Bu gün sadəcə erməni təəssübkeşliyi naminə insan haqlarından və ədalətdən, humanistlikdən danışan müəyyən qüvvələr Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün əldə edilməsinə qarşı genişmiqyaslı fəaliyyət həyata keçirməkdədirlər. Öz istəyi ilə Qarabağdan çıxıb gedən erməniləri “etnik təmizləmə qurbanı” hesab edənlər ədalət və reallıq hissini o qədər itiriblər ki, ermənilərə yolboyu su, çörək verən, yardım əlini uzadan Azərbaycan əsgər və zabitinin humanist davranışını da görməzdən gəlirlər. Bu xüsusda yenə Fransa fərqlənənlər sırasındadır.
Məsələ ilə bağlı rusiyalı politoloq Vitali Arkov qeyd edir ki, Azərbaycanın antiterror tədbirləri, erməni hərbi birləşmələrinin tərksilah edilməsi və rəsmi Bakı ilə yerli ermənilərin nümayəndələri arasında dialoqun başlanması mühüm haldır: “Əldə olan məlumatlara görə, Bakının silah tətbiq etməsi daha çox nümayişkaranə və xəbərdaredici xarakter daşıyırdı: Azərbaycanın təhlükəsizliyinə təhdid olan qanunsuz hərbi birləşmələrin obyektlərinə dəqiq zərbələr endirilir, onlara birmənalı olaraq başa salınırdı ki, qanunun müddəalarına əməl edilməyəcəyi və ağlın səsinə qulaq asılmayacağı təqdirdə bu zərbələr davam edə bilər. Həmin günlərin hadisələrindən sonra aydın oldu: Qarabağın erməni əhalisinin sağlam düşüncəli hissəsi Azərbaycandakı çoxluqla dialoq tərəfdarıdır və rəsmi Bakı ilə öz gələcəyini müzakirə etmək istəyir. Amma İrəvandan idarə edilən və Qarabağda qanunsuz yerləşmiş silahlılar insanları qorxudur və Bakıdan mütəmadi olaraq daxil olan dəvətləri qəbul etməyə imkan vermirdilər”. Burada qeyd edək ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın antiterror tədbirlərindən bir gün sonra özünün müstəqillik günü münasibətilə müraciətində Ermənistan vətəndaşlarını sülhə çağırması, Azərbaycanın dinc əhalini hədəf almadığını etiraf etməsi üzrə mövqeyinə zidd olaraq, Fransa prezidenti Emmanuel Makron yenə də Azərbaycanın ünvanına tənqidlə çıxış edib. Bununla bağlı Vitali Arkov Azərtac-a bildirir: “Bu gün Rusiya, Türkiyə və Çin tərəfindən Afrikadan sıxışdırılıb çıxarılan Fransa Cənubi Qafqazda mövqeyini möhkəmləndirmək üzrə ciddi planlar hazırlayıb və onun əsas məqsədi tarixi maraqları zonasında Parisi “incidən” ölkələrdən qisas almaq, habelə onlarla sonrakı sövdələşmələr üçün zəmin yaratmaqdır: demək istəyir ki, siz bizim Afrikadakı müstəmləkələrdən çıxırsınız, biz isə Cənubi Qafqazı tərk edirik. Bu kontekstdə Qarabağ mövzusu həmin sövdələşmənin tərkib hissələrindən yalnız biridir. Bu məqamda Fransa tarixən Cənubi Qafqazda maraqları olan və regionun iri dövlətləri ilə paritet əldə edə bilən Böyük Britaniya üçün də tamamilə lazımsızdır. Öz korrupsiya əməlləri və acgözlüyünün girovuna çevrilən Ermənistanın hazırkı rəhbərliyi fransız elitasının əlində bir alətdir. Sirr deyil ki, baş nazirin həyat yoldaşı Anna Akopyan və onun qardaşı Qraçya Akopyan erməni xalqından oğurlanan milyonların böyük bir hissəsini Fransa və Kanadaya daşıyırlar. Orada həmin kapitalın korrupsiya mənbəyi haqqında məlumat var və Ermənistanın baş nazirini pulların müsadirəsi və ictimailəşdirilməsi təhlükəsi altında “onların çaldığı havaya oynamağa” məcbur edirlər. “Dabanaltı” Paşinyan buna alışa bilmir və ona məlumdur ki, Ermənistanın inadkar baş “paltaryuyanı” onu tam idarə edir. O, həmçinin, artıq daha az miqyasda olsa da, borclu olduğu və bəzi təfərrüatları açıqlayacağından qorxduğu Moskvanın da tapşırıqlarını yerinə yetirməkdə davam edir”.
