İran üçün regionda geosiyasi dəyişikliklər qəbuledilməzdir. Tehran sülh və sabitliyin təmin edilməsi, eləcə də Qafqaz regionunun böyüməsi və inkişafı üçün bütün imkanlarından istifadə etməyə hazırdır.
Bunu İran prezidenti İbrahim Rəisi Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla telefon danışığı zamanı deyib.
Son vaxtlar regionda vəziyyətin kəskinləşməsindən danışan Rəisi üçtərəfli bəyanatın müddəalarına əməl olunmasının vacibliyini bildirib: “Qalan məsələlərin dialoq və diplomatiya yolu ilə həlli Qafqazda sabitlik və təhlükəsizlik yaratmaq üçün ən yaxşı yoldur”.
Rəisi iki ölkə arasındakı münasibətləri tarixi və dərin kimi səciyyələndirərək, İrəvan və Tehran arasında davamlı iqtisadi əməkdaşlıq səviyyəsinin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb.
Nikol Paşinyan isə İran prezidentinə Ermənistanla Azərbaycan arasında baş verən son sərhəd insidentlərinin təfərrüatları barədə danışıb. Regionda sabitliyin və sülhün bərqərar olması kontekstində Nikol Paşinyan 9 noyabr 2020-ci il, 11 yanvar və 26 noyabr 2021-ci il tarixli üçtərəfli sazişlərin tam icrasının vacibliyini vurğulayıb. Paşinyan, həmçinin, Ermənistan-İran əlaqələrinin inkişafından məmnunluğunu ifadə edib və qeyd edib ki, Ermənistan iki ölkə arasında yüklərin tranzitini maksimum dərəcədə stimullaşdırmağa və infrastruktur, o cümlədən yol, enerji və digər sahələrdə əməkdaşlığı inkişaf etdirməyə hazırdır.
Maraqlıdır, İran geosiyasi dəyişikliklərdən niyə bu qədər narahatdır? Tehran niyə Vətən müharibəsindən sonra yaranan reallıqlara qarşıdır?
“İndiki halda Zəngəzur dəhlizinin açılmağa doğru getməsi İran üçün qorxulu bir yuxuya çevrilib”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən Böyük Azərbaycan Partiyasının sədri Elşad Musayev İranın məlum narahatlığını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Tehran rejiminin düşüncəsində Azərbaycanın, Ermənistanın və eyni zamanda Gürcüstanın bunların tərkib hissəsində olması ilə bağlı fikirlər var. Sadəcə, bunu Ermənistana və Gürcüstana qarşı səsləndirə bilmirlər. Azərbaycana gəldikdə isə, müxtəlif vaxtlarda ölkəmizlə bağlı ərazi iddiaları ilə çıxış ediblər. İkinci Qarabağ müharibəsindən əvvəl və sonra İranın Ermənistanın yanında olması sirr deyil. Sadəcə, Azərbaycanın güc yolu ilə işğal altında olan əraziləri azad etməsinə mane ola bilmədilər. Müharibədən sonra yeni reallıqların yaranması qaçılmaz idi. Müharibədən sonra Tehran Azərbaycana hədə-qorxu gəlməyə çalışdı, sərhədboyu hərbi təlimlərə start verdi və s. Ancaq bunların bir nəticəsi olmadı. İndiki halda Zəngəzur dəhlizinin açılmağa doğru getməsi İran üçün qorxulu bir yuxuya çevrilib. Bütün həngamələr də bundan qaynaqlanır. Qeyd edək ki, iyulun 19-da İranın ruhani lideri Əli Xamneyi Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla görüşdə Tehranın Ankara və Bakının İran-Ermənistan sərhədini bağlamaq siyasətinə qarşı çıxacağını bildirdi. Bunlar o qədər xoflanıblar ki, Zəngəzur dəhlizinin açılmasını İran-Ermənistan sərhədlərinin bağlanması kimi təqdim edirlər. Əslində isə bu belə deyil. Sadəcə, İran regionda Azərbaycanın artan önəmini həzm etmək istəmir. Rəisinin Paşinyana nə deməsindən asılı olmayaraq, İran Azərbaycanı təhdid altında saxlaya bilməz. Baxmayaraq ki, İrana bağlı beşinci kolon Azərbaycanda at oynadır. Hesab edirəm ki, buna qarşı sərt tədbir görmək lazımdır”.
Bir sözlə, partiya sədri hesab edir ki, İran regionda yaranan yeni geosiyasi reallıqları önləyə bilməyəcək.
Vidadi ORDAHALLI
