Məlum olduğu kimi, Təhsil Nazirliyi 10 xarici ölkənin universitet diplomlarını tanımaqdan imtina edib. Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyi diplomlarının tanınmasından imtina verilən xarici ali təhsil müəssisələrinin siyahısını açıqlayıb. Agentlikdən mətbuata verilən məlumata görə, 10 universitetin 851 halda diplomuna imtina verilib.
Diplomlarına imtina verilən universitetlər Regionlararası Heyətin İdarə Olunması Akademiyası, Simon Kuznets adına Xarkov Milli İqtisad Universiteti, İvanovo Dövlət Universiteti, Ukrayna Dövlət Dəmiryol Nəqliyyatı Akademiyası, V.N.Karazin adına Xarkov Milli Universiteti, Dağıstan Dövlət Pedaqoji Universiteti, Poltava İqtisadiyyat və Ticarət Universiteti, Tbilisi Açıq Tədris Universiteti, Avropa Universiteti və Gürcüstan Texniki Universitetidir.
Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyində xarici ali təhsilə aid kvalifikasiyaların tanınması üzrə müraciət edən ərizəçilər barədə mənfi qərarların səbəbləri arasında iki göstərici üstünlük təşkil edir. Nazirlikdən verilən məlumata görə, səbəblərdən biri tələbənin təhsil səviyyəsi və forması üzrə ali təhsil müəssisəsində tələb olunan müddətdən az olması, digəri isə təhsilin məzmununu mənimsəmək üçün tələb olunan minimal dil biliklərinin olmamasıdır.
Qeyd edək ki, 2017-ci ildən etibarən verilən imtinaların 25 faizi, ümumilikdə, 10 ali təhsil müəssisəsini əhatə edir.
Həmin ali təhsil müəssisələri tələbələr ali təhsil standartlarına cavab vermədiyi, təhsil müəssisəsində tələb olunan müddətdən dəfələrlə az iştirak etdiyi və təhsil aldığı dildə sadə ünsiyyət belə qura bilmədiyi hallarda da məzunlara diplom təqdim edirlər. Bu səbəbdən Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyi vətəndaşları seçim edərkən daha da diqqətli olmağa çağırır.
Tanınmayan diplomlara görə məsuliyyəti kim daşıyır? Bu, tələbənin məsuliyyətsizliyidir, yoxsa onun valideynlərinin, yaxud təhsil verən qurumun günahıdır? Burada Təhsil Nazirliyi, bu ali məktəblər, yaxud valideynlər və məzunların məsuliyyəti var?
“Xarici ali məktəblərə abituriyent toplayan işbazlar təbliğata başladıqları ilkin vaxtlarda bizim Təhsil Nazirliyi həyəcan təbili çalmalı idi”
Tanınmış ali təhsil eksperti, professor, AVCİYA-nın vitse-prezidenti Məhərrəm Zülfüqarlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu problem, demək olar ki, Azərbaycanın taleyüklü məsələsidir və bu barədə əvvəllər də müzakirələr açılıb. “Bunun günahı nə tələbələrdədir, nə də valideynlərdə. Mən problemin kökünü Azərbaycanda ali məktəblərə qəbul qaydalarının həddindən artıq sərt olmasında görürəm. İldən-ilə bizdə testlə qəbul qaydaları sadələşdirilmək əvəzinə, daha da sərtləşdirilir. Bir ali məktəb müəllimi kimi bunun həmişə əleyhinə olmuşam. Təklif etmişəm ki, Azərbaycanda abituriyentlərin ali məktəblərə qəbul qaydalarını sadələşdirmək, təhsili gücləndirmək lazımdır ki, təhsil prosesində saxtakarlıq, neqativ hallar olmasın, Azərbaycan gəncləri yüksək təhsil ala bilsinlər. Bizdə isə bu məsələ tərsinə edilir. Düzdür, test üsulu müstəqilliyimizin bərpa edilməsinin ilk dövrlərində lazım idi, çünki Sovet dövründə ali məktəblərə qəbulda rüşvət sistemi vardı. Amma test suallarını da ildən-ilə elə qəlizləşdirirlər ki, bu da bəzi abituriyentlərin yerli universitetlərə qəbul olunmasına imkan vermir. Bax, bu boşluğu Azərbaycanda işbazlar doldurmağa çalışdılar. Siz də bilirsiniz, Azərbaycanda çox geniş təbliğ olunmağa başlanıldı ki, attestatla Gürcüstanda, Ukraynada və başqa ölkələrdə qəbul imtahanında iştirak etmədən təhsil almaq olar. Özü də çox nüfuzlu universitetlər təklif olunurdu. Yəni problemin kökü oradan başladı. Xarici ali məktəblərə abituriyent toplayan işbazlar təbliğata başladıqları ilkin vaxtlarda bizim Təhsil Nazirliyi həyəcan təbili çalmalı idi. Eyni zamanda, nazirlik və digər aidiyyəti qurumlar xarici ali məktəblərə tələbə cəlb edən işbazlara imkan verməməli idilər. Valideyn də fikirləşirdi ki, burada qəbul həddən artıq çətindir və Ukraynanın filan universitetində attestatla qəbul asandırsa, gedib övladım elə orada oxusun. Bu da Azərbaycan ailəsinin büdcəsinin xaricə axın etməsinə gətirib çıxardı”.
