Prezident İlham Əliyev yerli televiziya kanallarına müsahibəsi zamanı Praqa görüşü barədə sualı cavablandırarkən deyib ki, indi faktiki olaraq Üçüncü Dünya müharibəsi gedir, kim bunu necə adlandırır adlandırsın:
“Bu münaqişəyə qoşulan ölkələrin sayına baxsaq görərik ki, bu, faktiki olaraq Üçüncü Dünya müharibəsidir, amma yeni üsulla aparılır, Birinci Dünya müharibəsindən də, İkinci Dünya müharibəsindən də fərqlənir. İndi üstündən 80 il keçib. Ona görə əlbəttə ki, Təhlükəsizlik Şurasında yeni üzvlər olmalıdır. Mən hesab edirəm ki, mütləq bir daimi yer müsəlman ölkəsi üçün ayrılmalıdır və bunu İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı özü müəyyən etməlidir, o seçim etməlidir ikiillik, ya üçillik rotasiya prinsipi əsasında. Bir yer də Qoşulmama Hərəkatına verilməlidir və orada sədrlik edən ölkə, - indi mən Azərbaycanı demirəm, bizim sədrliyimiz bu il başa çatır, - yəni sədrlik edən ölkə, o daimi yerdə olmalıdır, əgər veto hüququ qalacaqsa, onda o yeni iki üzvə də veto hüququ verilməlidir. Çünki Qoşulmama Hərəkatında cəmləşən ölkələrin sayı 120-dir. Dünya qütbləşib və qarşıdurma dərinləşir. Qərblə Rusiya arasında uçurum dərinləşəcək, mən belə görürəm. Müharibənin nəticələri, əlbəttə ki, buna təsir edəcək, müharibə başa çatandan sonra. Amma bu qarşıdurma və inamsızlıq uzun sürən bir prosesdir. Bu boşluq, təbii ki, bu vakuum ola bilməz. Kim ola bilər burada güc mərkəzi? Mən hesab edirəm, Qoşulmama Hərəkatının və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının bir üzvü”.
Ölkə başçısı Qərb-Rusiya qarşıdurmasında hansı ölkənin güc mərkəzi ola biləcəyini nəzərdə tuta bilər?
Siyasi şərhçi Tofiq Abbasov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Prezident bu kontekstdə heç bir ölkənin adını çəkmədi: “ Sadəcə dedi ki, bütün məsələlərin hamısının həlli kollegial formada olmalıdır. İslam birliyindən hər hansı ölkə Təhlükəsizlik Şurasının üzvü olacaqsa, o ilk növbədə məşvərət yolu ilə müəyyən ediləcək. Digər tərəfdən də rotasiya metodu orda istifadə olunmalıdır. 3 və ya 4 il bir ölkə, sonra onu başqası əvəz edəcək. Faktiki olaraq, müsəlman dünyasının öz liderləri var. 10-a yaxın ölkə bu konfiqurasiyada özünü mükəmməl, bütöv bir dövlət kimi təsdiq edib. Onların hamısının arasında təmaslar var. Digər tərəfdən də biz həm ölkə olaraq, həm də müsəlman dünyasının bir parçası olaraq hiss edirik ki, belə gedişlərin son dərəcə böyük əhəmiyyəti var. Həmçinin Qoşulmama Hərəkatı artıq təşkilat kimi BMT - nin Təhlükəsizlik Şurasında təmsil olunmalıdır. Çünki BMT - nin özündən sonra ikinci böyük bir nüfuzlu təchizatdır və 120 dövləti öz sıralarında birləşdirir. Fəaliyyət prinsipləri də hamısı bandon prinsiplərinə söykənir. Şəffaf və sağlam meyarları özündə ehtiva edir. Hərəkatın özü birlik kimi gərək təmsil olunsun. Prezident çox müdrikcəsinə bu məsələni təsvir etdi və özünü kənara çəkmədi. Əksinə, əgər bu məsələlər öz həllini tapacaqsa müvafiq qurumlar, təşkilatlar, Qoşulmama Hərəkatının özü gərək bir alqoritm cızıb işləsin, onların proseslərdə olan iştirakı və yeni təyinatlarla özlərini doğrultsunlar. Mənə elə gəlir ki, bir çox ölkələr oyanış dövrlərini yaşayıblar, kifayət qədər özlərini əmin hiss edirlər. Özlərinin hər şeyləri var. Ona görə də Azərbaycan dövlətinin bu kontekstdə münasibətli yanaşması son dərəcə proqmativ və rasionaldı. Nizam artıq çökür. Cavabdeh dövlətlər bu prosesə barmaqarası baxırlar. Əminəm ki, bu prosesdə Azərbaycanın həm rolu, həm iştirakı olacaq, həm də bizim durmadan artan nüfuzumuz göstərir ki, biz islahatpərəst qüvvə kimi özümüzü təsdiq edə bilmişik”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
