Ermənistanda ABŞ-a məxsus bioloji laboratoriyaların olması ətrafında yaranan qalmaqal böyüyür. Xatırladaq ki, bu məsələ vaxtaşırı gündəmə gəlsə də, rəsmi qaydada bu xüsusda hansısa təkzib verilməyib. Amma proseslərin son gedişi qeyd edilənlərin heç də reallıqdan uzaq olmadığına dair qənaət yaradır.
Xatırladaq ki, hələ cari ilin mayında "EADaily" saytı belə bir məlumatla çıxış etmişdi ki, ABŞ-da yaradılan referens-laboratoriyalar 2010-cu ildən Ukrayna, Gürcüstan, daha sonra isə Ermənistanda fəaliyyət göstərir. Bildirilir ki, ABŞ Rusiyanın müttəfiqinin ərazisində ən azı üç laboratoriya açıb. Bunlar İrəvan, Gümrü və İcevan şəhərlərində yerləşir. Layihəni ABŞ Müdafiə Nazirliyinin təhlükələrin azaldılması üzrə agentliyi maliyyələşdirir. Xüsusi halda Ermənistan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə referens-laboratoriyanın yaradılması məqsədilə 4,1 milyon dollar ayrılıb. Bundan başqa, 9,8 milyon Ermənistan Səhiyyə Nazirliyinə "nəzarət və xəstəliklərin profilaktikası üzrə Milli Mərkəz" adlanan laboratoriyanın təmiri üçün verilib. 1,7 milyon dollar isə hər iki müəssisə üçün yeni avadanlıqların alınmasına ayrılıb.
ABŞ-ın Rusiyanın nəzarəti altında olan ölkədə bu cür fəallığı Moskvada heç cür xoş qarşılanmır. Son məlumatlara əsasən, Ermənistanın "Xalqın səsi" ictimai klubu məsələ ilə bağlı ABŞ səfirliyi qarşısında etiraz aksiyası keçirəcək. "Xalqın səsi" ictimai klubunun "Ermənistanda bioloji laboratoriyalar hərbi xarakterli xarici obyektlər kimi" mövzusunda təşkil etdiyi mətbuat konfransında çıxışı zamanı ekspert Arman Qukasyan etiraz aksiyasının keçirilməsinə məhz ABŞ-ın Ermənistandakı gizli laboratoriyalarının səbəb olduğunu bildirib. Qukasyan aksiya zamanı səfirlikdən bu laboratoriyalarla bağlı konkret cavab tələb edəcəklərini vurğulayıb. O iddia edir ki, 2010-cu ildən başlayaraq, Ermənistanda biolaboratoriyaların həcmi 20-dən 400-ə qədər artıb. Qukasyan bioloji laboratoriyaların ABŞ Müdafiə Nazirliyinin maliyyəsilə açıldığını bildirib: "2010-cu ildən başlayaraq, bu cür referens-laboratoriyalar Ukrayna, Gürcüstan, Moldova, Qazaxıstan və Özbəkistanda da açılıb. Bu laboratoriyalar iki xarakter daşıyır. Belə ki, onları hərbçilər maliyyələşdirir və fəaliyyətləri ciddi şəkildə məxfidir. Laboratoriyanın dəstəklənməsi üçün ABŞ böyük miqdarda vəsait xərcləyir. Məsələn, Ukraynada onlar 175 milyon dollar, Gürcüstanda 150 milyon, Qazaxıstanda isə 130 milyon dollar xərcləyiblər. Ermənistanda bu laboratoriyalar İrəvan, Gümrü və İcevanda yerləşdirilib. İnformasiya var ki, bu cür laboratoriyalar digər regionlarda da açılacaq. Heç bir şübhə yoxdur ki, ABŞ, xüsusilə Pentaqon bu işə böyük maliyyə vəsaiti xərcləyir və ciddi hərbi, siyasi hədəfləri var".
Klubun başqa bir eksperti Sovinar Kostanyan isə ABŞ-ın bu laboratoriyalar üçün Ermənistanda 18 milyon dollar xərclədiyini deyib: "Bu cür vacib obyektlərin xarici dövlətlərin nəzarəti altında olması qəbuledilməzdir. Pentaqon artıq bunun üçün Ermənistana 18 milyon dollar xərcləyib. Bu laboratoriyaları hərbçilər maliyyələşdirirsə, o zaman bunun hərbi məqsədləri də var".
Qeyd edək ki, bundan öncə Rusiya cənub sərhədlərində ABŞ-ın bioloji silah hazırlamaq üçün xüsusi laboratoriyalar yaratdığını açıqlayıb. "Məlumatlandırılmış və qorunmuş istehlakçı" ictimai təşkilatının sədri Babken Pipoyanın fikrincə, referens-laboratoriyaların Ermənistan ərazisində fəaliyyəti regiona ən müxtəlif problemləri və təhlükələri gətirə bilər: "Amma biz anlayırıq ki, laboratoriya gizli obyekt deyil. Risqlər varsa, xüsusi xidmət orqanları, Ermənistan hökuməti, o cümlədən Ermənistanın strateji müttəfiqi kimi Rusiya bunu bilir. Əlbəttə, ABŞ tərəfindən Ermənistanda laboratoriyaların yaradılması Rusiyanın xoşuna gələ bilməz, amma düşünürəm ki, erməni tərəfi rusiyalı həmkarları ilə müzakirələrin gedişatında lazımlı arqumentləri ortaya qoyub". İndilikdə isə məsələ ondadır ki, referens-laboratoriyaların işi yalnız ABŞ hərbi müəssisəsinin nəzarəti altında olmalıdır. Laboratoriyalar ABŞ-a yerləşdiyi postsovet ölkəsinin ərazisində, həmçinin transsərhəd qonşularında bioloji vəziyyətə tamamilə nəzarət etmək imkanı verir. O da maraqlıdır ki, sırf amerikalılardan ibarət olan laboratoriyaların personalı diplomatik immunitetə malikdir və yerli mülki səhiyyənin nümayəndələrinin bu obyektlərə birbaşa giriş hüququ yoxdur. Laboratoriyaların əməkdaşlarının sayı 50-dən 250-yə qədərdir. Ekspertlər hesab edir ki, baş verənlərin Ermənistan üçün ciddi nəticələri olacaq. Belə ki, əvvəla, Ermənistan Rusiyanın forpostudur və ABŞ-ın burada siyasəti Moskvanın xoşuna gəlmir. Digər tərəfdən Rusiya ilə coğrafi yaxınlığı olan ölkələrdə yaradılan "laboratoriyalar"ın başqa məqsədlər üçün də istifadə oluna biləcəyi Kremldə narahatlıq yaradır.
Tahir TAĞIYEV