Suriya əməliyyatlarında şimal qonşumuz vaxtaşırı Xəzər donanmasından da istifadə edir və buradakı hərbi qüvvələrinin sayını, texnikasını mütəmadi şəkildə artırır. Artıq Rusiyanın Xəzərdəki bu addımları Qərb ölkələrində də xüsusi diqqətlə izlənir və Kremlin Xəzər siyasəti açıq təhlükə kimi qiymətləndirilir.
Moskva isə bunların heç birinə əhəmiyyət verməyərək, Xəzərdə mövqelərini daha güclü hala gətirməkdə maraqlı tərəf kimi çıxış edir. ABŞ-ın Hərbi Hava Qüvvələri naziri Debora Li Ceyms "Reuters"ə müsahibəsində bildirib ki, Moskva, ümumiyyətlə, hərbi mövqelərini fərqli istiqamətlərdə möhkəmləndirir. O hesab edir ki, Rusiya ABŞ üçün bir nömrəli təhlükə mənbəyidir: "Bizim üçün bir sıra təhlükə mənbəyi mövcuddur. Rusiya isə nüvə silahı baxımından ABŞ üçün real təhlükə mənbəyidir". ABŞ-ın Hərbi Dəniz Əməliyyatları komandanı, admiral Con Riçardson da Rusiyanın hərbi fəallığı ilə bağlı narahatlığını bildirib: "Rusiyanın bütün dünyada, o cümlədən Aralıq və Xəzər dənizlərində, eləcə də Atlantik okeanın şimalında və Sakit okeanda hərbi fəallığı artmaqdadır".
Qeyd edək ki, Moskva, digər bölgələrlə yanaşı, Xəzərə son illərdə xüsusi əhəmiyyət verməyə başlayıb. Hətta bu məsələ Moskvada Azərbaycanın müdafiə naziri Zakir Həsənov və Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu arasında MDB Müdafiə Nazirləri Şurasının növbəti iclası çərçivəsində görüşdə də müzakirə mövzusu olub. Sergey Şoyqu deyib ki, Azərbaycan bu gün Xəzər regionunda təhlükəsizlik forpostudur: "Ona görə də biz bu sahədə daha effektli əməkdaşlıq etməliyik. Ümid edirik ki, 2017-ci ildə iki ölkənin hərbi dəniz donanma komandanlığının Xəzərdə təhlükəsizlik məsələlərinin nizamlanması ilə bağlı strukturunun yaradılmasına nail olacağıq".
Zakir Həsənov isə bildirib ki, iki ölkə arasında hərbi və hərbi-texniki sahədə əməkdaşlıq inkişaf edir: "Azərbaycan gələn il Rusiyanın dəstəyilə "Xəzər kuboku" beynəlxalq hərbi oyunlarını keçirməyə hazırdır". O, Azərbaycan hərbçilərinin məmnuniyyətlə beynəlxalq hərbi oyunlarda iştirak etdiyini vurğulayıb: "Ümid edirəm ki, Rusiyanın texniki dəstəyilə "Xəzər Kuboku"nu Azərbaycanın ərazi sularında təşkil edəcəyik". Amma Moskvanın Xəzərdə hərbi fəallığı təkcə sahilyanı ölkələrlə dənizdə əsgəri müstəvidə münasibətlərin möhkəmləndirilməsi ilə yekunlaşmır. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Kreml buradakı qüvvələrinin sayını da artırır. Xüsusən də "Kalibr-NK" raket komleksiləri ilə silahnmış gəmilərin Xəzərə gətirilməsi xüsusi maraq dairəsindədir. Qeyd edək ki, Rusiyanın Suriyada İŞİD-ə qarşı apardığı hərbi əməliyyatlar zamanı bu raketlərdən də istifadə olunub. Xəzər dənizindəki "Dağıstan", "Qrad Sviyajsk", "Uqliç" və "Velikiy Ustyuq" gəmilərindən raketlər atılıb. Hazırda məlumdur ki, Rusiya Hələb şəhərinin terrorçulardan və müxalif qruplardan təmizlənməsi üçün həlledici, eyni zamanda irimiqyaslı əməliyyata start verib. Bu əməliyyatda Xəzər dənizindən də yenidən istifadə istisna olunmur. Daha əvvəl analoji əməliyyatların gedişində Rusiya Suriyadakı hədəflərə zərbələr endirmək üçün qanadlı raketlərin İran və İraq hava sahəsindən keçməsinə dair icazə almışdı. İndi də eyni istəyə Kremlin bu ölkələrdən müsbət cavab alması tamamilə gözləniləndir. Bundan başqa, Rusiyanın Xəzər donanmasının döyüş şəraitinə maksimal yaxınlaşdırılmış hərbi təlimlər də xüsusi diqqət mərkəzindədir. Gələn ilin ilk yarısında isə Rusiya Xəzərə əlavə hərbi gəmilər gətirməyi düşünür. Bu il artıq bir neçə yeni gəmi Xəzər donanmasının ixtiyarına verilib. Məsələn, "Murena" desant gəmiləri Xəzərdə yerləşdirilib. Rusiyalı ekspertlərin sözlərinə görə, Xəzər donanmasının fəaliyyət göstərdiyi regionda desant gəmiləri olduqca vacibdir. Çünki tank-desant gəmiləri nəinki hərbi münaqişə zonasına desant qüvvələri və hərbi texnika çıxara bilir, eyni zamanda ona göyərtəsindəki güclü silahlarla atəş dəstəyi verir. Qeyd olunur ki, "Murena" desant gəmiləri Xəzər dənizi kimi məhdud su hövzələrində tətbiq olunmaq üçün çox əlverişlidir. Gəmi saatda 100 kilometr sürətlə hərəkət edir və yüksək sürəti sayəsində qısa müddət ərzində təyin olunmuş rayona çataraq desant qüvvələrini sahilə çıxarır, ona güclü atəş dəstəyi verir. Gəmi hava yastığı üzərində birbaşa sahilə, quruya çıxa bilir və eyni vaxtda onun göyərtəsindən desant qüvvələri və hərbi texnika da sahilə çıxır, dərhal döyüşə girir. Bununla bərabər gəminin mükəmməl hava hücumundan müdafiə sistemi var, bu sistemin sayəsində "Murena" sahilə çıxarılan desantı havadan müdafiə edir, gəminin təchiz olunduğu artilleriya isə düşmənin sahildəki müqavimət ocaqlarını zərərsizləşdirir. Hazırda Rusiyanın Xəzər donanmasının gəmilərinin 80 faizi yeni gəmilərdən ibarətdir. Kreml 2020-ci ilə qədər gəmilərin 90 faizinin yenilənəcəyini bəyan edib.
Tahir TAĞIYEV