İran Suriyada yaranan siyasi böhrandan çıxmaq məqsədilə bu ölkəyə müxtəlif silahlı qrupları göndərmək qərarına gəlib. Bu barədə "Anadolu" agentliyinin fars redaksiyasının rəhbəri Oğuz Akkar məlumat verib: "İran Suriyada "Fatimiyyun" (Əfqanıstan şiələri) və "Zeynəbiyyun" (Pakistan şiələri) qüvvələrini gücləndirmək üçün tədbirlər görür".
O əlavə edib ki, İran, həmçinin, Suriyaya erməni əsgərlərini göndərmək üçün Ermənistan ordusunun rəsmiləri ilə danışıqlar aparıb.
Xatırladaq ki, Suriyada baş verənlərdən ən çox narahat olanlardan biri də məhz Ermənistandır. Hələ də Suriyada xeyli sayda erməni yaşayır. Bu arada Hələbin ermənilərin nəzarətində olan əraziləri ələ keçirilib. Ermənistan hazırda 10 minə yaxın ermənini müharibə şəraitində olan Suriyadan təxliyə etmək imkanının olmadığını bəyan edir. Ermənistan Demokratiya Partiyasının nümayəndəsi Vazgen Mesropyan da bildirir ki, Hələbdə təxminən 8-10 min erməni mühasirədədir, onların fiziki vəziyyəti yaxşıdır, lakin çox qorxurlar. Ermənistanın Suriyadakı səfirliyi məsələ ilə bağlı qeyd edir: "Hazırda təhlükəsiz evakuasiya variantları yoxdur. Xarici İşlər Nazirliyi hadisələri diqqətlə izləyir və imkan daxilində bütün variantları nəzərdən keçirəcək. Bu müddət ərzində səfirlik Ermənistan Respublikası vətəndaşlarının bütün zənglərinə, onları maraqlandıran suallara, o cümlədən sənədlərin verilməsi və yeni pasportların verilməsinə cavab verir. Suriyanın müvafiq orqanları və icma strukturları ilə daimi əlaqə saxlanılır. Ermənistanın Hələbdəki Baş Konsulluğu Dəməşqdə işini davam etdirir. Buna səbəb noyabrın 26-da Suriya Xarici İşlər Nazirliyindən etimadnamə almaq üçün Dəməşqə gedən baş konsulun Hələbə qayıda bilməməsidir". Səfirlik onu da bəyan edib ki, noyabrın 30-da Hələbi tərk etmək istəyərkən dünyasını dəyişən Yervand Arslanyanın Ermənistan vətəndaşlığını təsdiqləyən heç bir məlumat yoxdur. Ermənistan-Suriya parlament dostluq qrupunun rəhbəri, deputat İşxan Saqatelyan da məsələyə münasibət bildirib: "Dost Suriya Ərəb Respublikasında, xüsusən də Hələbdə hökm sürən vəziyyət son dərəcə narahatedicidir. Mən Suriya Ərəb Respublikasının Ermənistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri xanım Nora Arisyan, Ermənistan Yeparxiyasının ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə məsul işçisi Berio Vrej Yaqupyan ilə mövcud vəziyyətlə bağlı telefonla danışmışam". Rus hərbi politoloq Aleksandr Perenciyev isə xatırladır ki, Suriyada yaşayan erməni icması kifayət qədər böyükdür və Ermənistan onların müdafiəsində maraqlıdır". Bu isə o deməkdir ki, erməni əsgərləri Suriya hakimiyyətinə kömək üçün bu ölkəyə göndərilə bilər. Belə vəziyyətdə Ermənistana İranın yardım etməsi mümkündür.
