“Şərq-Qərb” dəhlizinin mühüm hissələrindən birini təşkil edəcək xətlərdən sayılan Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu nəhayət istifadəyə verilməyə hazırdır. Türkiyənin nəqliyyat, gəmiçilik və rabitə naziri Əhməd Arslan bildirir ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun tikintisi sentyabr ayında başa çatacaq.
Onun sözlərinə görə, hazırda layihənin Gürcüstan ərazisində tamamlanma işləri həyata keçirilir. Nazir qeyd edib ki, tikinti başa çatdıqdan sonra gələn ay ərzində dəmir yolunun açılışı baş tutajaq. O, həmçinin əlavə edib ki, Qarsda logistika mərkəzinin tikintisi üzrə işlər aparılır. Xatırladaq ki, bu günlərdə Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə hökumətləri tərəfindən Qarsda logistika mərkəzinin yaradılması haqqında saziş imzalanıb.
Bakı-Tiflis-Qarsın işə düşməsilə Azərbaycan Çindən tutmuş Avropa ölkələrinə qədər müxtəlif dövlətlərdən yüklər qəbul edə və ya əksinə göndərə biləcək. Proqnozlar göstərir ki, bu dəmir yolu xətti vasitəsilə ilk illərdə 5 milyon ton, növbəti illərdə isə 15 milyon tona qədər yükün daşınması mümkün olacaq. Bakı-Tiflis-Qars marşrutu üzrə hərəkət edəjək sərnişin qatarları üçün Azərbaycan tərəfi artıq İsveçrənin “Stadler” şirkətinə 30 ədəd yataq tipli vaqon sifariş edib. Vaqonlar “standart”, “komfort”, “biznes” və “restoran” olmaqla dörd kateqoriyada istehsal olunur.
Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun açılmasının bir məqsədi də bölgədə yeni enerci dəhlizi yaratmaqdır. Azərbaycanın neft-kimya məhsullarının bu xətt üzərindən bütün dünyaya çatdırılması planlaşdırılır. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu layihəsindən ən çox qazanj Azərbaycanın payına düşür. Neft məhsulları ixracatçısı olan Azərbaycan idxalçı Türkiyəyə, Avropaya və digər bölgələrə dəmir yolu xətləri vasitəsilə bağlanmış olacaq. Buna əlavə olaraq, Türkiyə ilə Orta Asiya ölkələri arasındakı mövcud nəqliyyat qurumları da, böyük ehtimalla, bu xətdən faydalanmaq istəyəcək. Bu arada bir məqamı da qeyd edək ki, hazırda Türkiyə ilə İran arasındakı yol müasir ehtiyaclara tam cavab verə bilmir. Van gölü və Saraksda gözləmələr qurunun bu yolundan uzaqlaşıb dəmir yoluna keçməyə vadar edəcək. Artıq İrandan Azərbaycana gələn dəmir yollarının müasirləşdirilməsi də bu prosesi daha asan hala gətirir. Bununla yanaşı, Bakı-Tiflis-Qars xətti Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə arasındakı iqtisadi əlaqələri daha da gücləndirəcək. Ermənistan üzərindən keçən və hələ də bağlı olan Qars-Gümrü-Tiflis xətti isə istifadəsiz qaldığı üçün Ermənistanın vəziyyəti yaxşı olmayajaq. Daha doğrusu, bu işğalçı ölkənin təciridi bir qədər də dərinləşəcək. Azərbaycan isə əksinə, Türkiyə ilə Orta Asiya ölkələri arasında quru yol baxımından daha artıq söz sahibi olajaq. Ekspertlər qeyd edir ki, Bakı-Tiflis-Qars sadəcə bir dəmiryolu layihəsi deyil, tarixi Ipək Yolunun təkrar canlandırma layihəsidir. Bu dəmir yolu ilə Avropa da Türkiyə-Gürjüstan-Azərbaycan üzərindən Orta Asiya və Uzaq Şərqlə dəmir yolu ilə sabit yük və sərnişin daşımalarını təmin edə biləcək. Beləcə, etibarlı iqtisadi daşıma Avrasiya bölgəsindəki ölkələrin ticarət həjmlərinin artmasına və zənginləşməsinə kömək edəcək.
Xatırladaq ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu bağlantısı layihəsi barədə danışıqlara hələ 1993-jü il iyulun 26-29-da Ankara şəhərində keçirilmiş Türkiyə ilə Gürcüstan arasında Qarışıq Nəqliyyat Komissiyasının iclasında başlanıb. 2002-ci il iyulun 20-21-də Türkiyənin İstanbul şəhərində Türkiyə-Gürcüstan nəqliyyat nazirlərinin iclasında bu layihənin həyata keçirilməsi barədə imzalanmış protokolda layihə üzrə hazırlıq işlərinin görülməsi nəzərdə tutulub. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 2004-cü il iyunun 14-də Gürcüstana rəsmi səfəri zamanı Gürcüstanın o vaxtkı prezidenti Mixeil Saakaşvili ilə keçirdiyi mətbuat konfransında Gürjüstandan Türkiyəyə dəmir yolu tikintisinin layihəsini dəstəklədiyini deyib və Azərbaycanın da bu layihədə iştiraka hazır olduğunu bildirib. Həmin vaxtdan layihənin reallaşması istiqamətində danışıqlar daha da intensivləşib və ötən müddət ərzində bu bağlantının reallaşması istiqamətində də bir sıra görüşlər keçirilib. 2007-ci ilin fevralında İlham Əliyevin Gürcüstana işgüzar səfəri zamanı Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu tikintisinə artıq başlanması ilə bağlı saziş imzalanıb. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu layihəsinin həyata keçirilməsi üzrə çərçivə sazişinə əsasən, Azərbaycan layihənin həyata keçirilməsi üçün Gürcüstana illik minimum faizlə 775 milyon dollar kredit verib. Artıq layhinəin reallaşması başa çatır və bundan bütün iştirakçı ölkələr kifayət qədər gəlir götürəcək.
Nahid SALAYEV
