“İndi bu baza var, ya ruslar olacaq, ya da türklər olacaq, qərar verin”. Bunu “Güclü Ermənistan” partiyasının lideri Samvel Karapetyan jurnalistlərlə söhbətində deyib. Rusiyanın hərbi bazasının Ermənistandan çıxarılması ehtimalından danışan Karapetyan bildirib ki, bu halda ölkə təhlükəsizlik baxımından ciddi vəziyyətlə üzləşəcək: “Rusiya hərbi bazasını Ermənistandan çıxarsalar, bu regionda sahibsiz qalacağıq. Rusiya hərbi bazasının Ermənistan üçün nə etdiyini soruşursunuzsa, onda gəlin onun yerinə Türkiyə hərbi bazası yerləşdirək. Bir baza lazımdır. İndi bu baza var. Ya ruslar olacaq, ya da türklər olacaq, qərar verin. Qoy çıxarsınlar. İndi hakimiyyət daha çox bilir, daha yaxşı qiymətləndirə bilər. Bir imza ilə “sağ olun” deyə bilərlər”.
Amma Ermənistan hakimiyyəti rus bazasının çıxarılmasına etiraz etmir. Bundan başqa, Ermənistan parlamentinin müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri üzrə daimi komissiyasının sədri, “Vətəndaş Müqaviləsi” fraksiyasının deputatı Vilen Qabrielyan Ermənistanın, qazın qiyməti bahalaşacağı təqdirdə, Rusiya hərbi bazasının ölkədə qalması üçün ödədiyi icarə haqqını artıra biləcəyini istisna etməyib. O, baş nazirin qazın qiyməti artacağı təqdirdə Ermənistanın da bəzi məsələlər üzrə “qiyməti artıracağına” dair eyhamını şərh edərkən bunun hərbi bazanın icarə haqqının artırılmasına da aid ola biləcəyini təsdiqləyib: “Niyə də yox? Bəli. Mənim şəxsi mövqeyim də budur”. Bunlar fonunda Ermənistanın “Past” nəşri yazır ki, 2020-ci il müharibəsindən sonra ordu uzunmüddətli siyasi səbəblərlə istefalar dalğası ilə üzləşib və təcrübəli zabitlərin uzaqlaşdırılması nizam-intizamın zəifləməsinə gətirib çıxarıb: “Son illərdə orduda qeyri-döyüş itkilərinin artması şəxsi heyətin çatışmazlığı, nizamnamədənkənar münasibətlər, mövqelərin həddindən artıq yüklənməsi və ağır psixoloji vəziyyətlə əlaqələndirilir. Bu ilin ilk yeddi ayında Ermənistan silahlı qüvvələrində qeyri-döyüş şəraitində 34 ölüm hadisəsi qeydə alınıb. Halbuki, 2025-ci ilin bütün dövrü ərzində bu göstərici 35 olub.
Hətta qərbyönümlü hüquq müdafiəçiləri də qeyd edirlər ki, hakimiyyət qeyri-döyüş itkilərini effektiv şəkildə gizlətməyə və onların azaldığını iddia etməyə imkan verən hesablama metodundan istifadə edir. Lakin real statistika göstərir ki, 2018-ci il “məxməri inqilab”ından sonra qeyri-döyüş şəraitində ölüm hallarının səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə artıb. 2010-2017-ci illərdə 299 ölüm hadisəsi qeydə alınmışdısa, 2018-2025-ci illərdə bu rəqəm 427-yə çatıb”.
Nəşrin yazdığına görə, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan da problemi etiraf etməyə məcbur olub, lakin məsuliyyəti əsasən zabit heyətinin üzərinə qoyub və bir neçə zabiti vəzifəsindən azad edib: “Bununla yanaşı, müdafiə naziri Suren Papikyan vəzifəsində qalıb. Papikyan hərbi hissələrdə “gözlənilməz yoxlamalara” başlayıb. Tənqidçilər isə bu addımları nəzarət görüntüsü yaratmaq cəhdi kimi qiymətləndiriblər. Ermənistan silahlı qüvvələrində kadr və mənəvi böhran mövcuddur. Əsas problem komandanlıq böhranıdır. 2020-ci il müharibəsindən sonra ordu uzunmüddətli siyasi səbəblərlə istefalar dalğası ilə üzləşib. Müxalifət təcrübəli komandirlərin “bizimkilər” və “yadlar”a bölünməsinin və aparılan təmizləmələrin təcrübəli zabitlərin ordudan uzaqlaşmasını sürətləndirdiyini düşünür. Müxalifətin fikrincə, təmizləmələr və komandirlərin “bizimkilər” və “yadlar”a bölünməsi təcrübəli zabitlərin uzaqlaşdırılmasını sürətləndirib və bu da nizam-intizamın zəifləməsinə gətirib çıxarıb. Orduda nizamnamədənkənar münasibətlər də mühüm rol oynamaqda davam edir. Bildirilir ki, xidmət müddətinin sonuncu dəfə qısaldılması da şəxsi heyətin çatışmazlığı səbəbindən iş yükünün artmasına gətirib çıxarıb. Bütün bunların fonunda hakimiyyət, Nikol Paşinyanın rəhbərliyi ilə, ordunun “modernləşdirilməsi”ni elan edib və əvvəlki təhlükəsizlik sistemindən imtina etməyə çalışır. Bunun nəticəsində ordu kadrları ağır vəziyyətdə qalıb. Ən təcrübəli zabitlərin təmizlənməsindən başqa, son illərdəki hərbi məğlubiyyətlərdən sonra ölkədə hökm sürən ümumi atmosfer, yəni yaranmış stress və ədalətsizlik hissi, eləcə də bu məğlubiyyətlərdən sonra ordunun nüfuzunu sarsıtmaq cəhdləri də, ehtimal ki, şəxsi heyətə təsir edib. Aydındır ki, sistemli mənəvi-psixoloji böhran mövcuddur və bunun nəticələri uzun müddət Ermənistan silahlı qüvvələrinin döyüş qabiliyyətinə təsir edəcək. Bu, siyasi ambisiyalar naminə orduda aparılan təmizləmələrin bədəlidir”.
Ramil QULİYEV