M.Zülfüqarlı hesab edir ki, xarici ali məktəb pulunu qazanır və özünə hansı yolla olur-olsun, tələbə cəlb edir, onu diplomunun tanınıb-tanınmaması maraqlandırmır. Burada əsas məsuliyyətin tələbə qəbulunun mürəkkəbləşdirilməsinin üzərinə düşdüyünü deyən M.Zülfüqarlının fikrincə, qəbul qaydaları sadələşdirilməlidir. “Əgər qəbul qaydaları sadələşdirilsəydi, Azərbaycan ailələrinin büdcəsi burada qalardı və işbazların əli ilə məlum ali məktəblərə axıdılmazdı, bundan Azərbaycan ali məktəbləri bəhrələnə bilərdilər. Amma çox təəssüf ki, Dövlət İmtahan Mərkəzinin ildən-ilə qəlizləşdirdiyi imtahan sualları bu problemin yaranmasına gətirib çıxardı. İndi də Təhsil Nazirliyi bu diplomları tanımamaqla Azərbaycan ailələrinə qarşı ögey münasibətini ortaya qoyur. Yəni nazirlik bu ölkələrin ali məktəblərinin diplomlarını tanımayacaqdırsa, əvvəlcədən, proses öncəsi qabaqlayıcı addımlar atmalı idi ki, abituriyentlər o ali məktəbləri seçməsinlər. İndi gənclər gedib orada oxuyublar, təhsil alıblar, onların diplomlarının tanınması isə problem yaradıb. Düzdür, həmin xarici ali məktəblərin çoxu yüksək təhsil verməyən universitetlər olublar, onları əsasən təhsil haqqı maraqlandırıb, gənclərə təhsil verməyib, amma bu, gənclərin səhvi üzündən baş verməyib”.
M.Zülfüqarlı hesab edir ki, problemin həlli üçün nazirlik addımlar atmalıdır. Onun təklifinə görə, nazirlik müəllimlərin attestasiyasını keçirdiyi şəkildə həmin universitetlərin də tələbələrinin attestasiyasını keçirməli və onlara şans tanımalıdır: “Bu mənim subyektiv fikrimdir, Təhsil Nazirliyi o məzunların attestasiyasını keçirməklə onların diplomlarını tanıya bilər, çünki bu, insan taleyidir. İnsan taleyi ilə oynamaq olmaz. Ona qalsa, Azərbaycanda ilk dövrlərdə açılan özəl ali məktəblərdə, texnikumlarda verilən diplomların saxta olması ilə bağlı çoxlu fikir irəli sürülür, nə qədər saxta diplomlar üzə çıxarıldı və sonra məsələ sakitləşdi. İndi görürük ki, saxta diplom alanlar içində hətta icra başçısı işləyənlər də tapıldı. Yəni ona görə də bu, ciddi problemdir və o elə həll edilməlidir ki, gənclər ondan əziyyət çəkməsinlər. O gənclər arasında savadlı, qabiliyyətli insanlar varsa, onlara attestasiya yolu ilə diplom vermək problem yaratmaz” - deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
