Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün cari ildə ən mühüm hadisələrdən biri TANAP qaz ixrac kəmərinin işə salınması, bununla ölkənin dünya enerji bazarında mövqelərinin möhkəmlənməsi olacaq. Hesab olunur ki, bu məqam Azərbaycana təkcə iqtisadi yox, həm də siyasi müstəvidə böyük dividendlər qazandıracaq.
Ölkəmizdə diplomatik missiyası başa çatmış ABŞ-ın Azərbaycandakı səfiri Robert Sekuta da qeyd edilənlər fonunda vurğulayır ki, Azərbaycan dünyada enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində vacib rol oynayır. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və enerji ehtiyatları təkcə regionun yox, həm də dünyanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində vacib rol oynayır: "Bu, həm də digər amillər Azərbaycanın beynəlxalq arenada çəkisini artırır".
Məhşur “BBC TWO” kanalının “Qitələr üzrə böyük dəmir yolu səyahətləri” proqramının Azərbaycana həsr edilən buraxılışında da xüsusi olaraq vurğulanır ki, Azərbaycan dünya ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinə böyük töhfə verir: “Şərqlə Qərb arasında körpü rolunu oynayan Azərbaycan dünya ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinə böyük töhfə verir. Bakıdan 55 kilometr cənubda yerləşən Səngəçal terminalı dünyanın ən böyük terminallarından biridir. Terminal Azərbaycanın neft və qaz sənayesində böyük əhəmiyyətə malik obyektlərdən biridir”. Hesab edilir ki, bu il ərzində TANAP, ardınca TAP boru kəmərlərinin istifadəyə verilməsi Azərbaycanın mövqelərinin əhəmiyyətli dərəcədə güclənməsinə gətirib çıxaracaq. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, TANAP boru kəmərinin Türkiyəyə qədər olan hissəsinin 99 faizi tamamlanıb. Avropaya qədər olan işlərin isə təqribən 80 faizi həyata keçirilib. Ümumilikdə layihə üzrə işlərin 93 faizdən çoxu tamamlanıb. Hazırda bütün işlər ilkin qrafikə uyğun şəkildə, yüksək dəqiqlik və tikinti keyfiyyəti nəzərə alınaraq davam etdirilir. TANAP-ın idarə heyətinin sədri, SOCAR prezidenti Rövnəq Abdullayev bildirib ki, cari ilin ikinci yarısından etibarən, əvvəlcədən planlaşdırıldığı kimi, TANAP-la 6 milyard kubmetr həcmində qaz Türkiyəyə ixrac olunacaq.
Xatırladaq ki, 2015-ci ildə təməli qoyulan 1850 kilometrlik TANAP vasitəsilə başlanğıcda ildə 6 milyard kubmetr həcmində qaz Türkiyəyə ötürüləcək, 2020-ci ilin əvvəlindən TAP kəmərinə birləşdiriləcək TANAP-ın ümumi ötürücülük həcmi 16 milyard kubmetrə çatdırılacaq. Sonrakı mərhələlərdə isə kəmərin ötürücülük həcmi 31 milyard kubmetrə çatdırıla bilər. Artıq bu durumda dünya maliyyə institutlarının Azərbaycan kəmərlərinə artan diqqəti tikinti işlərinin daha sürətlə həyata keçməsinə imkan verir.
Xatırladaq ki, elə bu günlərdə Avropa İnvestisiya Bankı TANAP kəmərinin tikintisi üçün 932 milyon avro həcmində kredit ayırıb. Bundan öncə isə layihənin kreditləşməsi Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB), Dünya Bankı, Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankı da TANAP-a böyük həcmdə kredit ayırıb. Belə bir vaxtda isə bəlli olub ki, Almaniya tərəfi ilə TANAP-ın daxil olduğu “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinə 1,5 milyard dollaradək kreditin cəlb edilməsi üçün zəmanət müqavilələrinin imzalanmasına dair prosedurlara başlanılacaq. Hazırkı zəmanətin verilməsində əsas məqsəd Almaniya şirkətlərinin iştirak etdiyi layihələrə maliyyə dəstəyinin verilməsidir. Bununla əlaqədar Azərbaycana məxsus “Cənub Qaz Dəhlizi” QSC ilə Almaniya adından çıxış edən “Hermes” şirkəti və aidiyyəti banklarla kreditin şərtləri ilə bağlı müvafiq danışıqlara başlanıb. Danışıqların nəticəsindən asılı olaraq, kreditin götürülməsinə qərar verildikdən sonra müvafiq kredit və zəmanət müqavilələrinin imzalanması üçün dövlətdaxili prosedurlara başlanacaq.
Qeyd edək ki, 2013-cü ildə 9 Avropa şirkəti, o cümlədən Almaniyanın “E.ON Global Commodities SE” şirkəti ilə Azərbaycan təbii qazının nəqli ilə əlaqədar uzunmüddətli qaz satışı müqavilələri imzalanıb. Sazişlər Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən “Şahdəniz” yatağından hasil ediləcək qazın İtaliya, Yunanıstan və Bolqarıstandakı istehlakçılara çatdırılmasına dair 25 illik əməkdaşlığın təməlini qoyub. Azərbaycan tərəfi digər şirkətlərlə birgə “E.ON Global Commodities SE” ilə “Şahdəniz” yatağının ikinci mərhələsi çərçivəsində hasil ediləcək qazın ildə 10 milyard kubmetrdən bir az artıq olan həcminin satışı üzrə 25 illik sazişlər imzalayıb. Müqavilə şərtlərinə əsasən, “E.ON” şirkəti 2020-2044-cü illərdə “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsi vasitəsilə Azərbaycandan hər il 1,45 milyard kubmetr təbii qaz idxal edəcək. Bütün bunlar o deməkdir ki, Avropa şirkətləri enerji təhlükəsizliyi məsələsində Azərbaycana böyük ümidlər bəsləyir və bu fonda ölkəmizlə əməkdaşlığı genişləndirir. Qeyd edilənlər isə, öz növbəsində, Azərbaycana təkcə iqtisadi yox, həm də siyasi müstəvidə böyük dividendlər qazandırır, onun Qərb dünyasında mövqelərini gücləndirir.
NAHİD
