Bəhruz Quliyev: “Bu, Rusiyaya münasibətin dəyişməsi deyil, Avropa iqtisadiyyatının mövcud reallıqlarının nəzərə alınması deməkdir”
“Avropa İttifaqında (Aİ) Rusiyaya qarşı növbəti sanksiyalar paketinin razılaşdırılması dalana dirənib”. Bu barədə “Financial Times” qəzeti məlumat yayıb. Bildirilib ki, Avstriya və Yunanıstan sənədin qəbuluna veto qoyub.
Almaniya, Fransa, İtaliya və Portuqaliya isə bəzi müddəaların yumşaldılmasını və ya öz iqtisadiyyatları üçün istisnaların tətbiqini tələb edib: “Aİ üzvləri arasında ən ciddi narazılıq Rusiyanın mayeləşdirilmiş təbii qazının (LNG) üçüncü ölkələrə daşınmasının qadağan olunması təklifi ilə bağlı yaranıb. Yunanıstan bu təşəbbüsə qəti şəkildə qarşı çıxıb. Almaniya və Portuqaliya isə Rusiyadan balıq idxalına məhdudiyyət qoyulmasına etiraz edib. Hər iki ölkə hesab edir ki, bu addım həm istehlakçılara, həm də balıq emalı sənayesinə mənfi təsir göstərəcək”.
Yeni sanksiyalar paketinin qəbul edilməsi üçün Aİ-yə üzv bütün dövlətlərin razılığı tələb olunur.
Diqqət çəkən məqam odur ki, Rusiyaya qarşı ən sərt mövqedən çıxış edən dövlətlər belə - Fransa, Almaniya bəzi sanksiyaların qəbulunda tərəddüd edirlər.
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, politoloq Bəhruz Quliyev fikrincə, Avropa İttifaqının Rusiyaya qarşı növbəti sanksiyalar paketinin razılaşdırılmasında yaranmış fikir ayrılıqları göstərir ki, artıq sanksiya siyasəti siyasi bəyanatlar mərhələsindən çıxaraq üzv dövlətlərin milli iqtisadi maraqları ilə toqquşan bir mərhələyə qədəm qoyub: “Bu baxımdan Avstriya və Yunanıstanın veto mövqeyi, eləcə də Almaniya, Fransa, İtaliya və Portuqaliyanın bəzi müddəaların yumşaldılmasını istəməsi təsadüfi deyil. Əgər müharibənin ilk dövründə Avropa dövlətləri siyasi həmrəyliyi ön plana çəkirdilərsə, hazırda enerji təhlükəsizliyi, inflyasiya, istehsal xərcləri və ərzaq təminatı kimi məsələlər hökumətlərin qərarlarına daha ciddi təsir göstərir. Xüsusilə Rusiyanın mayeləşdirilmiş təbii qazının üçüncü ölkələrə daşınmasının qadağan edilməsi və bəzi məhsulların idxalına məhdudiyyətlər bir sıra ölkələrin iqtisadi maraqlarına toxunduğu üçün onlar bu qərarların nəticələrini daha praqmatik qiymətləndirirlər. Diqqətçəkən məqamlardan biri də odur ki, Rusiyaya qarşı ən sərt mövqedən çıxış edən Fransa və Almaniya belə bəzi sanksiyaların tətbiqinə ehtiyatla yanaşırlar. Bu, Rusiyaya münasibətin dəyişməsi deyil, Avropa iqtisadiyyatının mövcud reallıqlarının nəzərə alınması deməkdir. Çünki sanksiyalar yalnız hədəf ölkəyə deyil, onları tətbiq edən dövlətlərin iqtisadiyyatına da müəyyən yük yaradır”.
B. Quliyev onu da qeyd etdi ki, Avropa İttifaqında sanksiyaların qəbulunun konsensus prinsipi ilə həyata keçirilməsi belə fikir ayrılıqlarını daha da qabarıq göstərir: “Cəmi bir və ya bir neçə üzv dövlətin etirazı bütün paketin qəbulunu dayandıra bilir. Bu isə Aİ daxilində vahid xarici siyasətin həyata keçirilməsinin nə qədər mürəkkəb olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Hesab edirəm ki, yaxın dövrdə Brüssel kompromis variant üzərində işləməyə məcbur olacaq. Çünki nə Rusiyaya qarşı təzyiq siyasətindən tam imtina ediləcək, nə də üzv dövlətlərin iqtisadi maraqları tamamilə gözardı olunacaq. Böyük ehtimalla, bəzi məhdudiyyətlər yumşaldılacaq, müəyyən sahələr üzrə istisnalar tətbiq ediləcək və nəticədə bütün üzv dövlətlərin razılığını təmin edəcək daha çevik sanksiya paketi hazırlanacaq. Bütün bunlar onu göstərir ki, Avropa İttifaqında siyasi həmrəylik qorunsa da, iqtisadi maraqlar getdikcə daha çox ön plana çıxır və gələcəkdə Rusiyaya qarşı qəbul ediləcək hər yeni sanksiya paketi əvvəlkilərlə müqayisədə daha çətin danışıqlar və kompromislər hesabına formalaşacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
