Turan Rzayev: “...Azərbaycan o prosesdən kənarda qalacaq, çünki...”
ABŞ prezidenti Donald Tramp İrana qarşı görünməmiş "iqtisadi əməliyyat" elan edərək Tehran rejimini dəstəkləyən ölkələri də ağır iqtisadi nəticələrlə hədələyib. Tramp sosial media paylaşımında iddia edib ki, özündən başqa heç kim İrana razılaşma əldə etmək imkanı verməyib.
Lakin Tramp bildirib ki, İran bu fürsətdən yararlana bilməyib: "Buna görə də bu gün mən indiyə qədər heç bir ölkəyə qarşı həyata keçirilməmiş ən dağıdıcı iqtisadi əməliyyatı elan edirəm. Bu, misli görünməmiş miqyasda iqtisadi müharibə və təcrid olacaq".
Tramp İranın donanmasının məhv edildiyini, hava qüvvələrinin məhv edildiyini, hərbi müəssisələrinin xarabalığa çevrildiyini, valyutasının dəyərdən düşdüyünü və ölkənin iflasa uğradığını iddia edib.
"Bu gün həmçinin bəyan edirəm ki, maliyyə qurumlarına, şirkətlərə, hava limanlarına və ya dövlət qurumlarına İrana hər hansı bir xilasetmə xətti təqdim etməyə icazə verən hər hansı bir ölkə böyük iqtisadi nəticələrlə üzləşəcək. Neft qaçaqmalçılığı, svop xətləri, nağd pul köçürmələri, valyuta mübadiləsi məntəqələri, gəmi reyestrləri, dəniz şirkətləri - bunların hamısı dərhal dayandırılmalıdır. Kim olduğunuzu bilirsiniz" – deyə ABŞ Prezidenti bildirib.
İran təhdidini təcrid etmək və məğlub etmək üçün bütün müttəfiqlərin ABŞ-ın yanında olmasının vacibliyini vurğulayan Tramp, İranın küncə sıxışdırıldığını və bu tarixi tədbirlərin ölkənin "dünyada terror yaymaq qabiliyyətini" sarsıdacağını bildirib.
Trampın İranla əməkdaşlıq edən ölkələrə verdiyi mesajın içərisində “svop”-mübadilə əməliyyatlarının dayandırılması da tələb olub. Azərbaycanla İran arasında da “svop əməkdaşlığı” var. Yəni Azərbaycan bu tərəfdən İrana qaz verir, əvəzində İran da Naxçıvana qaz verir.
Trampın bu mesajının Azərbaycana da aidiyyəti varmı? Yaxud pul köçürmələrin dərhal dayandılımasını tələb edir. İranla Azərbaycan arasında pul köçürmələri var, bu necə tənzimlənəcək? Özü də Tramp tələb edib ki dərhal dayandırılsın.
Politoloq Turan Rzayev baki-xeber.com-a bildirdi ki, Trampın bu bəynatının Azərbaycana təsirindən danışmaq hələlik tezdir. “Tramp qeyd edib ki, İrana qarşı misli görünməmiş sanksiyalara başlayacağıq. Böyül ehtimala bunu edəcəkdir. Onsuz da İranda iqtisadi-siyasi vəziyyət gərgindir. Bununla daxili auditoriyanı qəzəbləndirib sosial narazılığı artırmağa çalışacaqlar ki, ehtimal müdaxilə üçün daxildə imkan yaransın. Burada ən önəmli məsələ region ölkələri olacaq. Azərbaycan İran Amerika müharibəsində yardım etməyib. Hətta çox gülməlidir ki, İran özü Azərbaycanı ABŞ-a və İsrailə yardım etməkdə ittiham edir. Yəni qəribə bir paradoksun içindəyik. O baxımdan da Azərbaycan o prosesdən kənarda qalacaq, çünki Trampla Prezident İlham Əliyev arasındakı münasibətləri bilirik, təmasların olduğu da məlumdur. Yəni ABŞ prezidenti ilə dostluq etməyi dünyanın hər liderinin bacara biləcəyi bir şey deyil. O baxımdan da hesab edirəm ki, cənab Prezident bu məsələdə çox uğurlu bir siyasət aparır. Bu məsələdən maksimum dərəcədə yayınmağa çalışacağıq. Bizim İranla münasibətlərimiz, iqtisadi, enerji dövriyyəmiz var, amma bu İranın ümumi dövriyyəsində elə də ciddi bir pay deyil”.
T.Rzayev qeyd etdi ki, yəni Azərbaycan İran üçün heç də xüsusi nəfəslik rolu oynamır. “Bu baxımdan da Azərbaycan prosesdən maksimum dərəcədə kənarda qalmağa çalışacaq. Amma təbii ki, təzyiqlər olarsa Bakının strategiyasında müəyyən manevrlər ola bilər”-deyə T.Rzayev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
