İsmayıl Əfəndiyev yayda təhlükəli qida zəhərlənmələrindən qaçmağın yollarını göstərdi

Tarix: 10.07.2015 / 03:03
Bölmə: Sosial

"Çoxlu miqdarda sodalı, ya marqanslı su..."
Yay aylarında daha çox insan qida zəhərlənməsi diaqnozu ilə həkimlərə müraciət edir. Səbəbi isə bir sıra faktorlardan asılıdır. Qida zəhərlənmələrinin əsas əlamətləri, ondan qorunmaq yolları və digər suallarımızı ATU-nun II daxili xəstəliklər kafedrasının dosenti, baş toksikoloq İsmayıl Əfəndiyev cavablandırır.
Yay mövsümündə niyə qida zəhərlənmələrinin sayı artır?
- Birinci növbədə iqlim şəraitinə görə. Biz bilirik ki, havanın hərarəti çox olduqda müəyyən patogen mikrobların da çoxalma sürəti artır. Buna görə də yay aylarında qida zəhərlənmələrinin sayı artır. Eyni zamanda bilirik ki, yayda bəzi mövsüm xarakterli yeməklər, məsələn: meyvə, tərəvəz və bunların da insan tərəfindən mənimsənməsi çox olur. Bu da müəyyən səbəblərə görə zəhərlənmələrin sayını artırır.
Əsasən zəhərlənmə halları nədən olur?
- Əsas zəhərlənmə səbəbləri qida məhsullarının düzgün saxlanılmamasıdır. Soyuq zəncirin pozulması, istehsal tarixi ötmüş malların qəbulu, dondurma, müəyyən ət məhsulları məsələn dönər kimi qidaların yay zamanı saxlama müddəti çox az olur. Və 2-3 zəhərlənmələrə səbəb də qidaların saat düzgün şəraitdə saxlanılmamasıdır. Eyni zamanda bilirik ki, "qarpız" zəhərlənməsi yay aylarında çox aktuallıq kəsb edir. Və insanlar özünü pis hiss etdikdə düşünür ki, mən qarpızdan zəhərlənmişəm. Əslində isə bu halların 99%-i qarpızdan və ya qarpızın tərkibindəki nitratlardan, başqa kimyəvi maddələrdən zəhərlənmə deyil. Sadə bir qida zəhərlənməsidir. Biz bilirik ki, qarpız ağacda yox, torpaqda bitir və satışa veriləndə açıq yerlərdə saxlanır, çox zaman evdə də onu yumadan birbaşa kəsirlər. Və həmin zaman onun tərkibində olan şirin möhtəviyyətə mikroblar düşür. Bir neçə saatdan sonra həmin mikroblar, patogenlər orda inkişaf edirlər. Və beləliklə qarpızı yedikdən sonra sizdə zəhərlənmə əlamətləri başlayır, ürək bulanma, qusma, hərarət və s. Və beləliklə insanlar belə hallarda qarpızdan zəhərləndiyini düşünür. Lakin bu, qida toksikoinfeksiyasıdır.
Zəhərlənmə əlamətləri necədir?
- İlk növbədə bilmək lazımdır ki, qida zəhərlənməsi üçün bəzi hallarda inkubasiya dövrü bir neçə saat olur. Yəni səhər bir süd məhsulu yeməklə siz özünüzdə prodromal dövr hiss edəcəksiniz. Prodromal dövr dedikdə ümumi zəiflik, halsızlıq, ürək bulanması, qusma, ishal və bədən hərarətinin qalxması nəzərdə tutulur.
Zəhərlənmə müşahidə olunarkən ilkin yardım kimi nə etmək lazımdır?
- Birinci növbədə çalışmaq lazımdır ki, mədə-bağırsaq yuyulması (çoxlu miqdarda sodalı ya marqanslı su içmək) , bağırsağı təmizləyici imalə etmək, bu mümkün olmazsa, adi bir hər 10 kq bədən çəkisinə 1 tablet olmaqla kömür dərman vasitəsini əzib, onu 1 stəkan suya qatıb içmək. Məs: sizin çəkiniz 70 kq.-dırsa, 7 dərmanı əzib suda içmək vacibdir. Bu içilərkən toksinlərin qana keçməsinin qarşısı alınır. Zəhərlənmənin inkişafının qarşısı alınır. Lakin artıq zəhərlənmə inkişaf edibsə, onu ev şəraitində müalicə etmək məsləhət deyil. Çünki çox pis ağırlaşmalar baş verə bilər. Təzyiq düşməsi, infeksion toksiki şok keçirmə ola bilər xəstəlik başqa insanlara yoluxa bilər və s.
Qida zəhərlənmələri neçə növ olur? Ən ağırı hansıdır?
- Ən ağır növ kimi, ən çox ölüm halları rast gəlinəni Botulizm hesab olunur. Botulizm bilirsiz ki, düzgün şəraitdə hazırlanmamış konservlərdən olur. Və anaerob şəraitində, yəni oksigen olmayan şəraitdə həmin botulotoksin əmələ gəlir və insanda botulizm adlı xəstəlik baş verir. Başqa ağır qida zəhərlənmələrindən taun xəstəliyini deyə bilərik, çox nadir hallarda biz buna rast gəlirik, qalan qida zəhərlənmələri adətən stafilokok və s. kimi mikrob törədici xəstəliklərdir. Və bunlar da yüngül, ağır və orta keçə bilər.
Bəs bağırsaq infeksiyaları zəhərlənmədə nə rol oynayır?
- Bağırsaq infeksiyaları qida toksik infeksiyalarının sadəcə olaraq adıdır. Bu xəstəliklər hamısı eynidir. Bəziləri qida zəhərlənməsi deyir, bəziləri bağırsaq infeksiyaları, bəziləri qida toksik infeksiyaları. Bütün bu adlar eyni xəstəliyin sinonimləridir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

Tarix: 01.10.2026 / 16:19

Nazir Vilayət Eyvazov MDB-nin DİN Şurasının iclasında iştirak edib - FOTO

Tarix: 01.10.2026 / 15:39

Əbədiyyət günəşinə dönən Vətən sevdalıları...

Tarix: 01.10.2026 / 14:56

“Universitetdən çıxarılmağımın qarşısını Mir Cəlal Paşayev aldı” – Nizami Təhməzov

Tarix: 01.10.2026 / 11:00

Kürdəmirdə toyda zəhərlənənlərin sayı 91-ə çatdı - AQTA araşdırmalara başladı...

Tarix: 01.10.2026 / 00:25

Kürdəmirdə toyda kütləvi zəhərlənmə - 30 nəfər xəstəxanaya müraciət etdi...

Tarix: 30.09.2026 / 21:47

Kolleclərə qəbul planı da, tələbə marağı da azalıb...

Tarix: 30.09.2026 / 17:34

“Nar” “AiNar” rəqəmsal köməkçisini istifadəyə verdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...