Azərbaycanda siyasi partiyaların fəaliyyətinin qadağan olunduğu hallar müəyyən edilir. Prezident İlham Əliyev “Siyasi partiyalar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununu təsdiqləyib. Yeni qanuna əsasən, siyasi partiyaların aşağıdakı məqsədlə təsis edilməsinə və fəaliyyətinə yol verilmir:
- Siyasi partiyanın dövlət qeydiyyatına alınmadan fəaliyyət göstərməsinə yol verilmir.
- Siyasi partiyanın qərargahı Azərbaycan Respublikasında yerləşməlidir. Siyasi partiya fəaliyyətini Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində həyata keçirə bilər.
- Siyasi partiyanın bütün xalqın adından danışmaq və bütün xalqın adından müraciət etmək hüququ yoxdur.
Sıralamada başqa qadağalar da nəzərdə tutulur. Yeni qanunda diqqət çəkən məqamlardan biri siyasi partiyalara bütün xalqın adından danışmaq və müraciət etmək hüququnun olmamasıdır. Etiraf edək ki, ölkədə fəaliyyət göstərən və radikal müxalifəti təmsil edən bir çox siyasi partiyalar xalqın adından çox danışırlar. Yeni qanunun qəbulundan sonra bu vəziyyət necə tənzimlənəcək? Partiyalar bu qadağaya əməl edəcəklərmi?
Cümhuriyyət Xalq Partiyasının sədri Bədrəddin Quliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Siyasi partiyalarla bağlı yeni qanunun qəbul edilməsi ilə Azərbaycanda yeni siyasi dönəm başlayır: “Qanunun tələblərinə uyğun olaraq, bir çox məsələlərə qadağa qoyulur. Siyasi partiyalara bütün xalqın adından müraciət etmək hüququ verilmir. Xalqın adından danışmaq səlahiyyəti Prezidentə verilir. Seçki orqanlarda təmsil olunanlar öz seçiciləri adından danışa bilər. Partiya sədrləri isə öz üzvlərinin və tərəfdarlarının adından müraciət etməyə öyrəşməlidir. Bununla partiyalar öz ideologiyaları üzərində daha çox dayanmalı olacaqlar ki, daha çox adama xitab etmək kimi hüquq əldə etsinlər. Əslində partiyaların inkişafı üçün yeni mühit başlayır. Bununla əlaqədar olaraq nəzarət mexanizmi olacaq. Əməl etməyən, qanunun tələblərinə cavab verməyən partiyaların fəaliyyəti dayandırılacaq. Siyasi partiyalar artıq bu gündən fəaliyyətlərini həmin qanunun tələblərinə uyğun qurmalıdır. Hesab edirəm ki, bir çox partiyalar birləşəcək. İdeoloji baxımdan yaxın olan partiyalar təmərküzləşə biləcəklər. Bundan sonra partiyalar yalnız ad kimi görsənməyəcək. Həm də ciddi siyasi fəaliyyət göstəməyə məcbur olacaqlar. Bu qanun yeni bir siyasi mədəniyyətin formalaşmasına stimul verəcək. Hər bir partiya qanunun aliliyinə əməl etməyə borcludur. Qanun uzun müddət ictimai müzakirədə olub, razılaşmayanlar iradlarını bildirib. Qüvvəyə minəndən sonra xalqın adından müraciət etmək həm də qanun pozuntusu olacaq”.
Yeni qanundan əlavə, Konstitusiyamızda da belə müddə var. Xalq konstitusiya hüququnun əsas subyektlərindən biridir. Xalqın subyekt olmasının ən bariz nümunəsi 1) referendumda və 2) seçkilərdə iştirak və bu yolla hakimiyyəti təşkil etməsidir. Ali hüquqi qüvvəyə malik olan konstitusiyamızın 1-ci maddəsində deyilir ki, AR-də hakimiyyətin yeganə mənbəyi azərbaycan xalqıdır. Lakin, xaql öz hakimiyyətini bilavasitə realizə etmir, bunun üçün seçkilər vasitəsilə xalq hakimiyyətini təsis edir. Dövlət hakimiyyəti xalqdan qaynaqlandığından xalqın adından həyata keçirilir. Xalq onu təmsil edən nümayəndələrini seçir. Konstitusiyamızın 4-cü maddəsinə əsasən, xalqın seçdiyi səlahiyyətli nümayəndələrdən başqa heç kəsin xalqı təmsil etmək, xalqın adından danışmaq və xalqın adından müraciət etmək hüququ yoxdur. Xalqın adından danışmaq səlahiyyətinə Prezident və deputatlar malikdir. Xalq hakimiyyətini həyata keçirən təşkilati institutlardan biri də parlamentdir. O, xalqın iradəsini qanun şəklinə salıb onun hakimiyyətini həyata keçirir. Referendum isə xalqın sərbəst şəkildə öz müqəddəratını həll etmək və öz idarəetmə formasını müəyyən etmək hüququdur. Referendumda müxtəlif məsələlər həll edilə bilər.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
