ABŞ vitse-prezidenti Ceyms Di Vens ABŞ və İran arasında 60 günlük danışıqlar dövrünün rəsmi olaraq başladığını elan edib. Bu barədə o, keçirdiyi brifinqdə deyib. Bununla o, razılaşmanın qüvvəyə minməyə başladığını elan edib.
ABŞ administrasiyası bildirib ki, Vens İranla iyunun 19-na planlaşdırılan birbaşa danışıqlar üçün İsveçrəyə səfərini logistika problemlərinə görə təxirə salıb. Bu səfər ABŞ və İran prezidentləri Yaxın Şərqdəki müharibənin dayandırılmasına yönəlmiş anlaşma memorandumunu imzalayandan iki gün sonra gerçəkləşməliydi. Ağ Ev bu xüsusda bildirib: “Bu danışıqların logistikası heç vaxt sadə və ya proqnozlaşdırılan olmayıb. Hazırkı vəziyyətdə vitse-prezident yola düşmür. Texniki danışıqlara mümkün qədər tez başlamağı səbirsizliklə gözləyirik”. Danışıqların özünün də təxirə salınıb-salınmadığı hələlik bəlli deyil. Almaniyanın DPA agentliyi Ağ Ev rəsmisinə istinadla yazıb ki, qarşıdakı görüşlə bağlı planlar hələ tam yekunlaşdırılmayıb. İranın “Tasnim” agentliyi Tehranın İsveçrəyə nümayəndə heyəti göndərməsi ilə bağlı “heç nəyin təsdiqlənmədiyini” bildirib. İran mediası təsdiqlənməmiş məlumatlara istinadla yazıb ki, Tehran İsrailin Livana hücumları davam etdiyindən öz nümayəndə heyətini göndərməyi təxirə salıb. Xatırladaq ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp və İran prezidenti Məsud Pezeşkian iyunun 17-də təxminən dörd aydır davam edən müharibəyə son qoymaq məqsədi daşıyan çərçivə razılaşmasını imzalayıblar. Müvəqqəti razılaşmada Tehran və Vaşinqtonun yekun saziş əldə etməsi üçün 60 gün vaxt verilir. Bu saziş İranın nüvə proqramına məhdudiyyətlər qoyulmasını və ABŞ sanksiyalarının ləğvini nəzərdə tutur. Razılaşmada, həmçinin, İranın Livanda İsrail hücumlarının dayandırılması tələbi də yer alıb. Bundan sonra diqqət Cenevrədə gözlənilən texniki danışıqlara yönəlib. Həmin danışıqlarda tərəflər memorandumu ətraflı icra planına çevirməyə çalışacaqlar.
Bu arada İranın ali lideri Müctəba Xamenei bildirib ki, o, ilkin olaraq ABŞ ilə imzalanmış anlaşma memorandumuna qarşı çıxıb, amma İran prezidenti Məsud Pezeşkianın təminatlarından sonra sənədi qəbul edib. Xamenei yazılı müraciətində vurğulayıb: "Prinsip etibarilə mən fərqli mövqedə idim. Amma hörmətli prezidentin, Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının sədri qismində həm öz adından, həm də digər üzvlər adından İran xalqının və Müqavimət Cəbhəsinin hüquqlarını qorumaq öhdəliyi götürməsi və bu məsələdə məsuliyyəti açıq şəkildə qəbul etməsi fonunda buna icazə verdim". Xamenei əlavə edib ki, Pezeşkian, ABŞ aşırı tələblər irəli sürərsə, İranın bunlara boyun əyməyəcəyinə dair ona zəmanət verib: "Məsud Pezeşkian mənə aydın şəkildə bildirib ki, əgər Amerika tərəfi həddindən artıq tələblər irəli sürməyə çalışarsa, onlar buna tabe olmayacaqlar". Xamenei martın 8-də atasının yerinə ali rəhbər seçiləndən bəri ictimaiyyət qarşısına çıxmayıb. Onun atası, keçmiş ali rəhbər Əli Xamenei fevralın 28-də ABŞ və İsrailin birgə hava zərbəsi nəticəsində həlak olub. Xamenei müraciətində bildirib: "Bu andan etibarən biz, yəni siz – qürurlu xalq və mən müəyyən edilmiş şərtlərin yerinə yetirilməsini gözləyəcəyik. Tamamilə aydındır ki, gələcəkdə baş tuta biləcək hər hansı üzbəüz danışıqlar düşmənin mövqeyinin qəbul edilməsi kimi yozulmamalıdır".
Tahir TAĞIYEV
