Qətər ətrafında diplomatik qalmaqal davam edir. Qonşu ərəb dövlətləri Qətərlə əlaqələri kəsib. Artıq Mavritaniya da Qətərlə diplomatik əlaqələrini kəsdiyini bəyan edib. Baki-xeber.com xəbər verir ki, bununla da Qətərlə əlaqələri kəsən ölkələrin sayı 8-ə çatıb.
Diplomatik qalmaqal ərəb dövlətləri ilə Qətər arasında iqtisadi əlaqələrdə də özünü göstərir. Artıq Şri-Lankanın bir sıra bankları Qətər rialını almağı dayandırıb. Məlumata görə, Şri-Lanka bankları ölkənin Mərkəzi Bankının rialla bağlı qərar verəcəyini gözləyir.
Səudiyyə Ərəbistanı Mülki Aviasiya İdarəsi isə "Qatar Airways" aviaşirkətinin krallıq ərazisində fəaliyyətinə verilən lisenziyanı geri çağırıb. İdarə şirkətin ölkədəki ofislərinin 2 sutka ərzində bağlanmasına göstəriş verib. Başqa ərəb ölkələri də hava məkanını Qətər təyyarələrinə bağlayıb.
İndi Qətərdən qalxıb Qərbə yönələcək təyyarələrin yeganə istiqaməti İran və Türkiyədir. Bəsrə körfəzini keçən təyyarələr İran üzərindən və Türkiyədən keçərək Avropaya doğru uçur.
Beynəlxalq xəbər agentlikləri paytaxt Dohadakı hava limanlarında sıxlıq müşahidə edildiyini xəbər verir.
Qətərlə ərəb qonşuları arasında yaranan diplomatik qalmaqala ABŞ prezidenti Donald Tramp da reaksiya verib. Daha çox Doha rəhbərliyini hədəf alan Tramp "Yaxın Şərqə səfərim zamanı radikal ideologiyalara artıq maliyyə dəstəyi verilə bilməyəcəyini dedim. Liderlər isə Qətərə işarə etdi, baxın!" - deyə bildirib. Bölgədəki liderlərin fikirlərini öyrəndiyini deyən Tramp bu açıqlama ilə böhranda Vaşinqtonun mövqeyini müəyyənləşdirməklə yanaşı, Qətərə qarşı birdən-birə sərt formada üzə çıxan Səudiyyə Ərəbistanı və Misirin rəhbərlik etdiyi blokun, əslində, ABŞ tərəfindən istiqamətləndirildiyini ortaya qoyub.
Sonrakı açıqlamasında Tramp Qətər böhranını özünün başlatdığına da açıq işarə edir. Səudiyyə Ərəbistanında 50-yə yaxın ölkə lideri ilə görüşdüyünü deyən Tramp "Ekstremizmin maliyyələşdirilməsinə qarşı sərt davrana biləcəklərini dedilər, bütün dayaq nöqtəsi Qətərdir. Bəlkə də bu, terror qorxusunun sona çatmasının başlanğıcı olacaq" - deyə vurğulayıb.
Bu arada Qətər hökumətinin bu yaxınlarda terrorçulara 1 milyard dollara yaxın pul ödədiyi ortaya çıxıb. Bu barədə "The Financial Times" qəzeti sövdələşmədə iştirak edən mənbələrə istinadən məlumat yayıb. Qəzet yazır ki, rəsmi Doha İraqın cənubunda şahin quşlarının ovu ilə məşğul olaraq girov götürülən əmirin 26 ailə üzvü, Suriyada isə terrorçuların girovluğunda olan 50 hərbçiyə görə aprel ayında bir milyard dollara yaxın pul ödəməli olub. İddiaya əsasən, girovların sərbəst buraxılması üçün adıçəkilən məbləğ bu ilin aprelində "Əl-Qaidə"nin Suriyadakı qolu və İran xüsusi xidmət orqanlarının əməkdaşlarına ötürülüb.
