Ermənistan hökuməti son iclasında növbəti beş il üçün fəaliyyət planını yekunlaşdırdı. Baş nazir Nikol Paşinyan onu Nazirlər Kabinetinə təqdim etdi. Tezliklə təsdiq üçün parlamentə təqdim ediləcək.
Proqramın birinci bölməsi xarici siyasətə həsr olunub və əsas məqamı Azərbaycanla sülhün möhkəmləndirilməsidir. Sənədin bu bölməsində qeyd olunur ki, hökumət Azərbaycanla sərhədlərin delimitasiyası, eləcə də Azərbaycanla sülh müqaviləsinin və digər hüquqi aktların imzalanması, o cümlədən iki ölkədə vətəndaş cəmiyyəti və işgüzar dairələr arasında əlaqələrin gücləndirilməsi üzərində işləməyə davam edəcək. Bu bölmə son dərəcə vacibdir və əminliklə demək olar ki, onun yaradılması əsasən Bakının diplomatik səyləri və Azərbaycanın Ermənistana sülh prosesini irəli aparmaq üçün verdiyi müxtəlif üstünlüklər, o cümlədən Rusiya təchizatı üçün Azərbaycan dəmir yolu tranzitinin Ermənistan bazarına açılması və ikitərəfli Ermənistan-Azərbaycan ticarətinin başlaması sayəsində mümkün olub. Bununla belə, layihədə sülh müqaviləsinin imzalanmasına son maneəni aradan qaldırmaq üçün zəruri olan Ermənistan Konstitusiyasının yenidən nəzərdən keçirilməsi məsələsi barədə heç nə yoxdur. Proqramın digər bir bölməsi qonşu Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılmasına həsr olunub: buraya iki ölkə arasında diplomatik münasibətlərin bərpası, eləcə də ölkənin Armavir bölgəsində artıq hazırlanmış Markara keçid məntəqəsi də daxil olmaqla, onlar arasında ən azı iki müasir keçid məntəqəsinin açılması daxildir. Türkiyə və Ermənistanın enerji infrastrukturları arasında əlaqələrin bərpası da planlaşdırılır.
Ermənistan hökumətinin proqramına Avropa İttifaqı və ABŞ ilə strateji tərəfdaşlığın genişləndirilməsi və dərinləşdirilməsi daxildir. O, 2025-ci ildə qəbul edilmiş "Ermənistanın Avropa İttifaqına Daxil Olması Prosesinin Başlanması haqqında" qanuna əsasən, Genişləndirilmiş və Hərtərəfli Tərəfdaşlıq Sazişinin həyata keçirilməsi, eləcə də ölkənin Aİ-nin iqtisadi, hüquqi və sosial standartlarına uyğunluğunun artırılması üzərində Aİ ilə işləməyə davam etməyi planlaşdırır. Əsas məqsəd Ermənistanla Aİ arasında viza liberallaşdırılmasını başa çatdırmaqdır; buna görə də İrəvanın hazırda beş il ərzində Avropa strukturlarına inteqrasiya etmək niyyəti yoxdur. ABŞ ilə əməkdaşlıq planları daha praqmatikdir: onlar ən azı dəmir yolları və enerji infrastrukturu baxımından TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsini, eləcə də iki ölkə hökumətləri tərəfindən 2025-ci ilin avqust ayında imzalanmış memorandumlar əsasında əməkdaşlığın gücləndirilməsini əhatə edir. Ermənistan hökumətinin proqramında, xüsusilə Fransa ilə strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi və keyfiyyətcə yeni səviyyəyə qaldırılmasından bəhs olunur. Beş illik planlara Rusiya ilə çoxşaxəli və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın yenidən təşkili və dərinləşdirilməsi daxildir, lakin bu, artıq yeni regional sülh şəraitində strateji hesab edilmir. Eyni şey Ermənistanın Avrasiya İqtisadi Birliyinə üzvlüyünə də aiddir - bu, sadəcə birliyin əsas prinsiplərinin, o cümlədən kapitalın, malların, xidmətlərin və işçi qüvvəsinin sərbəst hərəkəti kimi effektiv şəkildə həyata keçirilməsi zərurəti ilə bağlıdır.
Maraqlıdır ki, hökumətin beş illik iş planı Rusiyanın Ermənistanın növbəti yolu seçməsi tələbini - Aİ, yoxsa AİB - nə edəcəyinə qərar verməsini nəzakətlə qulaqardına vurur. Planlara əsasən, ölkə hakimiyyəti hər ikisindən faydalanaraq "iki stulda oturmağa" davam etməyi planlaşdırır.
İranla bağlı vəziyyət bir qədər sadədir: hər şey əvvəlki kimi davam edir. Strateji münasibətləri daha da dərinləşdirmək, siyasi dialoqu qorumaq və iqtisadi əlaqələri, xüsusən də enerji sektorunda, gücləndirmək üçün planlar hazırlanır. Yeganə yeni inkişaf Fars körfəzi-Qara dəniz nəqliyyat dəhlizinin inkişaf etdirilməsi planlarıdır. Gürcüstanla münasibətlərdə sənəddə 2024-cü ilin yanvar ayında imzalanmış və iki ölkə arasında müxtəlif sektorlarda əməkdaşlığı nəzərdə tutan strateji tərəfdaşlıq haqqında bəyannamənin həyata keçirilməsindən bəhs olunur. Proqram həmçinin ölkə hökumətinin Çin, Hindistan və Yaxın Şərq ilə əlaqələrini gücləndirməsini hədəfləyir. Daxili siyasətə gəldikdə, proqramın əhəmiyyətli bir hissəsi silahlı qüvvələrin gücləndirilməsinə həsr olunub. Ermənistan peşəkar orduya keçidi, ehtiyatlarının gücləndirilməsi prosesini və sərhəd qoşunlarının tədricən sərhəddə yerləşdirilməsini davam etdirəcək. Digər vacib məqam isə ölkə ordusunun, beynəlxalq missiyalar istisna olmaqla, artıq Ermənistanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərindən kənarda yerləşdirilməməsidir. Ermənistan həmçinin ərzaq ehtiyatlarını genişləndirməyi planlaşdırır ki, bu da onların tədarükünün şaxələndirilməsini və konkret təchizatçılardan asılılığın azaldılmasını nəzərdə tutur.
Samirə SƏFƏROVA
