Elşən Həsənov: “Azərbaycan yüksək gəlirlər əldə edə bilər ki, bu da gələcəkdə vətəndaşların maddi rifahında özünü mütləq göstərəcək”
Əfqanıstan, Türkmənistan, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə bu ölkələri birləşdiriən "Lyapis-lazur” nəqliyyat dəhlizinin yaradılması üçün saziş imzalayıblar. İmzalanma Əfqanıstana dair VII iqtisadi əməkdaşlıq konfransı çərçivəsində baş tutub.
Dəmir və avtomobil yollarının Əfqanıstandakı Torqundi şəhəri ilə Aşqabadı, daha sonra Xəzər dənizindəki Türkmənbaşı limanını birləşdirəcəyi təxmin olunur. Sonra dəhliz Xəzər dənizi ilə Bakıyadək, daha sonra isə Tiflisdən keçməklə Ankaraya, oradan da İstanbuladək uzanacaq. Layihənin büdcəsi 2 mlrd. dollar həcmində dəyərləndirilir.
Qeyd edək ki, nəqliyyat dəhlizinin yaradılması ilə bağlı məsləhətləşmələr 2012-ci ildə başlayıb. Layihənin əsas məqsədi regionun iqtisadi inteqrasiyası və yük dövriyyəsinin artırılmasıdır.
Bu yeni nəqliyyat dəhlizində iştirakın ölkəmiz üçün nə kimi faydası olacaq?
Azərbaycan Sosialist Partiyasının sədri Elşən Həsənov qəzetimizə bildirdi ki, Əfqanıstana dair VII regional iqtisadi əməkdaşlıq çərçivəsində Aşqabadda keçirilən konfransda Lazur dəhlizi üzrə beş ölkə – Əfqanıstan, Türkmənistan, Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə arasında bağlanmış müqavilə həqiqətən də böyük dəyərə malikdir: “İlk növbədə gəlin layihənin adının ətrafında qısaca bir ekskurs aparaq. Layihənin adının Lazur dəhlizi adlandırılması tarixdən qaynaqlanır. Əfqanıstanda hələ 2000 il bundan öncə emal edilən lazurit məhz bu yolla, adları çəkilən ölkələrin ərazisi ilə dünyanın müxtəlif ölkələrinə daşınıb. Tarixi fakt olaraq bu danılmaz bir həqiqətdir.
Marşrutun məhz bu istiqamətdə seçilməsini tarixin sınağından keçmiş yolun yenidən bərpası kimi də dəyərləndirmək olar.
Müasir dünyamızda bu layihənin ilkin dəyəri onun, yuxarıda xatırlatdığım kimi, Asiya ilə Avropa arasında ticari-iqtisadi körpü funksiyasını yerinə yetirməsindən ibarətdir. Dəhlizin keçdiyi ölkələr üzrə marşruta nəzər salsaq, biz onun regionda hansı dəyərə malik olduğunu aydın şəkildə görmüş oluruq.
İlkin başlanğıcını Əfqanıstanın Fəryab və Herat vilayətlərindən alan magistral sonrakı mərhələlərdə, Azərbaycan da daxil olmaqla, bir neçə ölkənin ərazisindən keçərək sonradan Avropanın nəqliyyat dəhlizinə birləşmək şərti ilə Türkiyə ərazisinə – Bosfor boğazına qədər uzanır. Əfqanıstandan Bosfora qədər uzanacaq təqribən 3000 km. məsafəni əhatə edən yolla yüklər və sonradan ola bilsin ki, sərnişinlərin daşınması bir neçə gün çəkəcək ki, bu da indiyə qədər məlum olan yerüstü yollardan ən qısasıdır.
İqtisadi cəhətdən səmərəli sayılan bu layihənin həyata keçirilməsi üçün iki milyard dollar nəzərdə tutulub. Layihənin maliyyələşməsində bir neçə ölkənin, eləcə də beynəlxalq təşkilatların iştirakı nəzərdə tutulur ki, bu da onun özlüyündə hansı dəyərə malik olduğunu göstərir.
Bütün bunlardan savayı, Azərbaycan tərəfinin yenicə istifadəyə verdiyi Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun bu marşrutla necə uzlaşacağı artıq aydın şəkildə görünməkdədir. Tarixi İpək Yoluna birləşdiriləcək Lazur dəhlizinin də gələcəkdə Azərbaycana tranzit ölkə olaraq hansı dividendlər gətirəcəyini təkrar etməyə ehtiyac yoxdur. BTQ haqqında son vaxtlar mətbuatda gedən yazılarda bu məqamlara artıq toxunulub. Sadəcə, mən bir də xüsusi olaraq qeyd etmək istərdim ki, marşrutun keçəcəyi yollar üzrə yeni iş yerlərinin, istehsal və xidmət sahələrinin, azad iqtisadi zonaların yaradılmasından da Azərbaycan yüksək gəlirlər əldə edə bilər ki, bu da gələcəkdə vətəndaşların maddi rifahında özünü mütləq göstərəcək.
Ən sonda, “Şimal-Cənub” layihəsi üzrə də işlərin getdiyini nəzərə alsaq, Azərbaycanın tranzit ölkə olaraq necə əhəmiyyətli coğrafi mövqedə qərarlaşmasını aydın şəkildə görərik”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
