Qulu İsmayılov: “İranın dəmir yolu xəttinin Təbrizə kimi çəkilməsində maraqlı olması BTQ-nin region üçün əhəmiyyətli meqalayihə olduğunu isbat edir”
İranın Ermənistandakı səfirinin verdiyi açıqlama bir neçə gündür geniş müzakirə edilir. Söhbət Ermənistanın İranla birlikdə reallaşdırmaq istədiyi dəmir yolu xəttinin çəkilişindən gedir. Ermənistanın regionda həyata keçirilən layihələrdən kənarda qalması fonunda bu ölkənin sosial-iqtisadi müstəvidə daha böyük problemlərlə üzləşməsi özünü getdikcə daha qabarıq şəkildə büruzə verməkdədir.
Yaranmış vəziyyətdən çıxış yolu tapmaq üçün İrəvanın gedişləri isə heç bir nəticə vermir. Əksinə, İrəvanın bir vaxtlar həyata keçirmək istədiyi layihələr də bir-bir sıradan çıxır və bu, Azərbaycanın gedişləri sayəsində baş tutur. Hesab edilir ki, Ermənistan işğal siyasətindən əl çəkməyənə qədər belə ağır vəziyyətdə qalmaqda davam edəcək.
Məlum olur ki, İran daha çox Azərbaycanın iştirakçısı olduğu dəmir yolu layihələrinə maraq göstərir. İran hətta Bakı-Tiflis-Qars yolunun inşası üzrə iştirakçı olmağa hazır olduğunu bəyan edib. İranın nəqliyyat naziri Abbas Əhməd Axundi məlumat verib ki, Tehran bu magistralın Bakıda “Cənubi Azərbaycanın paytaxtı” hesab edilən Təbriz şəhərinə qədər şaxəsini inşa etməyə hazırdır. Bütün bunlar Ermənistanda ciddi narahatlıq doğurur. Digər tərəfdən, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinə yeni dövlətlərin qatılmaq niyyəti İrəvanı çox qorxudur. Çünki bununla Ermənistanın kənarda qaldığı layihənin dünya miqyasında böyük əhəmiyyət daşıdığı üzə çıxır.
İranın Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttini Təbrizə kimi uzatmaq istəməsi perspektiv üçün nələri vəd edir?
İqtisadçı Qulu İsmayılovun sözlərinə görə, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttinin ən vacib məqamı iqtisadi və strateji tərəfləridir: “Bu, Avropa ilə Asiyanı dəmir yolu xətti ilə birləşdirən layihədir. BTQ İranın və Rusiyanın Şərq və Qərb arasındakı yükdaşımalarına da alternativdir. Amma, eyni zamanda, bu, Rusiya və İran üçün böyük imkanlar açır. Rusiya və İran öz dəmir yolu şəbəkələrini Azərbaycan üzərindən “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi çərçivəsində birləşdirir. “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin “Şərq-Qərb” nəqliyyat dəhlizinə, yəni Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttinə inteqrasiyası üçün böyük perspektiv var. Yəni gələcəkdə bu layihədən Rusiya və İran da istifadə edə bilərlər. Artıq İran bunu indidən dəyərləndirməyə başlayıb. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan üçün yükdaşımalar baxımından tranzit gəlirləri təmin edəcək. Eyni zamanda, Azərbaycan üçün Avropaya sürətli və təhlükəsiz yol ilə yükdaşımaları təmin etmək baxımından əhəmiyyətlidir. Çindən Avropaya gedən bir sıra yüklər Trans-Sibir dəmir yolu xəttinin, bəziləri isə İranın üzərindən gedir. Artıq Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti, eyni zamanda, Çin və digər Orta Asiya ölkələri üçün də ucuz bir dəhliz təqdim edir.
Artıq Ermənistan nəinki enerji dəhlizlərindən kənarda qaldı, eyni zamanda, dəmir yolu yükdaşımalarından kənarda qalmış vəziyyətdədir. Bundan əlavə, Ermənistan müharibədən sonra çalışırdı ki, Naxçıvanın iqtisadi təcridini həyata keçirsin. Hazırda Bakı ilə Naxçıvan arasında əlaqələrdə müəyyən problemlər var, çünki biz İran üzərindən və digər yollarla əlaqə saxlayırıq. Artıq Bakı ilə Qars birləşəndən sonra Türkiyənin başqa bir layihəsi də gündəmdədir - Qars-İğdır-Naxçıvan xətti. Bu, qısa bir dəmir yolu xəttidir. Bu layihə də başa çatdıqdan sonra Naxçıvan Qars vasitəsilə birbaşa Bakı ilə əlaqə saxlaya biləcək. Həm də Avropa ilə fasiləsiz yükdaşımaları təmin edə biləcək. Yəni bu, eyni zamanda, Naxçıvanın gələcəkdə hazırki iqtisadi təcridini ciddi şəkildə aradan qaldırmağa xidmət edir. Bütün bunlar Azərbaycanın geosiyasi və iqtisadi mövqeyini gücləndirir, eyni zamanda bu, Azərbaycan üçün çox ciddi gəlir deməkdir. İranın isə dəmir yolu xəttinin Təbrizə kimi çəkilməsində maraqlı olduğunu rəsmi şəkildə bildirməsi BTQ-nin region üçün əhəmiyyətli meqalayihə olduğunu isbat edir. Bununla da Ermənistan birdəfəlik xəyal etdiyi layihələrdən əlini çəkməli olacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
