Son günlər ABŞ-ın nüfuzlu nəşrlərində Azərbaycana qarşı qarayaxma kampaniyası başlayıb. Əvvəl iki həftədə bir nəşr olunan bir biznes jurnalı “Forbes”də Evelina Oçab reallığı təhrif edən, birtərəfli və birmənalı Ermənistanın mövqeyini müdafiə edən məqalə dərc edib.
“Vaşinqton Post” qəzeti 6 gün ərzində Azərbaycana qarşı nə az, nə çox düz 3 məqaləyə səxavətlə yer ayırıb. Məlumdur ki, “Vaşinqton Post” ABŞ Dövlət Departamentinin qeyri-rəsmi mətbuat orqanıdır. “Vaşinqton Post” da Laçın yolu ilə bağlı ermənilərin tezislərinə uyğun məqalə yazırsa, deməli, həm də ABŞ Dövlət Departamenti belə istəyir. Bu, Azərbaycana qarşı məhz Dövlət Departamentinin sifarişi ilə aparılan kampaniya və təzyiq cəhdinin göstəricisi kimi başa düşülməlidir.
Qeyd edək ki, Azərbaycan prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev hər iki nəşrdəki qərəzli mövqeyi pisləyib. Bəs, bu nəşrlərdəki qərəzli yazılar ABŞ-ın Bakıya təzyiqi kimi izah edilə bilərmi? Vaxtilə Azərbaycanı da torpaqlarının işğalı ilə hesablaşmağa razı salmağa çalışan ABŞ niyə hələ də Azərbaycanın suveren ərazisində seperatçılara dəstək verir? Azərbaycanın bölgədə möhkəmlənməsi Vaşinqtonu narahat edirmi?
Bütün bu suallara cavab axtararkən unutmamalıyıq ki, ABŞ administrasiyasının “ikili oyun” siyasəti dünyada kifayət qədər məlum olan məsələdir və onun bəzən məntiqsiz sayılan addımlarında əslində qeyri-adi heç nə yoxdur. Ukraynada “sülhün təmin olunması” barədə aparılan açıq və gizli danışıqlar buna bariz nümunədir.
İkinci Qarabağ müharibəsindən dərhal sonra ABŞ-ın ermənipərəst mövqe tutması, “Türkiyə bölgədən uzaqlaşmalıdır”- kimi bəyanatlar səsləndirməsi yaxşı yadımızdadır. 2021-ci ilin fevralında Müdafiə nazirliyinin strukturlarından birində keçirilən müzakirələri və Qarabağın faktiki müstəqilliyini nəzərdə tutan - “Azərbaycan üçün Deyton sazişi” təklifini də unutmamışıq. Elə həmin ilin son günlərində prezident Baydenin imzaladığı “Milli müdafiə haqqında Qanun”da Azərbaycan əleyhinə yazılan böhtanlar və 2022-ci ilin ortalarına qədər rəsmi şəxslərin “Qarabağa status verilməlidir” - bəyanatları da yaxşı yadımızdadır.
Ukrayna müharibəsində Rusiyanın düşdüyü ağır vəziyyət onu Cənubi Qafqaz bölgəsindən uzaqlaşdırmaq imkanı yaratdı və ABŞ başda olmaqla qərb blokunun Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinə münasibətini dəyişdirdi. Onlar anladılar ki, bu məsələdə Azərbaycan ABŞ-ın ən yaxın müttəfiqi ola bilər. Bundan sonra status barədə bəyanatlara son verildi, rəsmi şəxslər bir daha “status” ifadəsini dilə gətirmədilər və Azərbaycanın haqlı mövqeyi dəstəklənməyə başlandı. Ötən ilin sentyabr ayından başlayaraq əvvəlcə ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri Sallivanın vasitəçiliyi ilə danışıqlar başladı. Sonra bu prosesə Dövlət katibi Blinken aktiv şəkildə qoşuldu. Rusiya mətbuatına sızdırılan, erməniləri ciddi şəkildə narahat edən və Valday forumunda Putinin deşifrə etdiyi, “Vaşinqton variantı” təklifi ortaya çıxdı.
Müşahidəçilər üçün qətiyyən sirr deyil ki, ABŞ və Avropa birliyi danışıqlarda Azərbaycanın haqlı mövqeyini müdafiə etsələr də problemin kökündən həllində qətiyyən maraqlı deyillər. Bu səbəbdən Qarabağ ermənilərinin hüquq və təhlükəsizliyinin təmin olunmasına beynəlxalq mexanizmlərin qoşulmasını istəyirlər. Bu barədə həm ABŞ rəsmiləri, həm də Şarl Mişel bəyanatlar səsləndiriblər. Məqsəd aydındır. Rusiya sülhməramlı kontingentini bölgədən çıxarıb onun yerinə qərbin heç olmasa müşahidəçi missiyasını Qarabağda yerləşdirmək. Bu addım qərbə həm bölgəyə daxil olmaq imkanı verər, həm də Azərbaycan üzərində təsir imkanlarını artıra bilər.
Təbii olaraq Azərbaycan bu təklifləri qətiyyətlə rədd edir. Qarabağ ermənilərinin hüquq və təhlükəsizliyinin Azərbaycan konstitusiyası və qoşulduğumuz beynəlxalq konvensiyalar əsasında təmin olunacağını bəyan edir. Nə qədər qəribə olsa da bölgədə qalmaq şərtilə Rusiya da bu mövqeni dəstəkləyir. Son Moskva görüşündən sonra Lavrovun verdiyi bəyanatda bu mövqe müəyyən mənada öz əksini tapmışdı. Ancaq Azərbaycanı nə Rusiyanın bölgədə qalmaq planları, nə də qərbin beynəlxalq mexanizmlərin Bakı-Xankəndi danışıqlarına cəlb olunması, sonrakı addımlar barədə düşüncələri qətiyyən qane etmir. Son günlər ABŞ mətbuatında dövlətimizin əleyhinə yer alan yazıların artmasının əsas məqsədi Azərbaycana təzyiqləri artırmaq və onu güzəştə getməyə məcbur etməkdir.
Yeri gəlmişkən, “Laçın dəhlizi” ilə əlaqədar yaranmış “problem”in Ermənistan tərəfindən BMT TŞ-nın müzakirəsinə çıxarması və buna Şuraya sədrlik edən ABŞ-ın “xeyir-dua” verməsi yuxarıda deyilənləri bir daha təsdiqləyir. İclasın gedişi, BMT TŞ üzvlərinin çıxışları son dövrlər yaranan çoxsaylı sualları cavablandırmaq imkanı verəcək. Kimin kim olduğu və hansı mövqeni müdafiə etdiyi bütün dünyaya nümayiş etdiriləcək.
Abutalıb Səmədov
