Təsviri və tətbiqi sənətlərdə olduğu kimi, memarlıq da milli identikliyin, tarixi yaddaşın və vətənpərvərlik ideyalarının maddi təzahür formasıdır. Azərbaycan memarlıq məktəbinin müasir nümayəndələrindən biri olan Rizvan Qarabağlının yaradıcılıq palitrasında vətənpərvərlik sadəcə emosional yanaşma deyil, elmi-nəzəri bazaya söykənən konseptual fəaliyyətdir. Memarın yaradıcılığının əsas xəttini işğala məruz qalmış tarixi-dini abidələrin sənədləşdirilməsi, bərpası və milli üslubun müasir memarlıqda yaşadılması təşkil edir.
Rizvan Qarabağlının elmi və praktiki fəaliyyətinin əsasını Qarabağ bölgəsindəki, xüsusilə Şuşa, Ağdam Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı, Laçın və Kalbəcərdəki Alban və İslam dövrü abidələrinin ilkin görkəminin bərpası layihələri təşkil edir. İşğal dövründə dağıdılmış və ya saxtalaşdırılmış abidələrin tarixi faktlar əsasında yenidən işlənməsi onun vətənpərvər ziyalı mövqeyinin bariz nümunəsidir.
Memar öz layihələrində Şərq və Azərbaycan milli memarlıq elementlərini (şəbəkə, tağ formalı keçidlər, yerli daş materiallarından istifadə) müasir konstruksiya ilə sintez edir. Bu yanaşma milli-mədəni irsin gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir və eyni zamanda, Birinci və İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidlərinin xatirəsini əbədiləşdirən komplekslər, xatirə parkları layihələndirmişdir. Bu layihələrdə monumentallıqla emosional təsir gücü balanslaşdırılmışdır.
Rizvan Qarabağlının yaradıcılığındakı ana xətlərdən biri də işğaldan azad olunmuş ərazilərdə şəhərsalma və bərpa konsepsiyalarının hazırlanmasıdır.
Fəaliyyət sahəsi
Vətənpərvərlik konsepsiyasının təzahürü
Abidələrin şənədləşdirilməsi
Dağıdılmış memarlıq nümunələrinin tarixi arxiv materialları əsasında qrafik bərpası.
Etnik və milli kimliyin qorunması
Erməniləşdirilməyə məruz qalmış Alban kilsələrinin əsl tarixi-memarlıq mənsubiyyətinin elmi subutlarla üzə çıxarılması.
Müasir şəhərsalma
Dağıdılmış şəhərlərin baş planlarında tarixi görünüşün saxlanılması şərtilə modern infrastrukturun layihələndirilməsi.
Nəticə etibarı ilə qeyd edək ki, memar Rizvan Qarabağlının yaradıcılığında vətənpərvərlik motivi estetik formalarla məhdudlaşmır. Onun fəaliyyəti Azərbaycanın maddi-mədəni irsinin qorunması, tarixi həqiqətlərin memarlıq dili ilə elmi müstəvidə sübut olunması və gələcək nəsillərin milli ruhda tərbiyə olunması məqsədinə xidmət edən kompleks elmi-yaradıcı sistemdir. Memarın əsərləri və tədqiqatları müasir Azərbaycan memarlığında vətənpərvərlik konsepsiyasının ən parlaq nümunələrindən biridir.
Ədəbiyyat və elmi mənbələr:
1. Qarabağlı, R. (Müvafiq məqalə və layihə topluları).
2. Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin elmi xəbərləri.
3. Qarabağın tarixi-memarlıq irsinə həsr olunmuş monoqrafiyalar.
Rəşad Babaşov
AMEA Memarlıq və İncəsənət İnstitunun elmi işçisi