Elə bu günlərdə İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi "Əl-Arabi əl-Cədid" nəşrinə müsahibəsində deyib ki, Tehran Suriyaya qoşun göndərə bilər. O deyib ki, Suriya hökuməti İrandan qoşun yeritməyi xahiş edərsə, Tehran bu tələbi nəzərə alacaq. Bundan başqa, nazir qeyd edib ki, Suriyadakı hadisələri müzakirə etmək üçün Rusiyaya səfər etməyi planlaşdırır. Elə bu fonda türkşünas Varujan Geqamyan bildirir ki, Ermənistan üçün Suriyada yaşananlar çox önəmlidir: "Suriyada baş verənlər hər an başımıza gələ bilər. Ona görə də çox diqqətli olmalıyıq. İsraillə Livanın "Hizbullah" hərəkatı arasında atəşkəs bir neçə gün əvvəl, noyabrın 27-də elan edilmişdi, lakin bu günə qədər əməl olunmayıb və əməl olunub-olunmayacağı da məlum deyil. "Hizbullah"ın başının kəsilməsi Suriyanın qanuni hakimiyyətinin imkanlarını xeyli azaldıb. "Hizbullah" hər zaman Bəşər Əsədə yardım edib, indi isə zəifləyib". Geqamyan bildirib ki, Ermənistanın müvafiq dövlət qurumları 2018-ci ildən Ermənistanda baş verən hadisələrə, ayrı-ayrı fiqurların anti-erməni əməllərinə hüquqi sistem vasitəsilə cavab verməlidirlər: ""Ümid edirəm ki, bir gün erməni olacaq Ermənistanın müvafiq dövlət qurumları 2018-ci ildən Ermənistanda baş verən hadisələrə, ayrı-ayrı fiqurların anti-erməni əməllərinə hüquqi sistem vasitəsilə cavab verəcəklər. Hazırda Ermənistanın de-fakto hakimiyyəti Türkiyə və Azərbaycanın onilliklərlə davam edən anti-erməni təbliğatını Ermənistan daxilində həyata keçirir". İndilikdə isə görünən odur ki, Suriyanın geniş ərazilərini nəzarətə götürən döyüşçülər uzun müddətdir "yatan" vətəndaş savaşını yenidən oyadıb. Ölkənin şimal-qərbindəki qəfil hücuma prezident Bəşər Əsədə qarşı vuruşan ən böyük silahlı qruplaşmalardan biri olan "Həyat Təhrir əş-Şam" başçılıq edir. "Həyat Təhrir əş-Şam" müttəfiqləriylə birgə noyabrın 27-dən bəri Suriyanın ikinci ən böyük şəhəri Hələbi ələ keçirərək cənub istiqamətində irəliləyir. Sünni müsəlmanlardan oluşan qruplaşmanın bir çox üzvü qatı radikal sələfi hərəkatının davamçılarıdır. Onlar Suriyada şəriət qanunlarıyla yönəldiləcək dövlət qurmaq istəyirlər. Qruplaşma 2012-c ildə - Suriyada vətəndaş savaşı başlayandan bir il sonra "Cəbhət ən-Nüsrə" adı ilə "əl-Qaidə"nin Suriyadakı qolu kimi yaradılıb. Əbu Məhəmməd əl-Covlaninin başçılığı altındakı qruplaşma "əl-Qaidə"nin İraqdakı lideri Əbu Bəkr əl-Bağdadiyə tabe idi. Sonuncu daha sonra "əl-Qaidə" ilə əlaqələrini kəsdi və İŞİD-in təməlini qoydu. Əl-Covlani ona qoşulmaqdan boyun qaçırdı. Əsəd qüvvələrinə qarşı vuruşan "Cəbhət ən-Nüsrə" ən qanlı silahlı qruplaşmalardan biri sayılır və kamikadze partlayışlarından, əldəqayırma bombaların tətbiqindən yararlanır. Adını bir neçə dəfə dəyişən döyüşçülər "Əl-Qaidə"dən uzaqlaşmağa çalışıblar. Qruplaşma 2017-ci ildə Suriyanın şimal-qərbindəki müxalif qruplarla birləşib. İndiki döyüşlərə qatılan ittifaqının əsas üzvləri "Fələq əş-Şam", "Ceyş əl-İzzə", "Hərəkat Əhrar əş-Şam" və Türküstan Briqadasıdır.
Samirə SƏFƏROVA