Qeyd edək ki, bunlar fonunda Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi də sərt mövqe sərgiləyib, Fransa prezidentinin Rusiyanın Azərbaycanla ortaq olduğunu və Ermənistanın ərazi bütövlüyünü hədələdiyini bildirməsini “təhrikçilik” adlandırıb: “Bu, həm də təhrikçilik deməkdir. Fransa təmsilçilərinin bu təxribatçı ritorikası və fəaliyyəti onların Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşması prosesində qərəzli mövqe tutduqlarını göstərir. Onlar indiyədək bölgəyə sülhün qaytarılmasını qarşısına məqsəd qoymuş vasitəçi kimi yox, məhz öz şəxsi siyasi maraqlarını güdmək mövqeyindən çıxış ediblər”. Ermənistanın “Qraparak” nəşri yazır ki, Kreml İrəvana Qərb, indiki halda daha çox Fransa məsələsinə görə qəzəblidir: “Uzun fasilədən sonra “Vətəndaş müqaviləsi” fraksiyasının deputatları Paşinyanla görüşüb və üç saatdan çox müzakirə aparıblar. Maraqlıdır ki, mümkün məlumat sızmalarının və onların nəticələrinin qarşısını almaq üçün deputatlara görüş barədə iclasdan beş dəqiqə əvvəl xəbər verilib. Paşinyan Qarabağda baş verənlərdən danışaraq, dövlət qurumlarına Qarabağ ermənilərinin nəinki ən sürətli və maneəsiz köçürülməsini, həm də onların işlə təmin olunması məsələlərini təşkil etməyi tapşırıb. Amma heç bir şəkildə onların İrəvana köçürülməsinə imkan verməməyi vurğulayıb. O, rusların fəaliyyətlərini davam etdirmək üçün Qarabağda müəyyən sayda insanı saxlamağa çalışacaqları ilə bağlı təəssüratını bölüşərək qeyd edib ki, bu, artıq Ermənistan üçün problem deyil, qoy ruslar Azərbaycanla problemlərini həll etsinlər. Sonra Nikol oktyabrın 5-də baş tutacaq görüşdən danışıb. Məlumdur ki, İspaniyanın Qranada şəhərində keçiriləcək AB sammitində Əliyevlə Paşinyan arasında Aİ Şurasının sədri Mişel, Fransa Prezidenti Makron və Almaniya kansleri Şoltsun iştirak edəcəyi görüş planlaşdırılır. İclasda bildirilib ki, çoxdan gözlənilən sülh müqaviləsinin imzalanması yaxındır və bu sənədin imzalanmasının əsasları oktyabrın 5-də keçiriləcək görüşdə qoyulmalıdır. Qranadada bunlar qəbul olunacaq: delimitasiya, bir-birinin ərazi bütövlüyünün tanınması və sair. Paşinyan az qala açıq şəkildə bəyan edib ki, Ermənistan Rusiyanı regiondan sıxışdırıb çıxarır və prosesin faktiki başlanması da oktyabrın 5-də keçiriləcək görüşdə elan olunacaq. Nikol izah edib ki, Qarabağın itirilməsindən sonra 10 noyabr bəyanatı da qüvvəsini itirir və bununla da Rusiya tərəfinin roluna son qoyulur. Və Rusiyanı Ermənistandan sıxışdırmaq üçün siyasi kursun qəbul edilməsinə baxmayaraq, Paşinyan komanda yoldaşlarını daha diqqətli və sakit olmağa, Rusiyaya ünvanlanan birbaşa bəyanatlardan çəkinməyə çağırıb ki, bu da onların hökuməti üçün dönməz nəticələrə gətirib çıxara bilər. Paşinyanın sözlərinə görə, bunu birbaşa deyil, media və saxta səhifələr vasitəsilə müzakirə etmək olar”. Bütün bunlar Rusiyada ciddi qıcıq yaradır və Kreml Fransanın regionda Ermənistan vasitəsilə möhkəmlənməsinə imkan vermək niyyətində deyil.
Ramil QULİYEV
