Ankarada keçirilən 13-cü Səfirlər Konfransında çıxış edən Türkiyə Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan bir sıra aktual məsələlərə toxunub. Ərdoğan qeyd edib ki, Türkiyə müxtəlif bölgələrdə gərginliyin azaldılması və münaqişələrin qarşısının alınması üçün böyük səylər göstərir.
Bununla belə, Ərdoğan çıxışında Suriyaya qarşı yeni əməliyyatın da siqnallarını verib. Bildirib ki, Ankara terrorla mübarizəni davam etdirəcək: “Cənub sərhədimizdə 30 kilometr dərinlikdə neytral və təhlükəsiz xətt qurmaq qərarımız qalır. Tezliklə Suriyada terror təşkilatının yuva qurduğu son əraziləri təmizləyərək bu təhlükəsizlik kəmərinin halqalarını birləşdirəcəyik”.
O da məlumdur ki, ötən ay Suriya məsələsinin müzakirəsi ilə bağlı Tehranda Rusiya, İran və Türkiyə prezidentlərinin görüşü oldu. Suriya nizamlanmasının Astana formatında Türkiyənin tərəfdaşları olan Rusiya və İran Ankaranı Suriyanın şimalında yeni, dördüncü hərbi kampaniyadan çəkinməyə çağırıb. Buna cavab olaraq Türkiyə ötən ay xəbərdarlıq edib ki, Suriyanın şimalında yeni hərbi əməliyyata başlamaq üçün heç kimin icazəsinə ehtiyacı yoxdur. Rəsmi Ankaranın belə mövqe sərgiləməsi məhz Tehranda keçirilən üçtərəfli sammitdən iki gün sonraya təsadüf edib. Bu arada yayılan məlumata görə, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Suriya dövlət başçısı Bəşər Əsəd arasında telefon danışığı ola bilər. "Türkiye" qəzetinin yaydığı məlumata görə, iki lider sonuncu dəfə 2011-ci ildə təmas qurub. Telefon danışığı ilə bağlı müzakirələr Ərdoğanın Soçidə Rusiya lideri Vladimir Putinlə görüşündən sonra başlayıb. Görüşdən sonra Türkiyə Prezidenti jurnalistlərə bildirib ki, rusiyalı həmkarı ona Suriyadakı problemləri Bəşər Əsəd rejimi ilə əməkdaşlıq edərək "həll etmək yolunu seçməyi" təklif edib. Nəşrin məlumatına görə, Ankara hesab edir ki, Türkiyə və Suriya prezidentləri arasında şəxsi görüşün keçirilməsi hələ tezdir, ona görə də onlar təmasa telefon danışığı ilə başlaya bilərlər.
Maraqlıdır, Türkiyə Suriyada Rusiya və İranın razılığı olmadan hərbi əməliyyatların dördüncü mərhələsini keçirə bilərmi? Türkiyə sözügedən ölkələrin mövqeyini nəzərə almadan hərbi əməliyyatlar keçirəcəksə, nə baş verəcək? Ərdoğan-Əsəd görüşü baş tuta bilərmi?
“Ərdoğanla Əsədin görüşməsi mümkündür, amma bunun yaxın perspektivdə olacağını demək çətindir”
Məsələyə münasibət bildirən Azərbaycan Dirçəliş və Tərəqqi Partiyasının sədri Ramil Hüseynovun fikrincə, Türkiyə yaranan fürsətdən maksimum düzgün istifadə etmək istəyir: “Suriyada hərbi əməliyyatların keçirilməsində əsasən Rusiyanın mövqeyi daha önəmlidir, nəinki İranın. ABŞ əvvəldən Türkiyənin Suriyada əməliyyatlar keçirməsinə qarşıdır. Bu azmış kimi, ABŞ Suriyada Türkiyəyə qarşı olan PYD və YPG kürd qruplaşmalarını himayə edir. Suriyanın şimal-şərqi ABŞ-ın himayə etdiyi kürd qruplaşmalarının nəzarətindədir. Türkiyə Suriyanın şimalında muəyyən ərazilərdə 2016-cı ildən bəri bufer zonalar yaradıb. Ancaq bütün Suriya sərhədi boyu bu təmin edilməyib. Türkiyənin Suriya ilə olan sərhədinin ümumi uzunluğu 900 kilometrdir. Fikrimcə, Türkiyə Rusiya və İranın mövqeyini nəzərə almadan Suriyanın şimalında hərbi əməliyyatlara başlasa, müəyyən risqlərlə üz-üzə qala bilər. Çünki bu amil çox önəmlidir. Ancaq Ankara Ukrayna məsələsinə görə Moskvanın çox da dirəniş göstərməyəcəyi qənaətindədir. Çünki ciddi beynəlxalq təzyiqlərlə üz-üzə olan Rusiya indiki məqamda Türkiyəni itirmək istəməz. Bu zaman Rusiyanın itkiləri daha böyük ola bilər. Ərdoğan da məhz bu fürsətdən maksimum yararlanmaq istəyir. Çünki Ukrayna müharibəsinin yaxın dövrdə bitəcəyi gözlənilmir. O üzdən, indi olan imkan sabah olmayacaq. Çox güman ki, bu səbəbdən Ankara Suriyada hərbi əməliyyatların 4-cü fazasında qərarlıdır. Ərdoğanın Bəşər Əsədlə görüşünə gəldikdə isə, siyasətdə mümkün olmayan yoxdur. Prinsipcə, bu mümkündür, amma bunun yaxın perspektivdə olacağını demək çətindir. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edim ki, Türkiyənin ana müxalifət partiyası olan CHP də Əsədlə təmasların qurulmasının tərəfdarıdır. Fikrimcə, Ankara ilə Dəməşq arasında birbaşa dialoq qurulsa, bu bir sıra problemlərin həllini tezləşdirə bilər”.
Partiya sədri onu da qeyd etdi ki, istənilən halda Suriyanın şimalında hərbi əməliyyatların başlama ehtimalı böyükdür.
Vidadi ORDAHALLI
