Azərbaycanın təmkinli gedişləri,diplomatik müstəvidə atdığı addımlar ermənistanın son dövrlərdə Fransaya olan ümidlərinin tamamilə sarsılmasına gətirib çıxarıb.
Bu barədə danışmazdan öncə xatırladaq ki, son aylarda, xüsusilə də ötən ilin 30 noyabrında Fransa Milli Assambleyasının Ermənistana dəstək ifadə edən, Azərbaycana qarşı sanksiyalara çağıran qətnaməni qəbul etməsindən sonra Bakı və Paris arasında münasibətlər gərginləşib. Sözügedən qətnamə bir müddət öncə Fransa Senatında qəbul olunmuşdu. O zaman Azərbaycan Fransaya nota vermişdi.
Bundan əlavə o da bəllidir ki, 2021-ci ilin dekabrından Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh danışıqları, əsasən, Avropa İttifaqının vasitəçiliyi ilə aparılırdı. Lakin ötən ilin sonlarından bu proses dayanıb. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev yerli telekanalara müsahibəsində bu xüsusda aşağıdakıları qeyd edib: “Bildiyiniz kimi, dekabrın 7-də növbəti görüş planlaşdırılmışdı. Bizə bəyan edildi. Amma biz buna etiraz etdik. Çünki biz Fransa tərəfinin addımlarından sonra onları bu formatda görmürük. Ona görə biz 7 dekabr formatını dəstəkləmədik”. Bundan əvvəl Brüsseldə Avropa İttifaqının vasitəçiliyi ilə keçirilən son görüşdə Fransa prezidenti də iştirak etmişdi. Azərbaycan rəsmiləri hesab edirlər ki, Fransa bu məsələdə bitərəf yox, Ermənistanın mövqeyindən çıxış edir. Mövcud vəziyyətdə Ermənistan Fransanı əsas himayədarı kimi görməyə başlamışdı. Lakin İrəvanda Fransa Milli Assambleyasının spikeri Yael Bron-Pivenin erməni həmkarı Alen Simonyanla birgə keçirdiyi mətbuat konfransında səsləndiidiyi fikirlər ermənilərin yenə yanlış mövqedə olduğunu göstərdi. Bron-Pive Qarabağdakı vəziyyəti şərh edərkən deyib: “Qarabağın regionda hansı statusa malik olması məsələsini Fransa həll etməməlidir. Bizim mövqeyimiz çox dəqiqdir. Bu mövqeyə uyğun olaraq biz buğun Qarabağın müstəqilliyini tanımamışıq və statusu Fransa müəyyən etməməlidir. Bu məsələni beynəlxalq hüquq çərçivəsində müxtəlif xalqlar, o cümlədən münaqişə tərəfləri həll etməlidir”. Ermənistanın “armenianreport” portalı bu yanaşmanı Azərbaycanın növbəti qələbəsi hesab edir: “Görünür, Qarabağın müstəqilliyinin tanınması məsələsində rəsmi Parisin könlü yoxdur və biz tamamilə fərqli, əks proseslər müşahidə edirik. Fransa Milli Assambleyasının rəhbəri Yael Braun-Pive İrəvana səfər edib, orada Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyanla görüşüb və bir sıra tamamilə yersiz, şokedici açıqlamalar verib. Bu xanım Ermənistanda olarkən Azərbaycanı sevindirməyi də bacarıb. Onun “Qarabağın regionda hansı statusa malik ola biləcəyinə Fransa qərar verməməlidir” ifadəsi olduqca məyusedicidir. Bu, çıxış siyasi ikiüzlülüyün zirvəsidir. Ötən il Fransa Milli Assambleyası “Avropa və (Yaxın) Şərqin erməni xalqının və xristian icmalarının müdafiəsi haqqında” qətnamə qəbul edib. Bu qətnamədə Qarabağ münaqişəsinin yekun və təcili həllinə xüsusi diqqət yetirilib. Onun müstəqilliyini tanınmasına 188 deputat lehinə, 3-ü əleyhinə səs verib. Bundan əlavə, ötən il noyabrın 25-də Fransa Senatı böyük səs çoxluğu ilə Qarabağın müstəqilliyini tanıyan qətnamə qəbul edib. Yuxarıda göstərilənlərin hamısını nəzərə alaraq, Yael Bron-Pivenin bu addımını, bu çıxışlarını necə başa düşmək olar? Fransanın siyasi manevrlər adı altında Qarabağın və erməni xalqının maraqlarına etinasızlıq göstərməsi kimi. Biz indi Bakı mediasında belə bir xəbər görürük ki, Azərbaycanın Fransadakı səfiri Leyla Abdullayeva etimadnaməsini Fransa prezidentinə təqdim edib. Emmanuel Makron onun etimadnaməsini qəbul edərək bildirib ki, Fransa Azərbaycana dost ölkədir. Bu doğrudur, yoxsa Azərbaycan mətbuatının şişirtməsi? Bunu deməliyik: Fransadan heç bir təkzib olmadı. Üstəlik, biz gördük ki, Qarabağın müstəqilliyinin tanınması məsələsində rəsmi Parisin tarixi sıçrayış etməyə könlü yoxdur”.
