Münhendə keçirilən Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində münaqişədə olan iki ölkənin başçısının panel görüşməsi dünya tərəfindən maraqla izlənildi. Yalnız Azərbaycanda olan təhlilçilər deyil, başqa ölkələrdən verilən reaksiyalarda da birmənalı şəkildə debatın İlham Əliyevin aşkar üstünlüyü ilə keçdiyi qeyd edilir.
Paşinyanın hansı mövzularda tam özünü ifşa etməsilə bağlı çox yazılıb. Maraqlıdır, İlham Əliyevin Paşinyan üzərində özü də Münhen kimi platformada əldə etdiyi aşkar üstünlüyün Azərbaycan üçün nə kimi əhəmiyyəti var?
Yeganə Hacıyeva: “Bu, təkcə Ermənistan Baş nazirinin deyil, Ermənistan xarici siyasətinin ifşası idi”
Beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert Yeganə Hacıyevanın sözlərinə görə, suala cavab verməzdən öncə Münhen Təhlükəsizlik Konfransının necə bir platforma olması haqqında danışmaq lazımdır: “Münhen Təhlükəsizlik Konfransı 1962-ci ildən bəri Münhendə keçirilən illik konfransdır. 1992-ci ilə qədər bu platforma Ümumdünya Hərbi İşlər Konfransı adlanırdı.
1993-cü ildən konfrans “Təhlükəsizlik Siyasəti Məsələləri” adlandırıldı. 1998-ci ildən Almaniya dövlətinin patronajlığı ilə “Dialoq yolu ilə barışıq” devizi altında keçirilən konfrans məhz 2008-ci ildən Münhen Təhlükəsizlik Konfransı kimi adlandırıldı.
İlk 30 ildə konfrans iştirakçıları NATO dövlətlərinin hərbi və siyasi rəhbərləri, politoloqlar və media nümayəndələri idi. 1990-cı illərdən sonra Rusiya, 1995-ci ildən sonra isə Şərqi Avropanın digər ölkələri, Çin, Hindistan və Yaponiyanın nümayəndələrinin iştiraki ilə keçirilən bir qlobal təhlükəsizlik platformasıdır. Platformanin məqsədi dünyada sülhün təmin edilməsində beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafı, münaqişələrin qeyri-hərbi həlli yollarının axtarılması və sairdir.
56-cı Münhen Təhlükəsizlik Konfransı 35 dövlət və hökumət başçısı, 80 xarici işlər və müdafiə naziri olmaqla 500 yaxın siyasətçi, təhlükəsizlik və media ekspertlərinın iştirakı ilə başladı.
56-cı Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində fevralın 15-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın iştirakı ilə Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ konflikti ilə bağlı panel müzakirələr keçirildi.
İlk dəqiqələrdən beynəlxalq hüquq və tarixi faktlara əsaslanan Azərbaycan Prezidentinin mövqeyi qarşısında Ermənistan tərəfi Dağlıq Qarabağ konflikti ilə bağlı beynəlxalq hüquqdan kənar mövqeyini daha çox yalanlar və uydurma tarixi faktlarla ifadə etməyə çalışdı.
56-cı Münhen Təhlükəsizlik Konfransında ölkə rəhbərləri səviyyəsində Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ konfliktinin müzakirəsi konfransın iştirakçıları - 35 dövlət və hökumət başçısı, 80 xarici işlər və müdafiə naziri olmaqla, 500-ə yaxın siyasətçi, təhlükəsizlik və media ekspertlərinın digər iştirakçılara Azərbaycan cəmiyyətinin bildiyi və illərdir haqqlı iddia etdiyi bir neçə mühüm məqamı sübüt etdi.
Konfliktin həlli istiqamətində daim arqumentlərini hüquq və ya siyasi hadisələrə bağlı məqamlara deyil, özlərinin uydurduqları sərsəmləmələr əsasında formalaşdıran səriştəsiz Ermənistan rəhbərliyi təkcə region ölkələrinin deyil, regionda iqtisadi, siyasi və təhlükəsizlik çıxarları olan kənar güclərin maraqlarına da təhlükədir.
Beynəlxalq hüquq və tarixdən məlumatlı Azərbaycan Prezientinin Ermənistan Baş nazirinin öz mövqeyini yalan tarixi məlumatlar üzərində qurulmuş arqumentlərlə möhkəmləndirməsi cəhdini ifşa etməsi təkcə Ermənistan Baş nazirinin deyil, Ermənistan xarici siyasətinin ifşası idi. Bunu həm də Nikol Paşınyanın siyasətçi kimi, onun idarəçiliyində Ermənistan dövlətinin xarici siyasətinin iflası da adlandıra bilərik.
Uzun illər dünya birliyi qlobal anlamda sülhün əldə olunmasını liberal demokratiyanın, insan haqlarının, bazar iqtisadiyyatı, beynəlxalq əməkdaşlığı və s. kimi məqamların inkşafının nəticəsi kimi görürdü. Ancaq son illər dünyanın dəyişən siyasi reallığında belə dəyərlərin əhəmiyyəti qəbul olunsa da, “soyuq müharibə” bitdikikdən sonra dünya bəlkə ilk dəfədir sülhün və inkişafın əldə olunması üçün daha çox “güc və nüfuz faktorunun tətbiqi” doğruluğu və reallığı ilə üz-üzədir.
56-cı Münhen Təhlükəsizlik Konfrasında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Dağlıq Qarabağ konfliktinin həlli istiqamətində beynəlxalq nizamlayıcı səylərin nəticəsiz qaldığı halda öz dövlətinin beynəlxalq hüquqla tanınmış ərazi bütövlüyünün bərpasının hərbi yoldan başqa çıxışın olmaması zərurəti haqqında fikri də məhz bu reallığa söykənir.
56-cı Münhen Təhlükəsizlik Konfrasında rəqəmsal təhlükəsizlik panellərində müzakirələrdən meydana çıxan daha bir nəticəni bölüşmək istəyirəm. Son illər sosial media və internet resursların tətbiqi, təbliği ilə siyasi lider mifi bürünən, yetişdirilən simaların uzunmüddətli hesabda təkcə lokal dövlətlərin deyil, regional və qlobal güclərin də maraqlarına hədə olması reallığı mövcuddur. Sosial media üzərindən öz ölkəsində inqilabların siması olmuş və siyasi lideri səviyyəsinə qalxmış Nikol Paşınyan özü buna bir nümunədir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
