Yunan hökumətinin ölkənin qazpaylayıcı şəbəkəsi olan DESFA-nı özəlləşdirmə prosesini uzatması Afinanın özünə iqtisadi müstəvidə ciddi zərər vurmaqdadır. Çünki hadisələrin indiki inkişafı Yunanıstanı Azərbaycan investisiyalarından məhrum edir, eyni zamanda DESFA-da pay sahibi olmaq istəyənlər Azərbaycan tərəfinin burada iştirakını vacib sayırlar. Onların bəziləri, hətta Azərbaycanın iştirakı olmayacağı halda, səhmlərin alınmasından vaz keçə biləcəklərini də açıq bəyan edir.
Qeyd edək ki, 2013-cü ildə DESFA-nın səhmlərinin 66%-nin satılması ilə bağlı keçirilən beynəlxalq tenderdə 400 milyon avroluq təkliflə SOCAR qalib gəlib. Lakin sonradan Avropa Komissiyası inhisarçılıq subyektinin yaranması ehtimalı ilə bağlı narahatlığını ifadə edib və araşdırmalara başlayıb. Yunanıstan rəsmiləri isə inhisarçılıq subyektinin yaranmaması prinsiplərini əsas tutaraq bu səhm zərfinin 17%-ni digər şirkətə, yaxud üçüncü qrupa satmaq barədə düşündüklərini açıqlayıblar. "Snam" şirkəti 17%-lik səhm paketini əldə etməkdə maraqlı olduğunu bəyan edib. Bu ilin iyulunda Yunanıstanın energetika naziri Panos Skurletis ölkə qanunvericiliyinə DESFA-nın gələcək fəaliyyətinə birbaşa təsir edəcək bəzi dəyişikliklər təklif edib. Parlamentdə qəbul edilən bu dəyişiklik DESFA-nın dəyərini və gələcək mənfəətini dramatik şəkildə azaldır. Bu səbəbdən səhmləri alacaq "SOCAR Energy Greece" şirkəti bildirir ki, dəyişikliklərdən sonra DESFA-nın dəyəri ən azı 40-50% azalıb. Bu dəyişikliklər olduğu kimi qalsa, yeni şəraitdə, yeni şərtlərlə artıq DESFA Azərbaycan üçün o qədər də maraqlı deyil. Elə bu səbəbdən DESFA-ya ödəniləcək məbləğ və şərtlərdə dəyişiklik edilməsi üçün yunan tərəfinə müraciət edilib. Amma yunan tərəfinin prosesi uzatması SOCAR-ın layihəyə marağını azaldır. Bu isə Yunanıstanda ciddi təşvişə səbəb olub. Çünki SOCAR-ın DESFA-dan vaz keçməsi yunanların özünə böyük zərərdir. Elə bu səbəbdən Yunanıstanın Əmlakın Özəlləşdirilməsi Fondu SOCAR-dan DESFA qaz operatorunun səhmlərinin 66 faizinin alınması ilə bağlı tender üzrə zəmanət məktubunun müddətinin dekabrın 23-ə qədər uzadılmasını xahiş edib. SOCAR-ın zəmanət məktubunun müddəti noyabrın 30-u başa çatır və öz növbəsində, Azərbaycan şirkəti müddətin uzadılmasından əvvəl Yunanıstan tərəfindən yazılı zəmanət almağa çalışır. Qeyd edək ki, SOCAR Yunanıstan tərəfinin xahişinə əsasən DESFA-nın səhmlərinin əldə olunması ilə bağlı zəmanət məktubunun müddətini sentyabr və oktyabr aylarında da uzatmışdı. SOCAR-ın DESFA-dan vaz keçməsi ilə isə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, yunanlar zərər edir. Belə ki, İtaliyanın "Snam" şirkəti DESFA-nın 66%-nin özəlləşdirilməsində yalnız SOCAR-la birgə iştirak etmək istəyir. Əks halda şirkət səhmlərin alınmasından vaz keçə biləcəyini bəyan edir. Yunanıstan Texniki Palatasının prezidenti Georgi Stasinos da bildirir ki, Yunanıstan hökuməti beynəlxalq etimadı bərpa etmək üçün DESFA-nın özəlləşdirilməsi məsələsində SOCAR-la razılığa gəlməlidir. O qeyd edib ki, Yunanıstanın SOCAR-ın yatıracağı investisiyalara böyük ehtiyacı var:"Bu şirkətin investisiyasına ehtiyacımız var. Hazırda o, Türkiyədə 10 milyard dollarlarla yatırım edib və həmçinin digər ölkələrlə danışıqlar aparır". İndi yunan tərəfi bu mövqeyinə görə SOCAR-ın investisiyasından məhrum ola bilər. Hələlik isə DESFA ilə bağlı danışıqlar davam edir. Yunanıstanın Azərbaycandakı səfirliyində iqtisadi şöbənin rəhbəri Vassilios Sitaras bu xüsusda bildirir: "Anladığım qədər, DESFA-nın SOCAR-a tranzaksiyası ilə bağlı bir çox məsələlər var. Bu ilin sonuna qədər DESFA-nın özəlləşdirilməsinin də başa çatacağına ümid edirəm. SOCAR DESFA-da əvvəl planlaşdırıldığı kimi 66% deyil, 49% paya sahib olacaq. Bu, təkcə bizim qərar deyil, Rəqabət üzrə Avropa Komissiyasının qərarıdır. SOCAR-ın DESFA-dakı strateji mövqeyi onun Cənub-Şərqi Avropada da əhəmiyyətli gücə sahib olmasına imkan yaradacaq. Baş nazir Aleksis Tsiprasın sentyabrdan bəri rəhbərlik etdiyi xüsusi komissiyanın SOCAR-la apardığı danışıqlar son mərhələdədir. Bununla da tezliklə SOCAR-ın xaricdə əldə etdiyi ən böyük uğurlardan birinə də imza atacağını düşünürəm". Səfirlik əməkdaşı SOCAR-ın DESFA üçün ödəyəcəyi məbləğin hələ bəlli olmadığını qeyd edib: "Bu, danışıqların son mərhələsində həll olunacaq. Ona görə də mən buna hər hansı şərh verə bilmərəm".
Tahir TAĞIYEV
