Azərbaycanın Qarabağdakı erməni sakinlərinin ehtiyaclarının qarşılanması üçün Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə etməklə yardım göstərmək təklifi hələ qüvvədə olsa da, qarşı tərəf bundan imtinaya davam edir. Amma ölkəmiz də Qarabağ bölgəsində yaşayan etnik erməni sakinlərinin bərabərhüquqlu vətəndaşlar kimi Azərbaycanın siyasi, hüquqi, iqtisadi və sosial çərçivəsinə yenidən inteqrasiyasında qərarlıdır.
Digər tərəfdən, Azərbaycan Qarabağda yaşayan erməni vətəndaşlarımızın təhlükəsizliyini, sağlamlığını və təminatını da öz üzərinə götürməyə hazırdır. Elə bu fonda da Ağdam-Xankəndi yolu ilə humanitar missiyanı reallaşdırmaq tam mümkündür.
Azərbaycan bu yoldan istifadəyə Qarabağ ermənilərinin reinteqrasiyasının başlanğıc nöqtəsi kimi baxır. Xatırladaq ki, münaqişədən əvvəl Bakı-Ağdam-Xankəndi-Şuşa avtomobil yolu və Bakı-Ağdam-Xankəndi dəmir yolu xətti Qarabağın inkişafında önəmli rol oynayırdı. Münaqişə dövründə dəmir yolu xətti sıradan çıxsa da, avtomobil yolu ilə gediş-gəliş tamamilə mümkündür. Məsələyə bu müstəvidən yanaşan Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev xarici diplomatların Ağdama səfəri çərçivəsində jurnalistlərə açıqlamasında maraqlı məqamlara toxunub: “Azərbaycan öz tərəfindən yollar qurduğu halda onlar yollara maneələr qoymağa davam edirlər. Bu gün bizim burada durduğumuz yer Bərdədən Xankəndiyə gedəcək yolun üzərində idi. Burada bir yol yox idi, yolu da məhv eləmişdilər”. H.Hacıyev bildirib ki, sovetlər zamanında Ağdam-Xankəndi yolu coğrafi, təbii olaraq nəqliyyat nöqteyi-nəzərindən ən uyğun, ən səmərəli yol kimi istifadə olunub: “Çünki bu, nəqliyyat xərclərini də çox aşağı salacaq yoldur, Qarabağ erməniləri üçün nə lazım olacaqsa, bu yolla çox rahat çatdırmaq mümkündür. Eyni zamanda onlar da bu yoldan istifadə edərək öz məhsullarını Azərbaycan bazarlarına çıxarmaq imkanı əldə edəcəklər. Lakin onlar bu yoldan istifadə etmək əvəzinə yoldan maneələr yaratmaqla məşğuldurlar. Bunu siyasi təbliğat məqsədi üçün istifadə edirlər. Azərbaycanın təklifi odur ki, bu yol Qarabağ ermənilərinin Azərbaycanın siyasi, iqtisadi, sosial sahəsinə reinteqrasiyasının başlanğıc nöqtəsi olsun. Təəssüf ki, onlar bundan imtina edirlər. Gördüyünüz kimi, buradan dəmir yolları da keçir. Bunların hamısı əslində onların həyatını asanlaşdırmaq, bu məsələnin siyasi yolla həll edilməsi və daha yaxşı iqtisadi və sosial imkanlar yaratmaq üçündür. Təəssüf ki, onlar yolun digər başında maneələr qoyublar ki, istifadə edilməsin”. Onu da bildirək ki, texniki cəhətdən Ağdam yolu ilə Xankəndiyə məhsul tədarük etmək daha əlverişlidir. Çünki həm bu yol daha qısadır və buna görə də daha ucuz başa gəlir, həm də ən yüksək beynəlxalq standartlara cavab verir. Yol üzərində müasir infrastruktur vasitələri mövcuddur və avtomobillərin sürətli hərəkəti üçün rahatlıq təmin olunub.
Bakı Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin (BQXK) vasitəsilə Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə etməklə Qarabağdakı erməni sakinlərə yardım göstərmək imkanının mövcud olduğunu bildirir. Ermənistan parlamentinin “Şərəf duyuram” fraksiyasının katibi Tiqran Abramyan qeyd edir ki Azərbaycan mövqeyində qətidir: “Seçim imkanları çox deyil. Azərbaycan Ağdam-Xankəndi marşrutunun istismarına ya Ermənistan hakimiyyətinin dəstəyi, ya susması, ya da Qarabağla bağlı məsələlərdən özünü kənarda qoyması nəticəsində razılıq alıb. Bu, Azərbaycana "yaşıl işıq" yandırılması və bu marşrutun hansısa mərhələdə aktivləşdirilməsinə gətirib çıxarıb. Bütün hallarda Azərbaycan hansısa prosesə başlayır və bu da, təbii ki, erməni maraqlarına uygun gəlmir". Azərbaycan bəyan edir ki, Ermənistanın siyasi rəhbərliyinin yüklərin daşınması üçün yalnız Laçın yolunun üzərində dayanması məsələnin bilərəkdən siyasiləşdirilməsi və təbliğat kimi istifadə edilməsi məqsədi daşıyır. Çünki həqiqətən də söhbət humanitar yükdən gedirsə, yüklərin hansı yoldan istifadə edilməklə və haradan gəlməsinin nə əhəmiyyəti var? Beləliklə, Azərbaycan hökuməti Qarabağın erməni sakinlərinin ehtiyaclarını operativ şəkildə qarşılamağa hazır olduğunu bəyan edib, o cümlədən ərzaq, dərmanlar və digər humanitar yüklərin daşınması üçün Ağdam-Xankəndi yolunu təqdim edib. Bu, həm də Qarabağın erməni sakinlərinin Azərbaycana reinteqrasiyası üçün zəruri və qaçılmaz addımdır. Beynəlxalq ictimaiyyət, eləcə də beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmət edən istənilən dövlət Azərbaycanın öz milli təhlükəsizliyini və ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün gördüyü zəruri tədbirləri qəbul edir. Azərbaycanda yaşayan bütün milli azlıqların hüquqlarının və təhlükəsizliyinin qorunmasına Konstitusiya və qanunlarla təminat verilir. Etnik ermənilərə də Azərbaycanın qayda-qanunlarına tabe olmaq üçün seçim hüququ təklif olunub. Qeyd edildiyi kimi isə, bu fonda Ağdam-Xankəndi yolundan humanitar məqsədlər üçün istifadə olunması inteqrasiya prosesini sürətləndirər və sülh müqaviləsinin imzalamaması üçün Ermənistanın başqa bəhanəsi qalmaz.
Samirə SƏFƏROVA