Erməni ekspert Suren Surenyants da eyni mövqeni sərgiləyir. O hesab edir ki, burada İrəvanın da üzərinə böyük məsuliyyət düşür: “Ermənistan hakimiyyəti Fransa Milli Assambleyasının sədri Yael Braun-Pivenin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətinin ölkə üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən səfərini çox diqqətsiz təşkil edib. Yael Braun-Pive isə İrəvanda iki diqqətçəkən bəyanatla çıxış etdi: Laçın yolunun bağlanması ilə əlaqədar Azərbaycana qarşı sanksiyaların tətbiqi məsələsindən danışarkən o, “problemin sülh vasitəsilə həlli yolları tükənməyib”, Qarabağın müstəqilliyinin tanınmasına gəlincə isə “Paris bunu beynəlxalq hüquq normaları əsasında etmir” dedi. Nəticədə İrəvan səfəri zamanı bizimkindən daha çox Azərbaycanın xarici siyasət arsenalında istifadə oluna biləcək bəyanatlar səslənib. Bu, bizim diplomatiyamızın, xarici siyasətimizin keyfiyyəti məsələsidir. Qarabağın statusundan danışılır və Qərbin Azərbaycana qarşı heç bir sanksiya tətbiq etməyəcəyinə dair aydın mesaj verilir. Bir neçə aydır ki, Ermənistanda mövcud hakimiyyət tərəfindən idarə olunan “Qərb seqmenti” cəmiyyətimizə vaxtaşırı saxta gündəm gətirir: deyir ki, əgər biz xarici siyasət oriyentasiyamızı dəyişsək, bu, Qarabağ probleminə müsbət təsir göstərəcək. Onlar deyirlər ki, Qərb təhlükəsizlik məsələlərində bizə dəstək verməyə hazırdır. İrəvan Rusiyanın imicini pisləşdirir və Qərbi xilaskar kimi təqdim edir. Spikerin səfəri və verdiyi bəyanatlar kontekstində isə biz reallığı, yəni qərbpərəstlərimiz tərəfindən hazırlanmış saxta gündəmlə məşğul olduğumuzu gördük”. Politoloq səfər nəticəsində cəmiyyətdə müəyyən antifransa ovqatının yaranacağını istisna etmir: “Amma Ermənistanla Fransa arasında həmişə xüsusi münasibətlər olub. Və bu gün Ermənistanda aparılan daimi antirusiya əhval-ruhiyyəsi rəhbərliyin günahıdır. Bu, bizim hakimiyyət orqanlarının yanlış siyasətinin nəticəsidir, çünki hökumətimiz öz fəaliyyətsizliyini gizlədir. Bu və ya digər ölkəyə hansısa missiyanı həvalə edir. Təbii ki, bu ölkələrin birinci şəxslərindən heç biri hakimiyyət orqanlarına problemin həllinə dair söz vermir. Ermənistan hökuməti məsuliyyəti başqa ölkələrin üzərinə atmamağı öyrənməlidir”. Ermənistanın “Hetq” nəşri isə diqqəti buna yönəldir ki, İrəvanda rəsmi səfərdə olan Fransa Milli Assambleyasının sədri Yael Braun-Pivenin nümayəndə heyətinin tərkibində deputat Ann Jenete də olub. Fransanın erməni dairələri və ermənipərəst siyasətçiləri Azərbaycanla münasibətlərdə Jeneteni tənqid edirlər. Qeyd olunur ki, Jenete Fransanın 11-ci seçki dairəsinin deputatıdır, Ermənistan da daxil olmaqla 49 ölkədə Fransadan kənarda yaşayan fransızları təmsil edir: “13-17 noyabr 2021-ci il tarixlərində “Ermənistan-Fransa” dostluq qrupu çərçivəsində Ann Jenetenin İrəvana səfəri qalmaqala görə ləğv edilib. Səfərdən bir neçə gün əvvəl, noyabrın 9-da Ermənistan 44 günlük müharibədə ölmüş hərbi qulluqçuların xatirəsini yad edərkən Azərbaycanın Parisdəki səfirliyi Fransa siyasətçiləri və iş adamları üçün Qarabağın işğaldan azad edilməsinin 1-ci ildönümünə həsr olunmuş nahar-debat təşkil edib. Səfirliyin “Facebook” səhifəsində şam yeməyi ilə bağlı yazı “Qələbə günü”, “Qarabağ Azərbaycandır” həştəqi ilə müşayiət olunur. “Qarabağ sülh vaxtında: ümidlər və çətinliklər. Fransanın rolu nədir?” başlıqlı şam yeməyinə Ann Jenete də qatılıb. O, “Twitter”də Azərbaycanın Fransadakı səfirinin yanında foto yerləşdirərək yazıb ki, Fransa sülh üçün çalışmalıdır və parlament diplomatiyası buna töhfə verə bilər”. Nəşr qeyd edir ki, Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyən diplomatın Ermənistana gələn nümayəndə heyətinin tərkibində olması İrəvanın fiaskosudur.
Nahid SALAYEV
