Ermənistan hazırda Laçın yolunda yaranmış vəziyyətin səbəblərini və əsil məqsədlərini dünya miqyasında tam tərsinə təqdim etməyə çalışsa da, Azərbaycan Prezidentinin strategiyasını dəyişmək və yavaşıtmaqgücündə deyil. Prezident Əliyevin Laçın yolu strategiyası dəqiqdir, çoxmərhələli və çox hədəfli xarakter daşıyır.
Bu günlərdə Prezident Əliyevin televiziyalara müsahibəsində Laçın yolundakı aksiyanın başa çatacağı ilə bağlı söylədiyi fikirlər bir daha sübut etdi ki, Laçın yolu strategiyası sistem xarakterlidir və nədən başlayıb harada qurtarmaq məntiqinə möhkəm əsaslanır. Bizim Prezidentin "qanunsuz istismar edilən yataqlarımıza ekoloqların sərbəst çıxışına qədər aksiya davam edəcək" bəyanatı qarşı və maraqlı tərəflərə də dəqiq və təsirli mesajlar vermək gücünə malikdir. Əliyevin bəyanatı Xankəndi ətrafındakı yataqların Ermənistan tərəfindən qanunsuz istismar edildiyini bir daha təsdiqləyir, ekoloqların aksiyasının dinc və məqsədyönlü xarakter daşıdığını sübut edir, Azərbaycanın Xankəndi də daxil öz əraziləri üzərində suveren hüquqlarını bərpa etmək iradəsindən dönməz olduğunu və bunun yalnız dinc üsullarla həyata keçirilməsində maraqlı olduğunu nümayiş etdirir.
Əliyevin 2020-ci ilin 10 noyabrından başlayaraq həyata keçirdiyi Laçın yolu strategiyası bir neçə aydın mərhələdə özünü göstərir və bu mərhələlər Əliyevin ümumən Qarabağ strategiyasında olduğu kimi Laçın strategiyasının da dəqiqliyini təsdiqlıyir. Laçın yolu strategiyasının ilk mərhələsi ermənilərin Xankəndinə gedişini Laçının içindən şəhərin kənarına uğurla çıxarmaqdan ibarət oldu. Əliyev bu mərhələdə 10 noyabr sənədinin xəttinə tam uyğun siyasət apardı, Azərbaycanın razılaşmaların icrasına sadiqliyini təsdiqlədi, Laçından yan keçən yolun öz payımıza düşən hissəsinin tikintisini qısa müddətdə həyata keçirdi, üstəlik dünyaya sübut etdi ki, Ermənistan bu məsələdə də oyunpozanlıq edir və Əliyev Laçından yan keçən yeni yolun çəkilişini sözün həqiqi mənasında Ermənistanın "başına döyə-döyə" onu məcbur etdi. Obyektiv dünya müşahidəçiləri gördülər ki, Ermənistan burada da səmimi deyil və yeni Laçın yolunun çəkilişini mümkün qədər gecikdirməyi hədəfləyib.
Laçın yolu ilə bağlı Prezident Əliyevin strategiyasının hələlik ikinci mərhələsindəyik. Əvvəlki mərhələ kimi bu mərhələdə də Əliyevin siyasəti müstəsna qaydada 10 noyabr sənədinin normalarına söykənir və öz hüquqi legitimliyini məhz bu sənəddən alır. Laçın yolu strategiyasının 2-ci mərhələsi Ermənistanın bu yolu Azərbaycanın suverenliyinə qarşı çevirmək siyasətini dayandırmağa yönəldilib və təhlillər göstərir ki, Laçın yolu strategiyasının 2-ci mərhələsi də şəraitə uyğunluğu və nəticəyönümlülüyü ilə diqqət çəkir. Bir aydan çoxdur davam edən Laçın yolu aksiyaları ətraflnda Ermənistanın apardığı "blokada və humanitar böhran yaratmaq" təbliğatlarına bəzi dünya qüvvələri uysalar da, Ermənistanın bu şoular üzərində həlledici uğur şansları yoxdur. Bu mənada Fransa kimi bəzi ölkələrin Laçın yolunda baş verənləri "ermənilərin blokadası" adlandırması erməni lobbisinin saxta əl işi kimi diqqəti cəlb edir və real əsaslardan məhrumdur.
