual aləmdə tanışlığına, söhbətləşməsinə heç bir maneə yaratmır. Bu isə bəzən təhlükəli hallara səbəb olur. Ona görə də uşaqların internetdən istifadəsi zamanı valideynlərin nəzarəti vacibdir".
Sosioloq Aytəkin Kamranqızı bizimlə söhbətində bildirdi ki, sosial şəbəkələrin xeyrindən çox, ziyanlı tərəfləri olur: "İnsanlar sosial şəbəkələrdən əsasən əyləncə, tanışlıq, sentimental söhbətlər etmək məqsədilə istifadə edir. Hətta bu sentimental söhbətlərin pornoqrafiya ilə nəticələndiyi vaxtlar da olur. Amma vaxt gələcək səmərəli istifadə edəcəklər. Nəticədə tələbələr, şagirdlər təhsildən yayınır, insanların əli işdən soyuyur, tənbəlləşir, hətta aspirantlar belə öz elmi dərəcələrini sosial şəbəkələrə qurban verirlər. Digər tərəfdən, sosial şəbəkələr azyaşlılar, eləcə də müəyyən yaş həddində olan insanlar arasında faciələrə də səbəb olur. Bir də görürsən 12-13 yaşlı bir qız uşağı internetdə oturub hansısa yaşlı, yaxud qorxunc xəstəliyi olan bir şəxslə ünsiyyət qurur. Məsələ aydınlaşanda azyaşlı qız psixoloji sarsıntı keçirir. Bu gün Rusiya xəstəxanalarında çoxlu sayda belə xəstə müalicə olunur. Azərbaycanda da sosial şəbəkələrdən dolayı depressiya vəziyyətinə düşən və psixoloji zərbə alan insanlar çoxdur".
Psixoloq Könül Vaqifqızının sözlərinə görə, azyaşlılar sosial şəbəkəyə qoşularkən mütləq böyüklər tərəfindən onlara nəzarət olunmalıdır: "Valideyn bilməlidir ki, uşaq kimlərlə yazışır, ünsiyyət qurur, nəticədə kimlərlə görüşür, maraq dairəsi necədir və s. Əks halda, yeniyetmə hansısa dini sekta, terrorçu qrup, yaxud norkomanın təsiri altına düşə bilər. Sonra isə gec olar. Digər tərəfdən, həddən ziyadə sosial şəbəkələrdə olmaq uşaqları təhsildən yayındıraraq avaraçılığa da sövq edə bilər. Buna görə də azyaşlı uşaqlar böyüklərin ciddi nəzarəti altına alınmalıdır. Düzgün istifadə etmədikləri halda, sosial şəbəkələr gənclərin də psixikasına mənfi təsir göstərir. Çox vaxt gənc qızlar belə sosial şəbəkələrdə oğlanların "toruna" düşür. Aldadılaraq yoldan çıxarılan qızlar nəticədə ağır depressiv vəziyyətə düşür və bu da onların gələcək yaşamlarına mənfi təsir göstərir".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, 10-12 yaşlı yeniyetmələrə internetin zərərli tərəflərini başa salmaq o qədər də asan deyil: "Uşaqlara internetin ziyanlı tərəflərini başa salmaq çətindir. Düzdür, başa düşənlər olur, amma uşaq olduqları üçün kompyuter oyunları onlar üçün maraqlıdır. Buna görə də uşağa oyun oynamamağın yaxşı tərəflərini başa salmaq çətindir. Hesab edirəm ki, internet-klublara 14 yaşından yuxarı uşaqları buraxmaq lazımdır". Psixoloq qeyd etdi ki, 10-12 yaşlı uşaqların internetdən çox istifadə etməsi onlarda asılılıq yaradır: "İnternet asılılığı, bir növ, narkotik aludəçiliyinə bənzəyir. Bu klublar uşaqların davranışlarına, hərəkətlərinə mənfi təsir göstərir. Məsələn, uşaq internet-klubda elə bir insanla tanış ola bilər ki, həmin şəxs onları səhv istiqamətə yönləndirər. Yeniyetmə yaşlarında olan uşaqların yaşına uyğun olmayan saytlara girməsi onlara çox pis təsir edir".
Günel CƏLİLOVA
