Həyata keçirdiyi işğalçılıq siyasəti üzündən regionda təcrid vəziyytəinə düşən Ermənistanda sosial-iqtisadi durumun daha da pisləşməsi müşahidə olunur. Hadisələrin inkişaf axarı qarşıdakı dövr ərzində Ermənistanı daha böyük problemlərin gözlədiyini də deməyə əsas verir. Məsələ ilə bağlı “armtimes” portalı yazır ki, vəziyyət gözlənilydindən də böyük sürətlə pisləşir və bu durumda ölkədə hansısa inkiaşfın qeydə alınmaması Ermənistanı iflic dövlətə çevirir.
Qeyd olunur ki, ölkədə artım qeydə alınan yeganə sahə xarici borclardır və bu da Ermənistanı xaricdən asılı vəziyyətə salır.
Aparılan hesablamalara görə, 2018-ci ildə Ermənistanın dövlət borcu 7 milyard dollara çatacaq. Bu göstərici reallaşacağı halda ölkənin ümumi daxili məhsulunun 60%-ni təşkil edəcək. Qeyd edək ki, bu ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində Ermənistanın ümumi borcu 6,8% artaraq 6,3 milyard dollara çatıb. Ölkənin daxili borcu 9% artaraq 1,2 milyardı keçib. Xarici borc isə 11,6% artaraq 5 milyard dolları ötüb. Gələn il bu rəqəmlərin daha da artması gözlənir. Elə bütün bu rəqəmlərə nəzər salan “armtimes” portalı vurğulayır ki, Ermənistanın xarici borcu iqtisadiyyatından daha tez artır. Ekspert Ayk Qevorkyan qeyd edir ki, Ermənistan borcla yaşayan dövlətlər siyahısına daxil olub ki, bu da onun müstəqil siyasət aparmasına imkan vermir: “Hökumət Avropa banklarından borc alaraq Beynəlxalq Valyuta Fonduna olan borcunu ödəyir, Dünya Bankından borc alaraq Avropa banklarına olan borcunu ödəyir. Hazırda Ermənistan hökuməti xarici borclarını borc alaraq ödəyir və bu hal iqtisadiyyatın daha da pis vəziyyətə düşəcəyindən xəbər verir”. Ermənistan “Milli Özünütəyin” Birliynin lideri, sovet hakimiyyəti dövrünün məşhur dissidenti, prezidentliyə sabiq namizəd Paruyr Ayrikyan da vəziyyətin çox ağır olduğunu bildirir. Onun sözlərinə görə, Ermənistan son on ildə yaşadığı iflasın nəticələrini aradan qaldıra bilmir. Ekspert ölkədə siyasi, sosial-iqtisadi və demoqrafik böhranın daha da dərinləşəcəyini proqnozlaşdırır. Onu da etiarf edir ki, Ermənistan rəhbərliyinin yürütdüyü qeyri-konstruktiv siyasət ölkəni regional və beynəlxalq miqyasda təcrid vəziyyətinə salıb. Ayrikyan qeyd edib ki, Ermənistan bütün sahələrdə ciddi problemlərlə üz-üzə qalıb: “Bununla yanaşı, hakimiyyətdə olan cinayətkar, kriminal rejimin qəbul etdiyi qərarlar vətəndaşların etirazına səbəb olmaqla yanaşı, ölkədə xaos və qarşıdurmalara gətirib çıxarıb. Hökumət yalançı manevrləri davam etdirməyə çalışsa da, Ermənistan faktiki böhran içindədir. Ölkə sosial problemləri aradan qaldırmaq üçün kifayət qədər güc və potensiala malik deyil. Ermənistanın dövlət borcu isə rekord səviyyədədir. Mərkəzi Bankın hesabatına görə, xarici borc gəlirləri 60 faiz üstələyir. Bu isə son 10 il üçün ən böyük göstəricidir”. Rəsmi dairələr də inflyasiya prosesinin nəzarətdən çıxdığını, vəziyyətin ağırlaşdığını etiraf edir. Ermənistanın Maliyyə Nazirliyi iflasın ölkə üçün ən qorxulu həddə olduğunu bildirir.
Ermənistanın sabiq baş naziri Qrant Baqratyan isə bütün bunlarda hökuməti günahlandırır. Onun sözlərinə görə, ölkə əhalisi iş tapa bilmir, çətin şərtlər altında həyatlarına davam edirlər. Bu da sosial etirazları gücləndirir: “Hazırda Ermənistanda yaşayan minlərlə insan iş tapa bilmir, çətin şərtlər altında həyatına davam edir. Ən böyük problem isə sosial təminatla bağlıdır. Belə insanlar dövlətdən heç bir yardım və güzəşt əldə edə bilmir. Əksinə, addımbaşı maneə və çətinliklərlə qarşılaşırlar. Serj Sarkisyan indiyədək hakimiyyətdəki yerini möhkəmləndirməkdən başqa heç nə etməyib. Onun rəhbərlik etdiyi klan Ermənistanı səfillərin ölkəsinə çevirib. Ölkədə heç bir irimiqyaslı layihə həyata keçirilmir. İnsanların yaşayış səviyyəsi həddindən artıq ağırdır. Dövlət borcu durmadan artır və belə vəziyyət Ermənistanı iqtisadi kollapsa gətirib çıxaracaq”.
Ekspertlər hesab edir ki, Ermənistanın xilas yolu işğal və başqa ölkələrin ərazilərinə iddia etmək siyasətinə son qoyulmasından keçir. İndilikdə Ermənistan yürütdüyü təcavüzkar siyasət nəticəsində Azərbaycanın təşəbbüsü ilə regionda həyata keçirilən irimiqyaslı layihələrdən kənarda qalıb və bunun ağrısını düşmən ölkə öz üzərində daha çox hiss edir. Hesab edilir ki, Azərbaycan torpaqlarını işğaldan azad etməyincə, Ermənistanın regiona inteqrasiya edərək inkişaf etməsi mümkünsüzdür. Belə vəziyyətdə Ermənistanın yalnız bir çıxış yolu qalır ki, o da Azərbaycanın həyata keçirdiyi layihələrə qoşulmaqdır. Amma bunun üçün ilk növbədə işğal siyasətinə qoyulmasının vacibliyini də Ermənistanda yaxşı bilirlər. Maraqlıdır ki, elə bu istiqamətdə artıq Ermənistanda müəyyən təkliflər də səslənir.
Tahir TAĞIYEV