Ermənistanın Laçın yolundakı vəziyyətlə bağlı müzakirələri Bakı-Xankəndi müstəvisinə keçirmək taktikasının da uğursuzluğu göz qabağındadır. Paşinyanın və parlament sədri Simonyanın bununla bağlı açıq çağırışları da ciddi qarşılanmadı. Əslində Xankəndidə hər şeyi, o cümlədən yataqların qanunsuz istismarını idarə edən Ermənistan rəhbərliyinin "yaxasını kənara çəkmək" planı iflas oldu. Ermənistanın məqsədi bu idi ki, Bakı ilə Xankəndi arasında "Laçın yolunun blokadası və onun humanitar nəticələri" adlı müzakirə başlatsın və ardınca da dünyada "Azərbaycan Xankəndi ermənilərini məhv edir" kimi qondarma təbliğatları daha da gücləndirsin. Bu plan da baş tutmadı. Hamı üçün aydındır ki, Laçın yolunda hazırda baş verənlər Bakı-Xankəndi məsələsi yox, məhz Azərbaycan -Ermənistan münasibətləri kontekstində gedən prosesdir. Çünki Xankəndi ətrafındakı yataqların qanunsuz istismarı birbaşa Yerevandan idarə olunur, əsas talançılar isə Ermənistan hakimiyyəti və Vardanyanın klan-mafiya qruplaşmasıdır. Əliyevin əsas məqsədlərindən biri isə məhz Ermənistanın Qarabağda qanunsuz hərəkətlərinin qarşısını almaqdır.
Əliyevin Laçın yolu strategiyasının mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun Rusiya sülhməramlılarının missiyasına qarşı yox, məhz Ermənistanın qanunsuz fəaliyyətlərinə qarşı çevrilməsidir. Aksiyaçıların sülhməramlılarla ölçü-biçili davranışları və indiyədək heç bir fövqəladə insidentin baş verməməsi bunun sübutudur. Ancaq əksinə, aksiyalar başlayandan Ermənistan hakimiyyəti ilə sülhməramlıların, ümumən Ermənistan-Rusiya münasibətlərində dramatik sürprizlərin şahidi olmaqdayıq. Ermənistan rəsmiləri "Sülhməramlıların fəaliyyəti bizi narahat edir, rus ordusu təhlükə mənbəyidir, KTMT təlimləri bizi Azərbaycan və Türkiyə kimi təhlükələrlə üz-üzə qoyur" kimi bəyanatlar səsləndirdilər ki, bunlar Ermənistan rəhbərliyinin spontan hərəkətlərindən və dəqiq strategiyaya malik olmadığından xəbər verir. Dəqiq desək, Əliyevin Laçın strategiyasının çox hədəfli xüsusiyyəti bu məqamda da özünü göstərir. Azərbaycan bir tərəfdən Laçın yolundan antihumanitar məqsədlərlə istifadənin qarşısını alır, bir tərəfdən yataqların qanunsuz istismar prosesini durdurur, bir tərəfdən 10 noyabr sənədinə uyğun siyasət apardığı üçün Rusiya ilə hərbi və siyasi münasibətlərin pozulmasına imkan vermir, digər tərəfdən isə özünün düzgün taktikası ilə Ermənistan rəhbərliyini Rusiya ilə münasibətlərdə yanlış addımlara və bəyanatlara sövq edə bilir. Laçın yolunda dinc aksiyalar başlayandan Yerevanda anti-Rusiya hərəkatının kəskinləşməsi təsadüf deyil və Əliyevin Laçın strategiyasının 2-ci mərhələsinin də çoxsaylı hədəflərə tuşlanmış uğur potensialının göstəricisidir.
Aydın QULİYEV
