İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (İİKK) bir neçə gün ərzində Suriyadakı Amerika mövqelərinə ikinci dəfə hücum edib. İndiyə qədər Suriya İranın zərbələrinin hədəfi olmayıb və bu zərbələr əsasən ABŞ-ın əsas regional bazalarına ev sahibliyi edən ölkələrə təsir edib. Tehran Suriya prezidenti Əhməd əl-Şaranın Donald Tramp administrasiyasının İrana yaxın Livan qrupu olan Hizbullahla mübarizədən tutmuş Hörmüz boğazını keçərək alternativ ticarət yollarının yaradılmasına qədər təşəbbüslərini fəal şəkildə dəstəkləməsini istəmir.
İİKK-nın mətbuat xidməti Suriyanın cənub-şərqində yerləşən və bu ilin fevral ayına qədər İŞİD ilə mübarizə aparan antiterror koalisiyanın bir hissəsi olaraq Amerika qoşunlarının yerləşdiyi Əl-Tanf bazasına uğurlu hücum etdiyini bildirdi. Qurumun məlumatına görə, zərbə "düşmənin xüsusi əməliyyatlar komandanlıq mərkəzini" hədəfə alıb. Bu, bir neçə gün ərzində Suriyaya edilən ikinci hücum olub. İyulun 17-də İİKK-nın mətbuat xidməti həmçinin ət-Tanf ərazisindəki Amerika mövqelərinə hücum barədə məlumat verib, baxmayaraq ki, bölgənin bu hissəsi əvvəllər İranın cavab hücumlarının hədəfi olmayıb. Suriya Keçid Hakimiyyəti Tanfdakı hərbi infrastrukturun iranlılar tərəfindən vurulduğu barədə məlumatları təkzib edib. Yerli silahlı qüvvələrin nümayəndələri “Syria TV”yə bildiriblər ki, baza heç bir hədəf hücumuna və ya bombardmanına məruz qalmayıb. Dəməşq izah edib ki, İran həqiqətən də Ərəb Respublikasının cənub-şərqinə hücum etməyə cəhd edib, lakin raketlər səhraya düşüb və hədəflərinə çata bilməyib. Bundan əlavə, “Syria TV”nin mənbələri əlavə ediblər ki, Tanfda Amerika qoşunları olmayıb: bütün xarici qüvvələr bu ilin fevral ayında, ABŞ - Suriya rəhbərliyi ilə razılığa əsasən bazanı tərk ediblər. İranın Suriyaya təzyiq göstərmək üçün səbəbləri var. Bir neçə regional nəşr mənbələrə istinadən Tehranın müvəqqəti prezident Əhməd əl-Şaranın rəhbərlik etdiyi administrasiyaya xəbərdarlıq etdiyini bildirib: Dəməşq Livan münaqişəsinə birbaşa qarışarsa, Suriya ərazisi müntəzəm olaraq İran atəşinə tutulacaq. Bu, çox güman ki, Trampın iyun ayında Hizbullahın suveren Livan ərazisi olmasına baxmayaraq, silahsızlaşdırma vəzifəsini Suriya rəhbərliyinə həvalə etmək niyyəti ilə bağlı şərhlərinə aiddir. Ağ Ev rəhbəri o zaman vurğulayıb ki, "Əgər İsrail ətrafındakı hər kəsi öldürmədən işi görə bilmirsə, Suriya bu işi görəcək". Hələlik Dəməşq yalnız Hizbullah qaçaqmalçılığına qarşı mübarizə aparır. Ötən həftə Suriya Daxili İşlər Nazirliyi zabitlərinin İraqla sərhəddən qabaqcıl silah və raketlərin keçirilməsi cəhdinin qarşısını aldığı barədə açıqlama yayıb. Bəyanatda qeyd olunur: "Daxili İşlər Nazirliyinin xüsusi təyinatlı qüvvələri tərəfindən həyata keçirilən əməliyyat sərhəd bölgəsində aparılıb və yük maşınlarından birində uzun mənzilli raketlər, tank əleyhinə idarə olunan raketlər və dronlar aşkar edilib. İlkin araşdırmaya görə, silah daşınması Livandakı şiə təşkilatı Hizbullah üçün nəzərdə tutulub". Yükün Suriya ərazisindən tranzit olaraq daşınmasının nəzərdə tutulduğu güman edilir.
Hizbullah Suriya ərazisindən qaçaqmalçılığı təşkil etməyə cəhd ittihamlarını rədd edir: "Dəməşq hakimiyyəti tərəfindən zaman-zaman bizə qarşı irəli sürülən təxribatçı fəaliyyət ittihamları əsassızdır". Lakin İranın Suriyaya qarşı digər bir şikayəti Ərəb Respublikasının Hörmüz boğazına alternativ ticarət yollarının yaradılması səylərində fəal iştirak etməsidir. Bu yaxınlarda İraq və Suriya İraqın mərkəzində yerləşən Hədisə şəhəri ilə Aralıq dənizi sahilindəki Suriyanın Baniyas limanı arasında neft kəmərinin modernləşdirilməsi və yenidən işə salınması məqsədi daşıyan bir müqavilə imzaladılar. Boru kəmərinin bərpasının İraqın Kərkük əyalətində hasil edilən neftin Avropaya ixrac edilməsi üçün Suriyanın Aralıq dənizi sahillərinə tədarükünü əhəmiyyətli dərəcədə artıracağı gözlənilir. ABŞ-ın “Chevron” və “Capital TI” şirkətlərindən, eləcə də Qətərin UCC şirkətlərindən ibarət konsorsium layihəyə texniki yardım göstərəcək. “Bloomberg”in məlumatına görə, Hörmüz boğazı böhranının başlanğıcından bəri Suriya Yaxın Şərqin əsas ixrac mərkəzlərindən birinə çevrilib və ərazisi vasitəsilə böyük həcmdə neft məhsulları daşıyır. Dəniz monitorinqi şirkəti olan “Tanker Trackers”in məlumatına görə, İraq aprel ayından bəri Suriyanın Baniyasdakı neft emalı zavodu vasitəsilə 7 milyon barel xam neft və 5 milyon barel yanacaq nefti ixrac edib. Bağdad İranın Hörmüz boğazını blokada etməsi ilə dayandırılan bu daşınmaları artırmaq istəyir. Lakin belə bir addım Tehranın ABŞ-a və regiona qarşı təsir vasitəsi kimi istifadə etdiyi Hörmüz blokadasını açıq şəkildə etibarsız edir.
Samirə SƏFƏROVA
