Rusiya və Ermənistan arasında münasibətlərin inkişafının yaxın tezlikdə daha dramatik xarakter alacağı artıq şübhə doğurmur. Hər halda, İrəvanın Moskvanın iradəsi əleyhinə çıxması bunu şərtləndirən əsas səbəblərdən bir hesab olunur.
Belə bəlli olur ki, Ermənistanın addımları Rusiyada ciddi narazılıq yaratmaqda davam edir. Bunu Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovun “Tsarqrad” kanalına müsahibəsində dedikləri də təsdiq edir.
Lavrov qeyd edir ki, Ermənistan öz ərazisində Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) missiyasını yerləşdirmək məsələsini hələ də uzadır: “Halbuki, Ermənistan öz ərazisində Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının missiyasını yerləşdirsəydi, bundan udardı. KTMT missiyasının Ermənistanda yerləşdirilməsi ilə İrəvan daha sabit vəziyyət əldə edərdi. Biz 2022-ci ilin yanvarında Qazaxıstanda olduğu kimi KTMT üzvü Ermənistana kömək etməyə hazır idik. 2022-ci ilin payızında təşkilatın İrəvanda keçirilən sammitində erməni müttəfiqlərimizin müraciətinə uyğun olaraq KTMT-nin müşahidəçi missiyasının Ermənistan ərazisində yerləşdirilməsinə dair sənəd hazırlanıb. Sənəd xarici işlər nazirləri səviyyəsində tam razılaşdırılıb. Sonra son anda sammitin özündə erməni dostlar onun qəbulunu təxirə salmağı xahiş etdilər. İndiyə qədər o, kağız şəklində qalır və reallaşa bilmir. Əgər İrəvan artıq razılaşdırılmış sənədi təsdiqləyib imzalasaydı və sənəd qüvvəyə minsəydi, əminəm ki, Ermənistan bu qərardan faydalanıb daha sabit vəziyyətə düşəcəkdi”. Sergey Lavrov bir məsələdən də narazılıq edib ki, Qərb metodik olaraq Rusiya Federasiyasının postsovet məkanında ən yaxın müttəfiqlərini Moskva ilə əlaqələrinə görə çox narahat vəziyyətə salmağa çalışır. O, ölkəsinin ABŞ-ın Ermənistana “rusları öz ərazisindən qovmaq” və təhlükəsizliyə kömək etmək təklifini açıq təxribat kimi qiymətləndirdiyini söyləyib. Məsələnin maraqlı tərəflərindən biri odur ki, İrəvan Kremlin bu narazılıqlarını nəzərə almır. Məsələn, KTMT müşahidə missiyasının ərazisinə gəlişinə əngəl yaradan Ermənistan Avropa İttifaqının analoji missiyasının say tərkibinin artırılmasını istəyir. Xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan bildirir ki, Ermənistan Azərbaycanla beynəlxalq sərhədlərində Avropa İttifaqının mülki missiyasının yerləşdirilməsini, onların sayının artırılmasını təhlükəsizliyin təmin olunması, eləcə də Cənubi Qafqazda sülhün və sabitliyin təşviqi üçün dəyərli, effektiv alət kimi görür. Təbii ki, hadisələrin bu səpkidə inkişafı Kremli qane etmir və İrəvana təzyiqlər artır. Müxalif “Hayastan” blokundan olan deputat Armen Rüstəmyan bildirir ki, belə vəziyyətdə Ermənistan Rusiya ilə Qərb arasında mübarizə meydanına çevrilib. O qeyd edir ki, hər iki güc Ermənistan hakimiyyətini onun yanında olmağa məcbur edir: “Ermənistan faciəli situasiya ilə üzləşib. Biz bunu görürük”.
Yaranmış durumda daha bir məsələ silahla bağlıdır. Ermənistanın xarici işlər nazirinin müavini Mnatsakan Safaryan qeyd edir ki, ruslar onlara silah tədarükünü də dayandırıb: “Rusiya bizə vəd etdiyi və pulunu ödədiyimiz silahları verməyib". Onun sözlərinə görə, silahların əldə olunması istiqamətində işlər davam etdirilir. Safaryan silahların niyə təhvil verilmədiyinin səbəbini açıqlayıb: "Bununla bağlı məsələyə müvafiq tərəf, yəni Rusiya Müdafiə Nazirliyi aydınlıq gətirməlidir". Qeyd edək ki, daha əvvəl ölkənin Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan da Rusiyanın vəd verdiyi silahların Ermənistana çatmadığını bildirmişdi. Bu durmda bəlli olub ki, Fransa prezidenti Emmanauel Makron Ermənistana silah-sursat, hərbi texnika, xüsusilə də hava hücumundan müdafiə vasitələrinin verilməsinə göstəriş verib. İlkin mərhələdə Parisin İrəvana 50 zirehli transportyor və "Mistral" hava hücumundan müdafiə raket sistemləri verməsi nəzərdə tutulur. Bu hal onu göstərir ki, İrəvan Kremllə hərbi müstəvidə də bağları qoparıb Qərbə üz tutur. Ermənistan Respublikaçılar Partiyasının idarə heyətinin üzvü Eduard Şarmazanov bu halda İrəvanın problem yaşayacağını deyir: “Qərblə flört etmək, Rusiyanı təhlükə saymaq, Aİ-dən Ermənistana müşahidəçilər gətirmək, amma eyni zamanda Rusiyadan da silah gözləmək nə dərəcədə normaldır? Paşinyan rejimi Ermənistan və Rusiyanın dövlət maraqlarına qarşı türk-Soros antitəbliğatını davam etdirir. İndi xarici işlər nazirinin müavininə daha bir antirusiya dozası təqdim etmək və Rusiya silahlarının hələ Ermənistana çatmadığını söyləmək səlahiyyəti verilib. Birincisi, KTMT sammitində hərbi-texniki yardım almaq məsələsini rədd etməklə Rusiya silahlarından imtina edən Nikol idi. Həmin Nikol, hərbi texnikaya dəstək də daxil olmaqla, KTMT təlimlərindən imtina etdi. Üstəlik, Nikol Rusiyanın hərbi mövcudluğunu təhlükə adlandırıb. Başa düşmürəm, onlar dəli olublar? Onlar Rusiyanı təhlükə hesab edir, Aİ-dən müşahidəçilər çağırır, Qərblə birlikdə Rusiyanı regiondan çıxarmaq istəyirlər və hələ də Rusiya silahlarının tədarükünü gözləyirlər. Bizə nə üçün silah versinlər? Sonda Əliyevə təslim edək ki, Bakıda paradda göstərsin? İndi desəm, yenə deyəcəklər ki, keçmişi xatırladıram, amma həmin Rusiya əvvəllər bizə 50 min ton silah-sursatı pulsuz verib, “İsgəndər”ləri münasib qiymətə satıb”.
Tahir TAĞIYEV
