Günel Fərhadqızı: “Çünki Rusiyaya tətbiq edilən sanksiyalar onun dünya bazarında dominantlıq etməsinə mane olur”
Rusiya Mərkəzi Bankının sentyabr ayı üzrə makroiqtisadi hesabatında qeyd edilib ki, ABŞ, Qazaxıstan, Azərbaycan və OPEC+ razılaşmasının tələblərini pozan digər intizamsız ölkələrdə hasilatın artması səbəbindən neft ixracatçıları bazarı stabilləşdirə bilməyəcək.
Neft hasilatının azaldılması ilə bağlı əldə olunmuş razılıq formal olaraq 2018-ci ilin martınadək qüvvədədir. Razılaşmaya əsasən, OPEC ölkələri sutkalıq hasilatı 1,2 mln. barrel, kartelə üzv olmayan ölkələr isə sutkalıq hasilatı 558 min barrel (bundan 300 min barrel Rusiyanın payına düşür) azaltmalıdır.
"Rusiya kvotaya təxminən 100% əməl edir. Lakin Azərbaycan, Qazaxıstan, Meksika və Oman kimi ölkələrin iştirakı ümumi göstəricinin 70%-ə enməsinə səbəb olur. Bunun əsas səbəbi Qazaxıstanın kvotaya əməl etməməsidir", - deyə sənəddə qeyd edilib. Rəsmi Astananın cavabı özünü çox gözlətməyib. Qazaxıstanın energetika naziri Kanat Bozumbayev bəyan edib ki, ölkə OPEC+ qarşısında götürdüyü öhdəliklərə tam əməl edir: "Biz avqustda üzərimizə götürdüyümüz öhdəliyi tam yerinə yetirmişik. Qazaxıstan 1,68 mln. barrel neft hasil etməlidir, biz isə 1,643 mln. barrel hasil etmişik. Hətta sentyabr ayının ilk 7 günündə də analoji vəziyyət qorunmaqdadır”.
Azərbaycan da OPEC+ qarşısında götürdüyü öhdəliyi tam yerinə yetirir. Bu, quru söz yığını deyil, rəsmi bəyanat və rəqəmlərə əsaslanan məlumatdır. Vyana Bəyannaməsini imzalamış və sazişin müddətinin 2018-ci ilin birinci rübünədək uzadılması qərarına qoşulmuş ölkə kimi Azərbaycan neftin qiymətinin sabitləşdirilməsi məqsədilə götürdüyü öhdəliyi bu günə kimi tam yerinə yetirib. Öhdəliyin uğurla yerinə yetirilməsi üçün 2017-ci ildə ölkənin neft sənayesinin inkişafı ilə bağlı plan və proqramlar yenidən nəzərdən keçirilib. Bu müddət ərzində əsas diqqət neft hasilatının dayanıqlılığının və ya istehsalın artırılmasının əvəzinə platforma və sualtı boru kəmərlərinin təmirinə, texniki təchizatına və etibarlılığın möhkəmləndirilməsinə yönəldilib. Azərbaycan OPEC tərəfindən dəfələrlə bu prosesdə aparıcı ölkə kimi qiymətləndirilib. Rəsmi Bakının mövqeyi ondan ibarətdir ki, qlobal neft bazarında qiymət sabitliyinin qərarlaşması üçün neft ölkəsi olaraq hasilatın artırılması istiqamətində hər hansı tədbirlərin görülməsini planlaşdırmır.
Energetika Nazirliyi OPEC-ə üzv olan və kartelə daxil olmayan ölkələrin neft hasilatının azaldılması ilə bağlı Vyana razılaşmasına uyğun olaraq, Azərbaycanın cari ilin avqust ayı ərzində gündəlik neft hasilatı ilə bağlı məlumatlarını Birgə Monitorinq Komitəsinin Müştərək Texniki Komissiyasına təqdim edib. Rəqəmlərdən də görünür ki, Rusiyanın yaydığı məlumat həqiqəti əks etdirmir. Onda belə ajiotajın yaradılmasına cəhd nəyə lazımdır?
İqtisadçı Günel Fərhadqızı Rusiyanın rəsmi qurumu tərəfindən yayılan bu tip qeyri-dəqiq informasiyanı təəssüflə qarşıladığını dedi: “Göründüyü kimi, həmin siyahıda adı çəkilən ölkələr dərhal məsələyə reaksiya verdi və məlumatı təkzib etdi. Azərbaycanın müvafiq rəsmi qurumu da təqdim etdiyi dəlillərlə Azərbaycanın götürdüyü öhdəliyə tam şəkildə əməl etdiyini bildirdi. Mən Rusiyanın yaydığı məlumatın tam yalan olduğunu sübut edən başqa bir dəlil də təqdim etmək istərdim. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarının təhlili göstərir ki, 2016-cı ilin ilk beş ayında Azərbaycanda 17 milyon 544,3 min ton xam neft və kondensat hasil edilib. Bu hesabla cari ildə neft hasilatı 1 mln. 614 min ton azalaraq 15 mln. 930,2 min ton təşkil edib.
Həmçinin məlumat verilir ki, hesabat dövründə qaz hasilatının həcmi 2016-cı ilin müvafiq dövründəki səviyyədə qalıb. Yəni 2016-cı ilin yanvar-mayında ölkədə 12 milyard 451,5 milyon kubmetr qaz hasil edilib. 2016-cı ildə Azərbaycanda qaz kondensatı da daxil olmaqla, neft hasilatı 41 mln. 29,5 min ton, qaz hasilatı 29 mlrd. 331,3 mln. kubmetr təşkil edib. 2017-ci ilin rəqəmlərinin təhlili də göstərir ki, ölkəmiz hasilatın azaldılması ilə bağlı üzərinə götürdüyü öhdəliyə tam əməl edir.
Görünür, Rusiya araya oyunpozanlıq salmaq üçün bəhanələr axtarır və bu səbəbdəndir ki, belə əsassız məlumatlar yayır. Çünki Rusiyaya tətbiq edilən sanksiyalar onun dünya bazarında dominantlıq etməsinə mane olur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
