Ermənistanın İranla sərhədinə nəzarət edən Rusiya sərhədçiləri cənubi Zəngəzur vilayətində bir neçə yolda nəzarət məntəqələri quraşdırıb. “Azadlıq” radiosunun erməni xidməti xəbər verir ki, buna səbəb kimi narkotik qaçaqmalçılığının və digər qanunsuz sərhəd fəaliyyətinin artması göstərilir. Mehrini digər şəhərlərlə birləşdirən yolda məntəqələrin fotoları bu həftənin əvvəlində internetdə yayılıb.
Bu isə Zəngəzurdan Azərbaycan üçün tranzit marşrutunun açılmasına mümkün hazırlıq getməsi haqda müzakirələrə səbəb olub. Mehrinin meri Baqrat Zakaryan avqustun 9-da radioya deyib ki, Zəngəzurda Rusiya sərhəd keçid məntəqələri bir neçə ay əvvəldən qurulub. O, Mehrini Zəngəzurla bir neçə şəhər və kəndlə birləşdirən yolda beş belə məntəqənin qurulduğunu sözlərinə əlavə edib. Zakaryan bu məntəqələrin yerli turizm üçün müəyyən problemlər yaratdığını etiraf edib:
“Turistlər burada bəzi kənd yerlərinə getmək üçün pasport nəzarəti prosedurlarından keçməlidirlər”.
FSB-nin Ermənistandakı Sərhədçilər Departamenti isə bildirib ki, bu, qaçaqmalçılıq, qanunsuz miqrasiya və digər pozuntuların qarşısının alınması üçün Ermənistan hakimiyyəti ilə koordinasiya çərçivəsində edilib.
FSB bu yaxınlarda Ermənistan-İran dövlət sərhədinin Mehri hissəsində gərgin vəziyyətin yarandığını, buna İrandan Ermənistana narkotik qaçaqçılığı cəhdlərinin səbəb olduğunu deyir. Sərhədin ekstremist və terrorçu qrup üzvləri tərəfindən pozulması hallarının da baş verdiyi qeyd edilir. Ermənistanın hökumət rəsmiləri isə Zəngəzurda yollarda Rusiya nəzarət məntəqələrinin qurulmasını hələlik şərh etməyiblər.
İran-Ermənistan sərhədində Rusiyanın bu fəallığını hansı amillərlə izah etmək olar?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistanın üçtərəfli razılaşmaya əsasən üzərinə götürdüyü öhdəliklərin biri, hətta deyərdik birincisi məhz kommunikasiyalarla bağlıdır: “Azərbaycan tərəfi kommunikasiyalarla bağlı artıq müvafiq addımları atsa da, Ermənistan kommunikasiyalarla bağlı öhdəliyi yerinə yetirmək istəmir kimi görüntü verir və onun bu görüntüsü qonşusu, məhz bizə din və tarixi bağlılığı olan İran tərəfindən dəstəklənir. İranın Ali Dini Liderinin Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin formalaşmasının əleyhinə yönəlmiş çağırışları və mesajları prosesə mane olmaq formasında təsvir alır. Burda onu da qeyd edim ki, Ermənistan Zəngəzur və Mehri dəhlizinin açılmasını təmin etməlidir və edəcək. Razılaşmaya görə, Ermənistan tərəfindən dəhlizlərə məhz Rusiyanın nəzarət etməsi üçtərəfli razılaşmada nəzərdə tutulub və bu proses davam edir. Yəni Rusiyanın bu məsələdə iştirakının təəccüblü bir hal kimi təqdim olunması doğru deyil. Bunu söyləyənlər proseslərdən və razılaşmanın şərtlərindən xəbərsizdir. Ermənistanın İranla sərhədinə nəzarət edən Rusiya sərhədçilərinin cənubi Zəngəzur vilayətində bir neçə yolda nəzarət məntəqələri quraşdırması birbaşa bu hadisələrlə bağlı deyil. Son günlər İranın Ermənistan sərhədlərində hərəkətlilik var və bu hərəkətlilik müəyyən hədəflər üçün nəzərdə tutulur. İran Rusiyanın üçtərəfli razılaşmadan doğan səlahiyyətlərindən və öhdəliklərindən yararlanmaq istəyir və bunun üçün Ermənistan- İran sərhədində gərginlik formalaşdırır. Rusiyanın blokpost quraşdırması bu gərginliyin mümkün inkşaf ssenarisini qarşılamaq və ona hazır olmaq üçündür.
Onu da qeyd edim ki, bu, İranın təktərəfli qaydada verdiyi qərar deyil, Paşınyan hökumətindəki İrandan olan etnik erməni qrupu və İran hakimiyyətindəki etnik erməni qrupunun birgə təşəbbüsləridir. Ermənistan öz öhdəlik və məsuliyyətlərindən İran vasitəsilə can qurtarmaq istəyir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