Bundan başqa, İran xüsusi xidmət orqanlarına və dəstəklədikləri şiə silahlılarına təxminən 700 milyon dollar ödənib. Bundan əlavə, adını dəyişdirərək "Feth el Şam" qoyan "Ən-Nusra"nın əsas qüvvəsini təşkil edən "Təhrir əl Şam" da daxil olmaqla, Suriyadakı islamçı qruplara da 200-300 milyon dollar ödənib.
Məlumata görə, Qətərin əsirlərin sərbəst buraxılması üçün ödədiyi pullar Suriyadakı cihadçıların dəstəklənməsinə sərf edilib. Körfəzdə Qətərlə qonşu ölkələrdən bəziləri əsl məsələnin Dohanın Tehrana gizli pul ödədiyi ehtimalı olduğunu bildirir.
Əsirlərin sərbəst buraxılması üçün razılaşmada iştirak edən mənbələrin qəzetə verdiyi məlumata görə, ərəb ölkələrinin Qətərlə diplomatik əlaqələrini kəsməsinin səbəblərindən biri bu razılaşmadır.
İddialara görə, Qətər hökumətinə yaxın mənbə də ödənişlərin edildiyini təsdiqləyib. Lakin ödənişlərin miqdarı, ya da ödənişin kimə edildiyini bilmədiyini deyib.
Bundan başqa, "WikiLeaks" də maraqlı açıqlama ilə çıxış edib. Sayt "tvitter"də keçmiş dövlət katibi Hillari Klintonun elektron məktublarını yayıb. Həmin məktublarda xanım Klinton "İslam dövləti" terrorçu qruplaşmasını maliyyələşdirdiyinə görə Qətər və Səudiyyə Ərəbistanı ilə mübarizə aparmağın vacibliyini qeyd edir. Maraqlıdır ki, sözügedən məktublar 2014-cü il avqustun 17-də yazılıb və onun seçki qərargahının başçısı Con Podesteyə ünvanlanıb. Məktublarda xanım Klinton qeyd edir ki, hazırda regionda hərbi əməliyyatlar aparılarkən diplomatik və kəşfiyyat aktivlərini işə salıb Qətər və Səudiyyə Ərəbistanına maliyyə və texnika sarıdan İŞİD-ə yardım göstərdiyinə görə təzyiqləri artırmaq lazımdır. Lakin, nədənsə, o zaman bu çağırış əks-səda doğurmayıb və terrorun maliyyələşdirilməsi məsələsi bu gün üzə çıxır. Lakin o da var ki, hazırda məktubda terroru maliyyələşdirən ölkə olaraq adı çəkilən Səudiyyə Ərəbistanı da Qətəri həmin maddə ilə günahlandıran ölkələr sırasında yer alır.
Qətər isə, Misir, Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) də daxil olmaqla, onunla diplomatik əlaqələri kəsən bəzi ərəb ölkələrinə ismarıc göndərib.
"Reuters" agentliyinin məlumatına görə, Qətərin xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin əs-Sani körfəzdəki qonşularından intiqam almayacaqlarını açıqlayıb. Əs-Sani "məsələlərin dialoq yolu ilə həll edilməsinin lazım gəldiyini" deyib. Onun sözlərinə görə, Qətərə qarşı sərt birtərəfli tədbirlərin görülməsinə baxmayaraq, onlar bu vəziyyətin gərginləşməsinə yol verməyəcək.
Xatırladaq ki, iyunun 5-də məhz ilk olaraq Səudiyyə Ərəbistanı, Bəhreyn, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Misir terroru maliyyələşdirdiyinə görə Qətərlə diplomatik əlaqələrini dayandırıb. Sonradan bu ölkələrin sırasına Yəmən, Liviya və Maldiv adaları, daha sonra isə Afrika ölkəsi Mavritaniya da qoşulub. Sözügedən ölkələr Qətərin yürütdüyü siyasətin bölgədə təhlükəsizliyə mənfi təsir göstərdiyini açıqlayaraq, onu terrorizmə dəstək verməkdə və İrana yaxın qruplaşmalara maddi yardım göstərməkdə ittiham edərək rəsmi Doha ilə diplomatik əlaqələri kəsdiklərini bildirib.
TAHİR