“Ermənistan məsuliyyətdən yayınmaq üçün kütləvi məzarlıqların yeri barədə ətraflı məlumat verməkdən imtina edir”. Bu barədə Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Haciyev “X”də paylaşım edib.
“Mülki şəxslərin və hərbi əsirlərin saxlandığı, qeyri-insani rəftara və işgəncələrə məruz qaldığı, öldürüldüyü və kütləvi məzarlıqlarda basdırıldığı Şuşa həbsxanası yaxınlığında 4 000 nəfər itkin düşmüş azərbaycanlının daha bir kütləvi məzarlığı müəyyən edilib”, - paylaşımda deyilir.
Qeyd edək ki, avqustun 1-15-dək aparılan qazıntı işləri nəticəsində Şuşa həbsxanası ərazisində 17 şəxsə aid olduğu ehtimal edilən insan qalıqları aşkarlanıb. Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının əməkdaşı Zaur İsmayılov qeyd edir ki, Prezident İlham Əliyevin komissiyanın qarşısına qoyduğu əsas məqsədlərdən biri itkin düşmüş şəxslərin sonrakı taleyinin müəyyən olunması və bu barədə onların ailələrinə məlumat verilməsidir: “İtkin düşmüş şəxslərin sonrakı taleyinin müəyyənləşdirilməsi dövlətimizin başçısının daim diqqət mərkəzində olub. Bu, xüsusilə Azərbaycan ordusunun 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı Zəfərdən sonra ön plana çəkilib. Dövlət Komissiyasının sədri Əli Nağıyevin təsdiqlədiyi tədbirlər planına əsasən, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə son dövrlərdə qazıntı-axtarış işləri nəticəsində fərdi və kütləvi məzarlar aşkarlanıb. Növbəti mərhələdə belə qazıntı işləri beynəlxalq ekspertlərin iştirakı ilə Şuşa şəhərindəki keçmiş həbsxana ərazisində həyata keçirilib. İyunun əvvəlində Şuşa həbsxanasının ərazisində dörd insan cəsədinin qalıqlarının aşkarlandığı məzarlığın yaxınlığında tədqiqat işləri aparılıb. Müəyyən olunub ki, bu ərazidə daha çox insan qalıqları dəfn edilib. Avqustun 1-15-dək aparılan qazıntı işləri nəticəsində Şuşa həbsxanası ərazisində 17 şəxsə aid ehtimal edilən insan qalıqları aşkarlanıb”. Onun sözlərinə görə, insan qalıqlarının aşkarlandığı məzarlıq Şuşa həbsxanasının ərazisində çirkab sularının yığılması üçün istifadə edilən quyu olub: “İşgəncələr nəticəsində vəfat edən əsir və girovlarımız xaotik və nalayiq vəziyyətdə həmin quyuya atılıb. Skeletlərin vizual müayinəsindən görmək olur ki, onlar üzüaşağı, başı aşağı, bükülmüş və qıc olmuş - müxtəlif formalarda dəfn olunublar. Hətta aşkarlanan altı nəfərə aid meyit qalıqlarının qarın nahiyəsində nal mismarları tapılıb. Çoxlarında kəsici-deşici alətlərlə zərbə yerləri mövcuddur və işgəncə yerləri açıq-aydın görünür”. Onun sözlərinə görə, Şuşa həbsxanasının ərazisində ümumilikdə yay ərzində 34 nəfərə aid insan qalıqları aşkar edilib: “Burada aşkarlanan insan qalıqlarının üzərindəki işgəncə izlərinə baxarkən bir daha Ermənistan tərəfinin beynəlxalq hüquq normalarına və konvensiyaların tələblərinə zidd hərəkət etmələri, onlara riayət etməmələri və heç bir tələblərə məhəl qoymayaraq insan hüquqlarının pozulması faktları əksini tapır”. İndiyədək isə kütləvi məzarlıqlar Ağdam rayonunun işğaldan azad olunan Sarıcalı kəndi ərazisində, Şuşa rayonunun Daşaltı kəndində, Xocavənd rayonunun Edilli kəndində, Xocalı rayonunun Fərrux kəndində, Füzuli rayonunun Yuxarı Seyidəhmədli kəndində, Kəlbəcərdə, Ağdamda və digər yaşayış məntəqələrində aşkarlanıb.
Azərbaycan tərəfi dəfələrlə Ermənistana Birinci Qarabağ müharibəsinə aid kütləvi məzarlıqların yerinin göstərilməsi barədə müraciət etsə də, hələ ki, bu məsələ öz həllini tapmayıb. 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə tikinti-quruculuq işləri aparılan zaman aşkarlanan kütləvi məzarlıqlar onu deməyə əsas verir ki, ermənilər bu cinayəti məqsədli şəkildə həyata keçiriblər. Bir daha qeyd edək ki, kütləvi məzarlıqlarda Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı itkin düşmüş hərbçilər, mülki şəxslər xüsusi amansızlıqla qətlə yetirilərək qazılmış quyularda kütləvi şəkildə basdırılıb. Amma bu vaxta qədər bunlarla bağlı ölkəmizə məlumat verilmir. Burada qeyd edək ki, Azərbaycana qarşı hərbi təcavüz zamanı Ermənistan tərəfindən bir çox beynəlxalq hüquq normaları, o cümlədən beynəlxalq humanitar hüququn tələbləri kobud şəkildə pozulub. Ümumilikdə azad edilmiş ərazilərimizdə bugünədək 500-ə yaxın insan qalıqları tapılıb. Ermənistan tərəfi isə kütləvi dəfn yerləri barədə məlumatları təqdim etməkdən boyun qaçırır. Buna baxmayaraq, hazırda aidiyyəti qurumlar tərəfindən Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı itkin düşmüş 4000-ə yaxın azərbaycanlının taleyinə aydınlıq gətirilməsi məqsədilə növbəti kütləvi dəfn yerlərinin aşkarlanması və müvafiq ekspertizaların aparılması istiqamətində işlər davam etdirilir. Ermənilərin əməllərinə gəlincə, bütün bunların kökündə irqçilik, ekstremizm, milli və dini zəmində nifrət yaymaq və faşist xisləti dayanır. Çünki müharibə qanunlarına və BMT konvensiyalarına görə, hər hansı sivil xalqı işgəncələrə məruz qoymaq qəti qadağandır. Aparılan araşdırmalar isə onu göstərir ki, erməni hərbi cinayətkarları Qarabağı işğalda saxladıqları zaman yalnız dağıtmaq, tarixi irsi məhv etmək, azərbaycanlı əsir və girovlara işgəncə verməklə məşğul olublar. Bütün dünyanın sivil və tərəqqipərvər qüvvələri, beynəlxalq təşkilatları bu reallıqlara göz yummamalı, özünü dünyaya sivil xalq kimi təqdim edən ermənilərin necə vəhşi olduqları və insanlıq əleyhinə yönəlmiş cinayətləri haqqında həqiqətləri bilməlidir. Şübhəsiz ki, torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi təkcə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası və məcburi köçkünlərin öz yurd-yuvalarına qayıtmasına deyil, eyni zamanda, illərlə erməni işğalçılarının insanlıq əleyhinə törətdikləri cinayətlərinin aşkarlanmasına səbəb olub. Artıq bunu bütün dünya sübut və faktlarla görür.
Tahir TAĞIYEV
