Uzun müddətdir xarici siyasətdəki uğurları ilə fəxr edən Benyamin Netanyahu hazırkı Knesset seçki kampaniyası zamanı beynəlxalq məsələlərdəki uğursuzluqlarına görə tənqidçilərin hədəfinə gəlib. İsrail baş nazirinin qarşıdan gələn parlament seçkilərindəki rəqibləri - keçmiş baş nazirlərdən tutmuş mərkəzçi partiyaların liderlərinə qədər - onu yəhudi dövlətinin milli maraqlarını qorumaq əvəzinə, diplomatiyanı öz siyasi yaşaması üçün bir vasitəyə çevirməkdə günahlandırır.
Beləliklə, keçmiş baş nazir və sağçı “Yamina” partiyasının lideri Naftali Bennett İsrailin 2026-cı ildəki beynəlxalq mövqeyini xüsusilə sərt qiymətləndirib: "Biz ABŞ-ı itirdik. Biz bütün dünyanı itirdik. Biz dövlət yarandığı gündən bəri İsrailin beynəlxalq mövqeyinin ən aşağı nöqtəsindəyik". Bennett, Baş Nazir Aparatının himayəsi altında Qətər, İran və digər "İsrailin steroid düşmənləri"nə qarşı İsrail ictimai şüuru uğrunda mübarizə aparacaq milli ictimai diplomatiya orqanı olan "8300-cü bölmə" yaratmağı təklif edib. Maraqlıdır ki, Bennett Netanyahudan reytinq baxımından heç də geri qalmır. İsraildə İran əleyhinə geniş bir fikir birliyi var və tənqid məqsədlərə deyil, onlara çatmaq üçün istifadə edilən metodlara yönəlib. Lakin Benyamin Netanyahu hakimiyyətdə olduğundan, digər "qırğılar" onu İran cəbhəsindəki hərbi və siyasi uğursuzluqlarda günahlandırırlar. Digər keçmiş baş nazir və keçmiş müdafiə naziri Ehud Barak Netanyahuya qarşı fərqli mövqe tutur: o, baş nazirin həddindən artıq irəli getdiyini və İsrailin Türkiyə ilə kəskinləşən qarşıdurmasının qarşısının alınmalı olduğunu düşünür. O, Suriyadakı Əbu Duhur hava bazasına edilən hücumu "seçkilərdən əvvəl təhlükəsizlik qorxusu yaratmaq kimi güclü siyasi çalarla ehtiyatsız və axmaq hərəkət" adlandırıb: "Türkiyə İran və ya Əsədin Suriyası deyil. Türkiyə ilə ABŞ-la əlaqələndirilmiş gizli əlaqələr vasitəsilə həll edilə bilməyən strateji problem yoxdur. Netanyahu tamamilə relsdən çıxıb". Barak, Netanyahunun İsrailin təhlükəsizliyindən daha çox sağ qalma manevrlərinə diqqət yetirdiyini söyləyərək, məsələnin seçkilərdən sonraya qədər təxirə salınmasında israr edir. Lakin Netanyahu nəinki adi xəttindən yayınmır, həm də seçki kampaniyasında fəal şəkildə istifadə edir. Onun istənilən tənqidə cavabı klassik "mühasirəyə alınmış qala" ritorikasıdır və o, bunu təkcə İran, Fələstin və Livan qarşısında deyil, indi də Suriya və Türkiyə qarşısında səsləndirir. Avqustun 18-də İsrailin Hələb əyalətindəki Əbu Duhur hava bazasına hücumundan sonra Netanyahu Türkiyəyə xitabən bildirib: "Biz Suriyada İsraili təhdid edən Türkiyə hərbi mövcudluğuna dözməyəcəyik. Biz açıq şəkildə mesajı çatdırdıq: prosesin daha yaxşı başa düşüldüyünə əmin olduq". “Likud” Partiyasının reklam lövhələrində İranın Ali Lideri Müctəba Xameneinin, Hizbullahın baş katibi Naim Qasımın, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın və Nyu-York şəhər meri Zöhran Məmdaninin fotoşəkilləri, eləcə də "Onlar Netanyahunun uduzmasını istəyirlər... onların qalib gəlməsinə imkan verməyin" şüarı yer alıb. Müxalifət bu seçki kampaniyasını "siyasi iflas" adlandırır və baş naziri daxili problemlərdən və məhkəmə prosesindən diqqəti yayındırmaq üçün həssas xarici siyasət məsələlərindən istifadə etməkdə günahlandırır.
Netanyahu, həmçinin, mümkün həbs riskinə baxmayaraq, Nyu-Yorkda keçiriləcək BMT Baş Assambleyasının iclasında şəxsən iştirak etmək niyyətini açıqladı və Mamdaninin açıqlamalarından qorxmadığını vurğuladı: yalnız İsraildə təhlükəsizlik vəziyyətinin ciddi şəkildə pisləşməsi onun səfərinin qarşısını ala bilər. Netanyahuya qarşı ən kəskin tənqidlərdən biri onun Vaşinqtonla münasibətləridir. Axı İsrailin baş naziri həmişə ölkədə ABŞ ilə razılığa gələ bilən yeganə siyasətçi olması ilə fəxr edib. Netanyahunun prezident Donald Trampla yaxşı şəxsi münasibətlərinin davam etməsinə baxmayaraq, müxalifət Konqresdə İsrailə ikipartiyalı dəstəyin azalmasına işarə edir. Bennet açıq şəkildə bildirib: "Bu gün Ağ Evdə ən böyük dostumuz olsa da, ABŞ-ı itirmişik". Tənqidçilər iddia edirlər ki, Netanyahunun Trampla əlaqələri gücləndirməyə diqqət yetirməsi ABŞ-la uzunmüddətli, ikipartiyalı münasibətlərin hesabına başa gəlib və bu da İsrailin Konqresdə və Amerika ictimaiyyətində gələcək dəstəyinə risk yaradır. İsrail seçki yarışı artan beynəlxalq təcrid fonunda ölkəni kimin ən yaxşı müdafiə edəcəyi ilə bağlı referenduma çevrilib. Bu mübarizə ən azı 27 oktyabra qədər davam edəcək. Nəticə etibarilə, Netanyahu mövqeyini əsaslandırmaq üçün Livanda, Qəzzada və bəlkə də Suriyada yeni əməliyyatlara başlaya bilər.
Tahir TAĞIYEV
